แจ้งเอกสารไม่ครบถ้วน, ไม่ตรงกับชื่อเรื่อง หรือมีข้อผิดพลาดเกี่ยวกับเอกสาร ติดต่อที่นี่ ==>
หากไม่มีอีเมลผู้รับให้กรอก thailis-noc@uni.net.th
หากไม่มีอีเมลผู้รับให้กรอก thailis-noc@uni.net.th
อรชร พรประเสริฐ. ภูมิปัญญาชาวบ้าน : กรณีพืชผักท้องถิ่นและกลวิธีการปรุงอาหารของชาวอีสาน. (). มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี.สำนักวิทยบริการและเทคโนโลยีสารสนเทศ. : , 2537.
ภูมิปัญญาชาวบ้าน : กรณีพืชผักท้องถิ่นและกลวิธีการปรุงอาหารของชาวอีสาน
Villager Intellectual : A case study of native vegetables and cooking technique in the North Eastern
Name: อรชร พรประเสริฐ
keyword:
ภูมิปัญญาชาวบ้าน
Classification :.DDC: 658.514 อ317ภ
;
ผัก
Abstract:
การวิจัยเรื่องภูมิปัญญาชาวบ้าน : กรณีพืชผักท้องถิ่นและกลวิธีการปรุงอาหารของชาวอีสาน (Villager Intellectual : A Case Study of Native Vegetables) นี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาลักษณะของพืชผักพื้นบ้าน ที่ชาวบ้านใช้เป็นอาหารคาว นำมาประกอบเป็นกับข้าวบริโภคคู่กับข้าวเหนียว โดยเน้นพืชผักที่เกิดเองตามธรรมชาติ ศึกษาวิธีการปรุงอาหาร และการถนอมอาหารแบบชาวบ้าน รวมทั้งศึกษาถึงความเชื่อด้านอาหารที่เกี่ยวข้องกับพิธีกรรมต่าง ๆ โดยใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณลักษณะ (qualitative research) เป็นการค้นคว้าหาข้อเท็จจริงที่เป็นสถานภาพ (status) ของปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้น รวบรวมข้อมูลโดยวิธีการสำรวจ และการสัมภาษณ์ ประกอบกับ การศึกษาจากเอกสาร (decommentary research) พื้นที่ที่ศึกษาเลือกแบบเจาะจงใน เขตจังหวัดอุบลราชธานี ศรีสะเกษ ยโสธร และอำนาจเจริญ ในช่วงปี พ.ศ. 2537-2538
ผลการศึกษาในเชิงปริมาณ พบว่า พืชผักที่ชาวบ้านยังบริโภคอยู่มีจำนวน 99 ชนิด พืชน้ำ 10 ชนิด พืชบก 89 ชนิด พืชเหล่านี้มีบริโภคตลอดปี 57 ชนิด ที่เหลือมีตามฤดูกาล พืชผักธรรมชาติแต่ละชนิดจะมีจำนวนน้อย ไม่อุดมสมบูรณ์เท่า 20-30 ปีก่อน พืชผักดังกล่าวกองโภชนาการ กระทรวงสาธารณสุขได้วิเคราะห์สารอาหารไว้แล้ว จำนวน 44 ชนิด
สำหรับกรรมวิธีการปรุงอาหาร พบว่า ชาวอีสานมีวิธีปรุงอาหารโดยเก็บพืชผักมาประกอบรวมกับเนื้อสัตว์ แล้วทำให้สุกโดยวิธี นึ่ง ต้ม ย่าง เป็นต้น และเรียกอาหารที่ประกอบแล้วได้ 17 วิธี ได้แก่ แกง อ่อม อ๋อ หมก ยำ ส่า ต้ม คั่ว หลู้ ตำ ป่น หลน ซุบ เนียน ลาบ ก้อย แจ่ว จากการศึกษาลึกถึงอาหารดังกล่าว พบว่า มีพัฒนามาจากการนำพืชที่มีรสเผ็ดมาผสมกับเกลือ จากนั้นนำพืชอื่น ๆ ที่ให้รสและกลิ่นมาเป็นส่วนประกอบ ทำให้เกิด กลิ่น รส แปลกออกไป และได้อาหารหลากหลายชนิด เพื่อบริโภคกับข้าวเหนียว
การถนอมอาหารใช้เทคโนโลยีพื้นบ้าน (appropriate technology) ส่วนใหญ่เป็นการนำอาหารสดมาตากแห้ง (drying) และวิธีหมัก (fermentation) ตามธรรมชาติ
ในด้านอาหารที่เกี่ยวข้องกับความเชื่อและพิธีกรรมนั้น การวิจัยครั้งนี้ สำรวจเฉพาะอาหารที่นำมาใช้ในพิธีกรรมต่าง ๆ พบว่า มีข้อห้ามอาหารประเภทเส้น ที่ชาวบ้านเห็นว่าไม่ควรนำมาใช้ในพิธีศพ ส่วนอาหารประเภทอื่น ๆ ไม่มีข้อห้ามหรือข้อบังคับใช้อย่างชัดเจน อาหารที่นำมาประกอบในพิธีกรรม ส่วนมากเป็นอาหารที่บริโภคในชีวิตประจำวันแต่พิถีพิถันให้มีเนื้อสัตว์มากกว่า ใช้วัตถุดิบในท้องถิ่นที่หาง่าย ได้แก่ ข้าวเหนียว ผักต่าง ๆ กล้วยน้ำว้า นำมาประกอบเป็นอาหารต่าง ๆ ดังกล่าวมาแล้ว
ในขณะศึกษาวิจัย พบว่า นักศึกษาผู้เก็บข้อมูลและผู้ให้สัมภาษณ์มีความสนใจในงานวิจัยชิ้นนี้ ทราบว่าตนเป็นผู้มีความสำคัญในการอนุรักษ์ทรัพยากร ซึ่งเป็นภูมิปัญญาพื้นบ้านเป็นพื้นฐานของการศึกษาระดับสูง ข้อเสนอแนะนำสำหรับการวิจัยครั้งนี้ คือ ควรมีการศึกษาวิจัยพืชผัก กลวิธีในการปรุงอาหาร พฤติกรรมการบริโภคพืชผัก และความเชื่อของอาหารที่เกี่ยวข้องกับพิธีกรรมในท้องถิ่นอื่น ๆ ของประเทศ โดยผู้เก็บข้อมูลเป็นเยาวชนในท้องถิ่น ทั้งนี้ จากการวิจัยครั้งนี้พบว่า การให้เยาวชนได้รู้จักการเก็บข้อมูลท้องถิ่น จะเป็นการเรียนรู้โดยตรงถึงความสำคัญของทรัพยากรท้องถิ่น อีกทั้งเป็นการสร้างความสัมพันธ์ของคนต่างวัย เยาวชนจะเห็นความสำคัญและรู้คุณค่าของภูมิปัญญา อันจะเป็นกำลังสำคัญในการอนุรักษ์ทรัพยากรและภูมิปัญญาท้องถิ่นสืบไป
The purpose of this research was to study the characteristics of local that people used as food to eat with sticky rice. The emphasis was put on naturally grown vegetables. How to cook them, preserve them as well as belief in ceremonies were also studied by using qualitative resarch. The research investigated facts through status of what really happened. Data were collected by exploring interviewing and studying documentaries in specific areas of Ubonratchathani, Srisaket Yasothorn and Amnartcharoen during the years 2537-2538.
