การส่งเสริมเศรษฐกิจสีเขียวและวัสดุที่ยั่งยืนในการพัฒนาผ้าไทยสำหรับผู้ประกอบการหนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์ในจังหวัดเชียงใหม่

Promoting the green economy and sustainable materials in Thai fabric development for One Tambon One Product entrepreneurs in Chiang Mai province

Name: สุญาณี วัฒนกุล

ThaSH: ผ้า -- ไทย -- เชียงใหม่

ThaSH: การพัฒนาแบบยั่งยืน -- ไทย -- เชียงใหม่

ThaSH: โครงการหนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์ -- ไทย -- เชียงใหม่

Abstract: งานวิจัยเรื่อง "การส่งเสริมเศรษฐกิจสีเขียวและวัสดุที่ยั่งยืนในการพัฒนาผ้าไทยสำหรับผู้ประกอบการหนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์ในจังหวัดเชียงใหม่" เป็นการศึกษาวิจัยเชิงคุณภาพ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษานโยบายของภาครัฐที่ส่งเสริมการพัฒนาผ้าไทยต่อการส่งเสริมเศรษฐกิจสีเขียว ศึกษาความเป็นไปได้ในการพัฒนาผลิตภัณฑ์ผ้าไทยที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม สนับสนุนกลุ่มผู้ประกอบการในการเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์ และเชื่อมโยงการพัฒนาเข้ากับการบริหารจัดการภาครัฐแนวใหม่ แนวคิดเศรษฐกิจสีเขียว และโมเดลเศรษฐกิจ BCG การวิจัยนี้ใช้วิธีการเก็บรวบรวมข้อมูลผ่านการสัมภาษณ์เชิงลึกแบบกึ่งมีโครงสร้าง จากกลุ่มผู้ให้ข้อมูลหลักจำนวน 21 คน ประกอบด้วย ผู้ประกอบการ เจ้าหน้าที่รัฐ และผู้บริโภค โดยนำข้อมูลมาวิเคราะห์เนื้อหาตามกรอบการประเมิน CIPP Model และสร้างข้อสรุปแบบอุปนัย ผลการวิจัยพบว่า การพัฒนาผ้าไทยสู่เศรษฐกิจสีเขียวมีความเป็นไปได้สูงในเชิงพาณิชย์ โดยมีแรงขับเคลื่อนสำคัญจากวิกฤตโควิด-19 ที่กระตุ้นให้ผู้บริโภคตระหนักถึงสุขภาพและสิ่งแวดล้อม รวมถึงนโยบายกระตุ้น อุปสงค์จากภาครัฐผ่านโครงการ "ผ้าไทยใส่ให้สนุก" ผู้ประกอบการสามารถเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์ได้ผ่านแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียน เช่น การนำเศษผ้าและวัสดุเหลือใช้มาสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์ใหม่ ตลอดจนการใช้นวัตกรรมนำมูลช้างมาทำสีย้อม ผนวกกับการใช้กลยุทธ์การเล่าเรื่อง อย่างไรก็ตาม การขับเคลื่อนดังกล่าวยังพบปรากฏการณ์ "ความย้อนแย้งสีเขียว" ในกระบวนการผลิต เนื่องจากกระบวนการย้อมสีธรรมชาติยังคงต้องอาศัยฟืนเป็นเชื้อเพลิงซึ่งก่อให้เกิดมลพิษทางอากาศ (PM 2.5) และบางกระบวนการยังต้องพึ่งพาสารเคมีเป็นตัวช่วยติดสี นอกจากนี้ ในมุมมองของผู้บริโภคยังมีอุปสรรคสำคัญในการตัดสินใจซื้อ ได้แก่ ความเหลื่อมล้ำด้านราคาที่สูงเกินมูลค่าเชิงประจักษ์ ความยากลำบากในการดูแลรักษา และรูปแบบการออกแบบที่ยังไม่สอดรับกับการใช้งานในชีวิตประจำวัน ในมิติของการบูรณาการนโยบาย พบความขัดแย้งเชิงนโยบาย ระหว่างเป้าหมายการพัฒนาเศรษฐกิจสีเขียวที่ยั่งยืน กับตัวชี้วัดของหน่วยงานปฏิบัติการที่มุ่งเน้นผลสัมฤทธิ์เชิงปริมาณระยะสั้น ตลอดจนพบข้อจำกัดทางกฎหมายเกี่ยวกับพื้นที่อุทยานป่าสงวนที่ส่งผลกระทบต่อการเข้าถึงแหล่งวัตถุดิบธรรมชาติของชุมชน จากข้อค้นพบดังกล่าว ผู้วิจัยมีข้อเสนอแนะให้ภาครัฐปรับเปลี่ยนกระบวนทัศน์จาก "ผู้ควบคุม" มาเป็น "ผู้อำนวยความสะดวก" อย่างแท้จริง โดยควรดำเนินการทบทวนและปลดล็อกข้อจำกัดทางกฎหมายในการจัดการทรัพยากรป่าไม้ เพื่อให้ชุมชนสามารถเข้าถึงวัตถุดิบได้อย่างยั่งยืน อีกทั้งยัง “นวัตกรรมเศรษฐกิจหมุนเวียนข้ามพื้นที่" ปรากฏการณ์นี้เด่นชัดผ่านกรณีศึกษาการพัฒนานวัตกรรมสีย้อมผ้าจาก "มูลช้าง" ซึ่งเป็นผลลัพธ์จากการบูรณาการความร่วมมือระหว่างกลุ่มทอผ้า และพื้นที่อุตสาหกรรมการท่องเที่ยวซึ่งอยู่ต่างพื้นที่ จังหวัดเชียงใหม่ ในมิติของการวิเคราะห์ปัญหาเชิงพื้นที่ พร้อมทั้งสนับสนุนงบประมาณการวิจัยเพื่อพัฒนานวัตกรรมเทคโนโลยีสีเขียว เช่น เตาต้มสีย้อมประหยัดพลังงานและไร้ควัน เพื่อแก้ปัญหามลภาวะ นอกจากนี้ ภาครัฐควรทำหน้าที่เป็นตัวกลางในการจับคู่ธุรกิจระหว่างช่างทอผ้าผู้สูงอายุในชุมชนกับนักการตลาดดิจิทัลรุ่นใหม่ เพื่ออุดช่องโหว่ด้านการพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์และการออกแบบให้มีความร่วมสมัยและตอบสนองความต้องการของตลาดมากยิ่งขึ้น

