พลวัตเชิงอำนาจและการพัฒนาคุณภาพชีวิตของชาวประมงพื้นบ้าน กรณีศึกษา ชุมชนประมงพื้นบ้านปากน้ำแหลมสิงห์ อำเภอแหลมสิงห์ จังหวัดจันทบุรี

Power dynamics and the development of quality of life for the local fishermen a case study of the local fishing community of Pak Nam Laem Sing, Laem Sing district, Chanthaburi province

Name: อัศวิน แก้วพิทักษ์

Organization : มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณี. คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์

Name: สิตางศ์ เจริญวงศ์

Organization : มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณี. คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์

Name: จุตินันท์ ขวัญเนตร

Organization : มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณี. คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์

ThaSH: คุณภาพชีวิต

ThaSH: ชาวประมง

ThaSH: ชาวประมง -- การดำเนินชีวิต

Abstract: บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาวิถีชีวิต ปัญหา อุปสรรค และแนวทางการพัฒนาคุณภาพชีวิตภายใต้แนวคิดปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงและศาสตร์พระราชาของชาวประมงพื้นบ้านปากน้ำแหลมสิงห์ อำเภอแหลมสิงห์ จังหวัดจันทบุรี ใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพจากการวิจัยเอกสาร การสัมภาษณ์ เจาะลึก และเสวนากลุ่ม ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่าวิถีชีวิตดั้งเดิมของชาวประมงพื้นบ้านกำลังเผชิญกับพลวัตเชิงอำนาจของการเปลี่ยนแปลงหลายมิติ ทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม การเมือง และสิ่งแวดล้อม เป็นผลมาจากโครงสร้างอำนาจที่ไม่เท่าเทียมกัน กลุ่มทุนอุตสาหกรรมประมงรายใหญ่สามารถกำหนดราคาและควบคุมตลาด ทำให้ชาวประมงรายย่อยมีอำนาจต่อรองต่ำ พ่อค้าคนกลางใช้อำนาจผูกขาดการซื้อขาย ขณะที่ข้าราชการท้องถิ่นมักออกนโยบายโดยขาดการรับฟังเสียงจากฐานราก การขาดการมีส่วนร่วมของชาวประมงในกระบวนการตัดสินใจ จึงทำให้นโยบายไม่สอดคล้องกับความต้องการของชาวประมงพื้นบ้านอย่างแท้จริง ส่งผลให้เกิดปัญหาเชิงโครงสร้างที่ตอกย้ำสภาวะความเปราะบางและทำให้การยกระดับคุณภาพชีวิตตามแนวทางที่ยั่งยืนเป็นไปได้ยาก ข้อเสนอแนวทางการพัฒนาคุณภาพชีวิตได้สังเคราะห์ขึ้นโดยประยุกต์ใช้หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงและศาสตร์พระราชาแสดงให้เห็นพลวัตเชิงอำนาจที่ซับซ้อน โดยไม่ใช่เพียงกรอบแนวคิดการพัฒนา แต่กลายเป็นทรัพยากรทางวาทกรรมที่ชุมชนประมงจับใช้เป็นเครื่องมือในการต่อสู้ทางการเมือง แนวทางที่ดูเหมือนเน้นการสร้างอาชีพเสริม การฟื้นฟูทุนสังคม และการจัดการทรัพยากรอย่างยั่งยืนนั้น ในความเป็นจริงคือกลยุทธ์การจัดวางดุลอำนาจใหม่ เพื่อท้าทายโครงสร้างเศรษฐกิจการเมืองชายฝั่งที่ถูกครอบงำโดยกลุ่มทุนอุตสาหกรรมประมง พ่อค้าคนกลาง และข้าราชการท้องถิ่น เป็นการยกระดับขึ้นมาเป็นวาทกรรมต้านทานจึงไม่ใช่การแก้ ปัญหาเชิงเทคนิค แต่เป็นการสร้างความชอบธรรมในการเรียกร้องสิทธิการเข้าถึงทรัพยากรและรายได้ที่เป็นธรรมของชุมชนประมงพื้นบ้าน

Abstract: This research article aims to examine the lifestyle, problems, obstacles, and approaches to developing quality of life under the sufficiency economy philosophy and King Bhumibol’s Science among the local fishermen of Pak Nam Laem Sing, Laem Sing District, Chanthaburi Province. The study employed qualitative research methodology through documentary research, in-depth interviews, and focus group discussions. The study findings reveal that the traditional livelihoods of small-scale fishers are confronting multi-dimensional power dynamics of transformation across economic, social, political, and environmental spheres. These changes result from unequal power structures where large-scale industrial fishing capital groups can determine prices and control markets, rendering small-scale fishers with low bargaining power. Middlemen exercise monopolistic power over trade transactions, while local government officials often formulate policies without listening to grassroots voices. The lack of fisher participation in decision-making processes results in policies that do not genuinely align with the needs of local fishing communities. This creates structural problems that reinforce vulnerability conditions and makes sustainable quality of life improvement difficult to achieve. The proposed approaches for livelihood development have been synthesized through the application of sufficiency economy philosophy and King Bhumibol’s Science, demonstrating complex power dynamics. These are not merely developmental conceptual frameworks, but have become discursive resources that fishing communities utilize as tools for political struggle. Approaches that appear to emphasize supplementary occupation creation, social capital restoration, and sustainable resource management are, in reality, strategies for rebalancing power dynamics to challenge the coastal political-economic structures dominated by industrial fishing capital groups, middlemen, and local government officials. This elevation to resistance discourse is not a technical problem-solving approach, but rather the creation of legitimacy for demanding fair access to resources and income rights for local fishing communities.

มหาวิทยาลัยบูรพา. สำนักหอสมุด

Address: ชลบุรี

Email: buulibrary@buu.ac.th

Created: 2569

Modified: 2569-08-11

Issued: 2569-08-11

บทความ/Article

application/pdf

BibliograpyCitation : วารสารเศรษฐศาสตร์การเมืองบูรพา. ปีที่ 14, ฉบับที่ 1 (ม.ค.-มิ.ย. 2569), หน้า 1-24

tha

Spatial: จันทบุรี

©copyrights มหาวิทยาลัยบูรพา

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	bpe14n1p1-24.pdf	510.65 KB

ใช้เวลา

0.031847 วินาที