As a result, it was quantitatively found out that there were 99 vegetables that villagers still used as food, plants (plants or vegetables that grow on land) Only 57 sececies could be found ass year 10 water plants (plants or vegetables the grow in water) and 89 land, the others only some periods. These natural vegetables were rare, not so fertile as 20-30 years before, The Department of Nutrition Ministry of Public Health has analyzed nutrition of 44 vegetables.
For the cooking methods, The people cooked their food by using vegetables and meat. They could grill, boil or roast. These cooked food could have as 17 names. They were Kang, Orm, Or, Moke, Yam, Sar, Tom, Kue, Lue, Tam, Pon, Lon, Soup, Nian, Larb, Koi and Jaew. Form studying each dishs origin it was cooked by mixed salt and chilli. After that vegetables with different taste and smell were added. Then they ate them with sticky rice.
People used appropriate technology in preserving food. Most of them brought raw food to dry or ferment in nature.
For the food used in ceremonies, no string food (food that is made like strings) was used in funeral ceremonies. More Meat was added to ceremonial food. Usually the raw materials that were local and easy to find were used. They were sticky rice, different kinds of vegetables, and fruits.
While doing this research, the researcher and the persons who were interviewed got interested to know that they were important to preserve things belonging to local talents that could be foundation for advanced study. The recommendation for the research is to study different kinds of vegetables, techniques of cooking, eating behavior of vegetables, and belief of ceremonial food in other areas of the country. The persons who collect data should be young people in each area. Because doing so is to give them a chance to learn how important the natural resources are. It is also the way to build good relationship among generations. The young will find the importance and value of local talents. And this will help keep or maintain such good things forever.
มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี.สำนักวิทยบริการและเทคโนโลยีสารสนเทศ
Address:
อุบลราชธานี
Email:
info.lib@ubru.ac.th
Created:
2537
Modified:
2556-04-30
Issued:
2548-10-25
งานวิจัย/Research report
application/pdf
tha
Spatial:
ไทย
©copyrights มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี
RightsAccess:
ใช้เวลา
0.076381 วินาที
อรชร พรประเสริฐ
| Title | Contributor | Type |
|---|---|---|
| สภาพการบริหารงานบุคคลตามความคิดเห็นของข้าราชการครูสังกัดองค์การบริหารส่วนจังหวัดอุบลราชธานี
มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี อรชร พรประเสริฐ;ธีรวี เรือนสิงห์ | วิทยานิพนธ์/Thesis | |
| ภูมิปัญญาชาวบ้าน : กรณีพืชผักท้องถิ่นและกลวิธีการปรุงอาหารของชาวอีสาน
มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี อรชร พรประเสริฐ | งานวิจัย/Research report | |
| รายงานการวิจัย การมีส่วนร่วมทางการเมืองของนักศึกษามหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี
มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี อรชร พรประเสริฐ | มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี | งานวิจัย/Research report |
| รัฐประศาสนศาสตร์ในรามเกียรติ์การสร้างสถานการณ์และการวางแผนกำลังคน
มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี อรชร พรประเสริฐ | บทความ/Article | |
| รายงานการวิจัยโครงการวิจัยร่วมกับการเรียนการสอนบูรณานาการศาสตร์เพื่อเรียนรู้การพัฒนาพื้นที่สำหรับนักศึกษาปริญญาตรีและปริญญาโทABC-PUS/MAG เรื่อง การพัฒนาการบริหารการบริหารแบบมีส่วนร่วมของชุมชนในองค์การส่วนตำบลกุดลาด อำเภอเมือง จังหวัดอุบลราชธานี
มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี อรชร พรประเสริฐ | มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี | งานวิจัย/Research report |