การพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่นของสถานศึกษาขั้นพื้นฐานเพื่อการเสริมสร้างอัตลักษณ์อุบลราชธานี

A Development of Local Curriculum in Basic Education School for Promoting Ubon Ratchathani’s Identity

Name: มานะ แก้วมาลา

keyword: ผู้บริหารโรงเรียน

ThaSH: ผู้บริหารโรงเรียน -- วิจัย

Classification :.DDC: 372.1

; สถานศึกษา

Abstract: การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ค้นคว้าและรวบรวมมโนทัศน์สิ่งที่เป็นอัตลักษณ์อุบลราชธานีจากสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติและสภาพแวดล้อมทางสังคม 2) พัฒนาหลักสูตรท้องถิ่นสำหรับการเสริมสร้างอัตลักษณ์อุบลราชธานี และ 3) พัฒนาแบบจำลองการบริหารจัดการหลักสูตรท้องถิ่นเพื่อเสริมสร้างอัตลักษณ์อุบลราชธานี โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสมผสาน ผลการวิจัย พบว่า ภาพตัวแทนอัตลักษณ์อุบลราชธานีปรากฏในคำขวัญจังหวัด ได้แก่ คำว่า เมืองแห่งดอกบัวงาม แม่น้ำสองสี มีปลาแซบหลาย หาดทรายแก่งหิน ถิ่นไทยนักปราชญ์ ทวยราษฎร์ใฝ่ธรรม งามล้ำเทียนพรรษา ผาแต้มก่อนประวัติศาสตร์ โดยประวัติศาสตร์อุบลราชธานี ได้สร้างจิตสำนึกร่วมในความเป็นดินแดนเก่าแก่ ความเป็นนักรบ ความเป็นนักปกครอง การรักความเป็นธรรม ความเป็นนักประชาธิปไตย และนิสัยรักความสงบ มีความรู้สึกหวงแหนมรดกทางวัฒนธรรมท้องถิ่น มีความยึดมั่นในธรรมประเพณี ฮีต 12 คอง 14 อย่างเหนียวแน่น โดยเฉพาะประเพณีแห่เทียนพรรษาที่ยิ่งใหญ่ประจำปี มีความเชื่อและพิธีกรรมเกี่ยวกับการเกิด การบวช การแต่งงาน และการตาย ใช้ภาษาไทยอีสานสำเนียงอุบล มีอักษรแบบตัวธรรม และแบบไทยน้อย มีวรรณกรรมท้องถิ่น มีวิถีชีวิตแห่งภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านการแกะสลัก การทอผ้ากาบบัว การแปรรูปอาหารและโภชนาการ การแสดงหมอลำสำเนียงอุบล การเกษตรธรรมชาติ การแพทย์พื้นบ้านและการศาสนาพุทธ นอกจากนี้ ยังมีอัตลักษณ์ที่เกิดจากความหลากหลายทางธรรมชาติ อัตลักษณ์เหล่านี้ มีคุณค่า เป็นทุนทางสังคมสำหรับเป็นพื้นฐานในการพัฒนาประเทศต่อไป หลักสูตรท้องถิ่นสำหรับการเสริมสร้างอัตลักษณ์อุบลราชธานี เป็นหลักสูตรรายวิชาเพิ่มเติม ในกลุ่มสาระสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ช่วงชั้นที่ 3 เวลาเรียน 40 ชั่วโมง มีเนื้อหาเกี่ยวกับข้อมูลทั่วไปและสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติ ประวัติศาสตร์อุบลราชธานี มรดกทางวัฒนธรรมท้องถิ่น ขนบธรรมเนียมประเพณีท้องถิ่น ภาษาและวรรณกรรมท้องถิ่น และภูมิปัญญาท้องถิ่น ผลการประเมินคุณภาพผู้เรียน พบว่าคะแนนหลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ค่าเฉลี่ยความรู้สึกรักท้องถิ่น ความภาคภูมิใจในตนเอง และพฤติกรรมวิถีชีวิตตามภูมิปัญญาท้องถิ่นอยู่ในระดับมาก ค่าเฉลี่ยเจตคติต่อประวัติศาสตร์ ภาษาและวรรณกรรมท้องถิ่น อยู่ในระดับปานกลาง ผลการวิจัยครั้งนี้ ทำให้เห็นว่าสมควรนำอัตลักษณ์มาเป็นเป้าหมายหลักของหลักสูตรท้องถิ่น โดยกระบวนการพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่นควรเน้นการมีส่วนร่วมของผู้มีส่วนเกี่ยวข้องทุกระดับ แบบจำลองการบริหารจัดการหลักสูตรท้องถิ่นที่ส่งผลต่อการเสริมสร้างอัตลักษณ์อุบลราชธานี ประกอบด้วยตัวแปรแฝง 3 ตัวแปร ได้แก่ อัตลักษณ์อุบลราชธานี การจัดการเรียนการสอน และปัจจัยทางการบริหารจัดการหลักสูตรท้องถิ่น ผลการวิเคราะห์ความสัมพันธ์โครงสร้างเชิงเส้น พบว่า แบบจำลองมีความสอดคล้องกลมกลืนกับข้อมูลเชิงประจักษ์ ด้วยค่าสถิติไค-สแควร์ (2) = 97.84, df = 87, P = .20 ตัวแปรปัจจัยทางการบริหารจัดการหลักสูตรท้องถิ่น มีอิทธิพลทางตรงต่อตัวแปรกระบวนการเรียนการสอน เท่ากับ .89 มีอิทธิพลทางอ้อมต่ออัตลักษณ์อุบลราชธานี ผ่านกระบวนการเรียนการสอน เท่ากับ 1.25 มีอิทธิพลรวมต่ออัตลักษณ์อุบลราชธานี เท่ากับ .88 และมีอิทธิพลรวมต่อกระบวนการเรียนการสอน เท่ากับ .89 ซึ่งผลการวิจัยครั้งนี้สะท้อนให้เห็นว่าปัจจัยทางการบริหารจัดการ เป็นองค์ประกอบสำคัญที่จะทำให้การนำหลักสูตรไปใช้บรรลุจุดประสงค์ของหลักสูตร ผู้บริหารมีหน้าที่จะต้องบริหารจัดการกับปัจจัยต่างๆ ให้เหมาะสม The objectives of this research were: 1) to explore and define the cultural identity of Ubon Ratchatani province through an examination and analysis of social factors as well as the natural environment, 2) to develop a local curriculum for promoting Ubon Ratchatani’s identity, and 3) to implement a curriculum management model to carefully track the progress of education initiatives aimed at promoting Ubon Ratchtani’s identity. The data collected was a result of mixed method The research findings were as follows: Research and showed how provincial slogans revealed the identity of Ubon Ratchatani province. Locally, the province is known as the city of the beautiful lotus, two-colored river, delicious freshwater fish, pristine beaches and rocky islets, wise sages, and wholesome-minded townspeople. Moreover, Ubon has become famous throughout Thailand as the home of the Buddhist Lent candle festival and the prehistoric Pha-Tam culture. In the awareness of local residents, Ubon Ratchatani’s historical construct identifies the people there as warriors, seekers of justice and democrats. The residents jealously guard their cultural heritage and steadfastly maintain their “12 traditions” and “14 folkways”. The locals speak the Thai-Isan dialect and possess knowledge of the “Dhamma” and “Thai-Noi” alphabets, as well as various folk traditions and legends. Their lifestyle adheres to local wisdom regarding the art of candle carving, the production of Kab-Buea fabric, clothing and handicrafts, native foods and nutrition, performing arts, organic agriculture, traditional medicine and Buddhist philosophy. In addition to these social factors, the surrounding natural environment has also played a significant role in forming a strong local identity which is the source of social capital for the developing nation of Thailand. The local curriculum for promoting the identity of Ubon Ratchatani province is an expanded social science course emphasizing religion and culture. This course is a 1 credit course comprised of 40 periods of instruction and designed for secondary school students studying in Mattayom Suksa 1-3. The course is separated into six sections: general information and natural environment, local history of Ubon Ratchatani province, local cultural heritage, local traditions, local dialects and culture, and local wisdom. After implementing the new curriculum the mean score in regards to knowledge of Ubon Ratchatani’s cultural identity was found to be at level .05 of significance. The love of the locals for their home province, self-awareness, and adherence to local wisdom were also at high levels. Also, residents’ attitude toward their local history, dialect, and literature was maintained at a medium level. These results can be directly attributed to the participation of those at all levels involved in the planning and implementation of the new curriculum. The local curriculum management model is comprised of three variables: Ubon Ratchatani’s cultural identity, the learning process and local administration. An analysis of the linear structural relationship of the model and its’ various elements reveals that there is indeed a direct link between the empirical data and the model itself, with a chi-square test value of 97.84 and p_value of .20. Moreover, the data shows a direct coefficient value in relation to the learning and teaching process of level .89 and an indirect coefficient value in relation to knowledge of Ubon Ratchatani’s cultural identity as via the learning process of level 1.25. Consequently, the resulting total coefficient value for Ubon Ratchatani’s cultural identity is at .88, while the total coefficient value for the learning process is at .89. The findings show that local administration factors in significantly in relation to the overall success of the new curriculum and administrators must work carefully to manage all the associated variables.