Abstract: This qualitative research, titled "Promoting Green Economy and Sustainable Materials in the Development of Thai Textiles for One Tambon One Product Entrepreneurs in Chiang Mai Province," aims to study government policies promoting the development of Thai textiles toward a green economy, explore the feasibility of developing eco-friendly Thai textile products, support entrepreneurial groups in adding product value, and align this development with New Public Management (NPM), green economy concepts, and the Bio-Circular-Green (BCG) economic model. Data was collected through semi-structured, in-depth interviews with 21 key informants, comprising entrepreneurs, government officials, and consumers. The collected data was subjected to content analysis based on the CIPP Model evaluation framework to draw inductive conclusions. The findings reveal a high commercial viability for developing Thai textiles within a green economy. Key drivers include the COVID-19 pandemic, which heightened consumer awareness regarding health and the environment, alongside government demand-stimulation policies through the "Pha Thai Sai Hai Sanook" (Fun with Thai Fabrics) project. Entrepreneurs can enhance product value by adopting circular economy concepts, such as upcycling fabric scraps and waste materials into new products, utilizing innovations like elephant dung-based dyes, and integrating storytelling strategies. However, this transition faces a "green paradox" in the production process. Natural dyeing processes still rely on firewood as fuel, contributing to air pollution (PM 2.5), and certain procedures still require chemical mordants. Furthermore, significant consumer purchasing barriers remain, notably price disparities exceeding perceived value, maintenance difficulties, and designs that lack suitability for everyday wear. From a policy integration perspective, a conflict exists between the sustainable goals of a green economy and the performance indicators of operational agencies, which predominantly focus on short-term quantitative outputs. Additionally, legal restrictions concerning national forest reserves impede communities' access to natural raw materials. Based on these findings, it is recommended that the government undergo a paradigm shift from being a "regulator" to a genuine "facilitator." Legal restrictions on forest resource management should be reviewed and eased to enable sustainable community access to raw materials. Additionally, the phenomenon of 'Cross-spatial Circular Economy Innovation' is distinctly evident through the case study of developing an innovative fabric dye from elephant dung. Examined through the lens of spatial problem analysis, this initiative represents the outcome of collaborative integration between weaving collectives and geographically distinct tourism sectors within Chiang Mai province. Furthermore, the government should provide research funding to develop green technology innovations, such as energy-efficient and smokeless dyeing stoves, to mitigate pollution. Moreover, the public sector should act as an intermediary to facilitate business matching between elderly local weavers and the new generation of digital marketers. This initiative would bridge gaps in e-commerce and contemporary design, ensuring the products better meet current market demands.

มหาวิทยาลัยเชียงใหม่. สำนักหอสมุด

Address: เชียงใหม่

Email: cmulibref@cmu.ac.th

Name: ธันยวัฒน์ รัตนสัค

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2569

Modified: 2569-09-08

Issued: 2569-09-08

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: รัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Grantor: มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

©copyrights มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	671932043.pdf	3.2 MB

ใช้เวลา

0.038755 วินาที