การศึกษาพฤติกรรมการดูแลและสร้างเสริมสุขภาพตนเองของหมอพื้นบ้านในจังหวัดยโสธร

Self-care behaviors and health promotion studying of folk healers in Yasothon province

Name: ศกลรัชต์ คงเมือง

keyword: การส่งเสริมสุขภาพ

LCSH: สุขภาพ

Classification :.DDC: 613

Abstract: This research aimed to study the bio-social factors, main factors, coordinating factors and self-care behaviors and health promotion folk healers and to investigate the relationship among the bio-social factors, main factors, coordinating factors and self-care behaviors and health promotion of folk healers in Yasothon province. The population of this study included 697 folk healers registered in 6 groups of folk healers in the province. A total of 300 samples were selected by means of a multi-staged sampling technique of which the sample group size was determined by the formula of Yamane. The research instrument included a survey questionnaire, giving the overall reliability coefficient of .90, consisting of 4 parts asking the questions about the bio-social factors, main factors, coordinating factors and self-care behaviors and health promotion of folk healers in Yasothon province. The statistics used in data analysis involved frequency, percentage, mean, standard deviation, Chi-square, and Pearson’s product moment correlation coefficient test. The research findings were as follows: 1. For the bio-social factors, that is, gender, age, marriage status, expertise of folk healer, length of healing professional, and monthly income, were found as the following. Male folk healers (78.33%) were found to outnumber their female counterparts (21.67%). Their marriage status was found as single (48.67%), married (35.33%), widow/divorced (10.67%), and separated (5.33%). Expertise of folk healers involved herbal healer (19.00%), bone healers (47.67%), ritual healers (34.67%), and others (1.67%). The length of professional were found to be 5 to10 years (23.67%), 11 to 15 (25.33%), 16 to 20 (32.67%), and 20 and over (18.33%). Average age of folk healers was 55.85 years; the youngest was 50 and oldest was 65 years. The average monthly income was 7,663 baht of which the least income was 5,000 baht and most income 13,000 baht. 2. In terms of the main factors namely the knowledge of health promotion and perceived benefit of health promotion, the samples were found to have the knowledge of health promotion at a moderate level while the perceived benefit of health promotion was found to be overall at a high level. 3. For coordinating factors, that is, receiving knowledge, advice, and health promotion from health offices, it was found that most folk healers gained the aforementioned variable at a high level. 4. Self-care behaviors and health promotion folk healers in Yasothon province were found to be at good level. 5. With regard to the relationship of bio-social factors, main factors, coordinating factors and self-care behaviors and health promotion folk healers in Yasothon province, gender, ritual folk healer, length of professional of 16 to 20 years, perceived benefit of health promotion, and receiving knowledge, advice, and health promotion from health offices were found to have a positive relation with self-care behaviors and health promotion folk healers in Yasothon province at the level of .01 of significance. The variable found to have a negative relation with self-care behaviors and health promotion folk healers in Yasothon province at the level of .05 of significance included bone folk healer and those of which the difference level of .01 of significance was found were single status, herbal folk healer, length of professional of 5 to 10 and 11 to 15 years.

