วิธีการได้มา บทบาท หน้าที่และอำนาจของวุฒิสภาตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 ศึกษาเปรียบเทียบกับประเทศอังกฤษและประเทศสหรัฐอเมริกา

Methods for obtaining, roles, duties and powers of the Senate According to The Constitution of the Kingdom of Thailand, B.E. 2017 A comparative study with England and the United States

Name: นาเดีย ธนโชติธันยบูรณ์

keyword: อำนาจและหน้าที่ของวุฒิสภา

ThaSH: วุฒิสภา

; รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560

ThaSH: รัฐธรรมนูญ -- ไทย

; วุฒิสภาแห่งสหรัฐอเมริกา

; วุฒิสภาอังกฤษ

Abstract: รัฐธรรมนูญ 2560 ได้ให้อำนาจแก่วุฒิสภาในบทเฉพาะกาล ทั้งอำนาจด้านกฎหมาย และการถ่วงดุลอำนาจรัฐบาล ซึ่งคล้ายคลึงกับวุฒิสภาของประเทศสหรัฐอเมริกา อย่างไรก็ตามที่มาของวุฒิสภาไทยนั้นเป็นการแต่งตั้งเช่นเดียวสภาขุนนางของประเทศอังกฤษ โครงสร้างที่ผสมผสานระหว่างอำนาจนิติบัญญัติและการแต่งตั้งนี้ก่อให้เกิดข้อสงสัยเกี่ยวกับบทบาทและประสิทธิภาพของวุฒิสภาไทยในระบอบประชาธิปไตย เพื่อสร้างความเข้าใจในประเด็นนี้ งานวิจัยนี้ใช้การศึกษาเปรียบเทียบโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาวิธีการได้มา บทบาท หน้าที่ และอำนาจของสมาชิกวุฒิสภา (2) ศึกษาแนวทางการพัฒนาและปรับปรุงโครงสร้างของวุฒิสภาไทย และ (3) นำเสนอรูปแบบวุฒิสภาที่เหมาะสมกับบริบทของประเทศไทย การวิจัยนี้ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพโดยใช้วิธีการสัมภาษณ์เชิงลึกแบบกึ่งโครงสร้าง จากผู้ให้ข้อมูลสำคัญ ได้แก่ สมาชิกวุฒิสภา อดีตสมาชิกวุฒิสภา อดีตสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร ผู้ทรงคุณวุฒิด้านรัฐศาสตร์ ผู้ทรงคุณวุฒิด้านนิติศาสตร์ สมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ ผู้สมัครสมาชิกวุฒิสภาตามรัฐธรรมนูญ 2560 และประชาชน รวม 23 คน นอกจากนี้ยังใช้การสัมมนากลุ่มย่อย (Focus Group Discussion) จำนวน 2 กลุ่ม เพื่อให้ได้ข้อมูลเชิงลึก จากนั้นนำมาวิเคราะห์ข้อมูลเชิงเนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า (1) วิธีการได้มาของวุฒิสภาไทยมีลักษณะคล้ายกับวุฒิสภาอังกฤษ คือ มาจากการแต่งตั้ง แต่มีบทบาทหน้าที่ที่กว้างขวางกว่า เนื่องจากรัฐธรรมนูญ 2560 ให้อำนาจ ในการออกกฎหมาย การตรวจสอบการบริหารราชการแผ่นดิน และการให้ความเห็นชอบบุคคลดำรงตำแหน่งสำคัญ ซึ่งมีลักษณะคล้ายกับวุฒิสภาสหรัฐอเมริกาที่มาจากการเลือกตั้งโดยตรงของประชาชน (2) แนวทางการพัฒนาวุฒิสภาไทยควรนำจุดแข็งจากทั้งสองประเทศมาปรับใช้ โดยอาจใช้วิธีการได้มาทั้งจากการแต่งตั้ง (แบบอังกฤษ) และการเลือกตั้ง (แบบสหรัฐฯ) ผสมผสานกัน โดยคงบทบาทหลักของวุฒิสภาเป็นองค์กรตรวจสอบและถ่วงดุลอำนาจ ทั้งในด้านนิติบัญญัติและการให้ความเห็นชอบบุคคลดำรงตำแหน่งสำคัญ อย่างไรก็ตาม ควรตัดอำนาจด้านตุลาการออก เนื่องจากมีองค์กรอื่นที่ทำหน้าที่นี้โดยตรงอยู่แล้ว (3) รูปแบบวุฒิสภาที่เหมาะสมกับประเทศไทย ควรเป็นระบบ “การเลือกตั้งทางอ้อม” โดยผ่านกระบวนการสรรหาโดยมี “คณะกรรมการสรรหาสมาชิกวุฒิสภา” ซึ่งมาจากการเลือกตั้งโดยตรงของประชาชน เพื่อให้เกิดความชอบธรรมและเป็นตัวแทนของประชาชนอย่างแท้จริง

Abstract: The 2017 Constitution gives the Senate substantial transitional powers, including legislative authority and the power to check and balance the government, similar to the United States Senate. However, the origins of the Thai Senate, are through appointment, like the British House of Lords. The hybrid structure of legislative authority and appointment raises concerns about the role and effectiveness of the Thai Senate within the country’s democratic system. To address this issue, this study employed a comparative approach with the objectives: (1) to examine the methods of appointment, roles, duties, and powers of Senate members, (2) to explore approaches for improving the structure of the Thai Senate, and (3) to propose an appropriate model of the Senate that aligns with Thailand’s political context. This study is qualitative research, utilizing semi-structured in-depth interviews with key informants, including current and former senators, former members of the House of Representatives, experts in political science and law, former members of the National Legislative Assembly, Senate candidates under the 2017 Constitution, and members of the public, totaling 23 participants. Additionally, two focus group discussions were conducted to gather deeper insights, followed by content analysis. The study reveals that: (1) the method of appointment of the Thai Senate closely resembles that of the British House of Lords, as it is based on appointment rather than election. However, the Thai Senate has broader powers and responsibilities as the 2017 Constitution grants it legislative authority, oversight of government administration, and approval of key appointments. These powers align more with the U.S. Senate, whose members are directly elected by the people. (2) To improve the Thai Senate, an integration of the strengths of both systems (The British appointment system and the U.S. electoral system) should be considered. This would allow for a balanced selection process, ensuring legislative oversight and approval of key appointments while maintaining its roles as a check-and-balance mechanism. However, judicial authority should be removed, as other institutions are already responsible for such functions. (3) The most suitable model for the Thai Senate would involve indirect elections, where senators are selected through a nomination process managed by a Senate Selection Committee, whose members are elected directly by the people. This approach would ensure legitimacy and true representation of public interests.

มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา. ศูนย์วิทยบริการ

Address: กรุงเทพมหานคร

Email: library@ssru.ac.th

Name: สัณฐาน ชยนนท์

Role: ที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์

Email : sunthan.ch@ssru.ac.th

Name: วิจิตรา ศรีสอน

Role: ที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์

Email : wijittra.sr@ssru.ac.th

Created: 2568

Modified: 2569-08-22

Issued: 2569-08-22

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: รัฐศาสตรดุษฎีบัณฑิต

Level: ปริญญาเอก

Descipline: การเมืองการปกครอง

Grantor: มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา

©copyrights มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	68012002.pdf	2.55 MB

ใช้เวลา

0.028554 วินาที