มหาวิทยาลัยราชภัฎอุบลราชธานี. สำนักวิทยบริการและเทคโนโลยีสารสนเทศ

Address: อุบลราชธานี

Email: info.lib@ubru.ac.th

Name: ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.เสนอ ภิรมจิตรผ่อง

Role: อาจารย์ที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์หลัก

Created: 2552

Modified: 2553-08-26

Issued: 2553-06-10

Issued: 2553-06-10

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: ยุทธศาสตร์การพัฒนาภูมิภาค

Grantor: มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี

©copyrights มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	titlepage.pdf	204.36 KB	708	2025-12-13 02:16:55
2	abstract.pdf	439.73 KB	807	2025-12-13 02:17:17
3	content.pdf	415.99 KB	561	2025-12-13 02:17:27
4	chapter1.pdf	1.05 MB	1030	2025-12-13 02:17:34
5	chapter2.pdf	3.93 MB	1293	2025-12-13 02:17:42
6	chapter3.pdf	1.48 MB	749	2025-12-13 02:17:54
7	chapter4.pdf	6.44 MB	708	2025-12-13 02:18:02
8	chapter5.pdf	1.78 MB	721	2025-12-13 02:18:12
9	bibliography.pdf	1009.46 KB	803	2025-12-13 02:18:24
10	appendix.pdf	3.6 MB	916	2025-12-13 02:18:36
11	biodata.pdf	144.14 KB	469	2025-12-13 02:18:47

ใช้เวลา

0.050276 วินาที