Abstract: การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาปัจจัยด้านชีวสังคม ปัจจัยหลัก ปัจจัยร่วม และพฤติกรรมการดูแลและส่งเสริมสุขภาพตนเองของหมอพื้นบ้านในจังหวัดยโสธร และเพื่อศึกษาความสัมพันธ์ของปัจจัยด้านชีวสังคม ปัจจัยหลัก และปัจจัยร่วม กับพฤติกรรมการดูแลและส่งเสริมสุขภาพตนเองของหมอพื้นบ้านในจังหวัดยโสธร ประชากรที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้ เป็นหมอพื้นบ้านทั้งหมด 6 กลุ่ม ที่ขึ้นทะเบียนไว้ในจังหวัดยโสธร จำนวนหมอพื้นบ้านทั้งหมด 697 คน กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้ 300 คน จากการคำนวณโดยใช้สูตรของ Yamane ซึ่งทำการสุ่มตัวอย่างแบบแบ่งชั้น เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูลการวิจัย เป็นแบบสอบถาม ซึ่งประกอบไปด้วย 4 ส่วน คือ แบบสอบถามข้อมูลทางชีวสังคม ข้อมูลปัจจัยหลัก ข้อมูลปัจจัยร่วม และข้อมูลพฤติกรรมการดูแลและสร้างเสริมสุขภาพตนเองของหมอพื้นบ้านในจังหวัดยโสธร มีค่าความเชื่อมั่นทั้งฉบับเท่ากับ .90 สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ไคสแควร์ และสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์แบบเพียร์สัน ผลการวิจัยพบว่า 1. ปัจจัยด้านชีวสังคม ได้แก่ เพศ อายุ สถานภาพ ประเภทความถนัดของหมอพื้นบ้าน ระยะเวลาในการเป็นหมอพื้นบ้าน และรายได้เฉลี่ยต่อเดือน พบว่า หมอพื้นบ้านเป็นเพศชาย ร้อยละ 78.33 หมอพื้นบ้านเป็นเพศหญิง ร้อยละ 21.67 สถานภาพโสด ร้อยละ 48.67 สถานภาพคู่ร้อยละ 35.33 สถานภาพหม้าย/หย่าร้อยละ 10.67 แยกกันอยู่ ร้อยละ 5.33 เป็นหมอยาสมุนไพรเป็น ร้อยละ 19.00 หมอกระดูกร้อยละ 47.67 หมอพิธีกรรมร้อยละ 34.67 หมออื่นๆร้อยละ 1.67 ระยะเวลาในการเป็นหมอพื้นบ้าน ช่วงเวลา 5 – 10 ปี ร้อยละ 23.67 ช่วงเวลา 11-15 ปี ร้อยละ 25.33 ช่วงเวลา 16-20 ปี ร้อยละ 32.67 ช่วงเวลา 20 ปีขึ้นไป ร้อยละ 18.33 จำแนกตามอายุมีอายุเฉลี่ย 55.85 ปี โดยมีอายุต่ำสุด 50 ปี และมีอายุสูงสุด 65 ปี มีรายได้เฉลี่ยต่อเดือน 7,663 บาท มีรายได้เฉลี่ยต่อเดือนต่ำสุด 5,000 บาท และมีรายได้เฉลี่ยต่อเดือนสูงสุด 13,000 บาท 2. ปัจจัยหลัก ได้แก่ ความรู้เกี่ยวกับการสร้างเสริมสุขภาพ และการรับรู้ประโยชน์ในการสร้างเสริมสุขภาพ พบว่า หมอพื้นบ้านในจังหวัดยโสธร มีความรู้เกี่ยวกับการสร้างเสริมสุขภาพโดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง และมีการรับรู้ประโยชน์ในการสร้างเสริมสุขภาพโดยรวมอยู่ในระดับมาก 3. ปัจจัยร่วม ได้แก่ การได้รับความรู้ คำแนะนำเกี่ยวกับการดูแล และส่งเสริมสุขภาพจากหน่วยงานที่เกี่ยวกับสุขภาพ พบว่า หมอพื้นบ้านในจังหวัดยโสธร ได้รับความรู้ คำแนะนำเกี่ยวกับการดูแล และส่งเสริมสุขภาพจากหน่วยงานที่เกี่ยวกับสุขภาพโดยรวมอยู่ในระดับมาก 4. พฤติกรรมการดูแลและสร้างเสริมสุขภาพของตนเอง ของหมอพื้นบ้านในจังหวัดยโสธร โดยรวมอยู่ในระดับดี 5. ความสัมพันธ์ของปัจจัยด้านชีวสังคม ปัจจัยหลัก ปัจจัยร่วมกับพฤติกรรมการดูแลและสร้างเสริมสุขภาพตนเองของหมอพื้นบ้าน ในจังหวัดยโสธร พบว่า ตัวแปรพยากรณ์ที่มีความสัมพันธ์ทางบวกกับพฤติกรรมการดูแลและสร้างเสริมสุขภาพของตนเองของหมอพื้นบ้านในจังหวัดยโสธร อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 ได้แก่ เพศ หมอพื้นบ้านประเภทพิธีกรรม ระยะเวลาการเป็นหมอพื้นบ้าน 16 – 20 ปี การรับรู้ประโยชน์ในการสร้างเสริมสุขภาพ และการได้รับความรู้คำแนะนำเกี่ยวกับการดูแล และส่งเสริมสุขภาพจากหน่วยงานที่เกี่ยวกับสุขภาพ ตัวแปรพยากรณ์ที่มีความสัมพันธ์ทางลบกับพฤติกรรมการดูแลและสร้างเสริมสุขภาพของตนเองของหมอพื้นบ้านในจังหวัดยโสธร อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ได้แก่ หมอพื้นบ้านประเภทกระดูก และตัวแปรพยากรณ์ที่มีความสัมพันธ์ทางลบกับพฤติกรรมการดูแลและสร้างเสริมสุขภาพของตนเอง ของหมอพื้นบ้านในจังหวัดยโสธร อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 มี 4 ตัวแปรได้แก่ สถานภาพโสด หมอพื้นบ้านประเภทยาสมุนไพร ระยะเวลาในการเป็นหมอพื้นบ้าน 5 -10 ระยะเวลา ในการเป็นหมอพื้นบ้าน 11 – 15 ปี

มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี. สำนักวิทยบริการและเทคโนโลยีสารสนเทศ

Address: อุบลราชธานี

Email: info.lib@ubru.ac.th

Name: พจนีย์ เสงี่ยมจิตต์

Role: ประธานที่ปรึกษา

Name: จำลอง วงษ์ประเสริฐ

Role: กรรมการที่ปรึกษา

Created: 2554

Modified: 2025-11-11

Issued: 2548-10-05

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

Spatial: ไทย

DegreeName: สาธารณสุขศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: การสร้างเสริมสุขภาพ

Grantor: มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี

©copyrights มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	titlepage.pdf	159.81 KB	47	2026-07-23 08:14:23
2	abstract.pdf	172.91 KB	52	2026-07-23 08:14:28
3	content.pdf	164.96 KB	29	2026-05-26 18:16:01
4	chapter 1.pdf	186.82 KB	55	2026-05-26 18:16:01
5	chapter 2.pdf	551.72 KB	69	2026-05-26 18:16:01
6	chapter 3.pdf	255.86 KB	49	2026-05-26 18:16:01
7	chapter 4.pdf	240.71 KB	39	2026-05-26 18:16:01
8	chapter 5.pdf	201.3 KB	33	2026-05-26 18:16:01
9	bibliography.pdf	172.78 KB	25	2026-05-26 18:16:01
10	appendix.pdf	392.75 KB	25	2026-05-26 18:16:01
11	biodata.pdf	148.72 KB	32	2026-05-26 18:16:01

ใช้เวลา

0.080806 วินาที