รูปแบบสมรรถนะครูคหกรรม กลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพ สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน

Home economics teacher competency model for the occupations department under the office of basic education commission

Name: สุภวัช เชาวน์เกษม

keyword: สมรรถนะครูคหกรรม

ThaSH: ครูคหกรรมศาสตร์

Classification :.DDC: 640.7

; การเรียนรู้การงานอาชีพ

ThaSH: คหกรรมศาสตร์

Abstract: การจัดการศึกษาคหกรรมศาสตร์ ช่วยให้ผู้เรียนเกิดกระบวนการสร้างความรู้จากประสบการณ์ด้านวิชาการและวิชาชีพ ครูคหกรรมจึงควรมีคุณลักษณะที่สามารถปฏิบัติการสอนได้อย่างมีประสิทธิภาพตามแนวทางพัฒนาครูของสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน งานวิจัยนี้ เป็นงานวิจัยและพัฒนา มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสมรรถนะของครูคหกรรม กลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพ สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน 2) สร้างรูปแบบและคู่มือการใช้รูปแบบสมรรถนะครูคหกรรม กลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพ สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน และ 3) ทดลองใช้รูปแบบและคู่มือการใช้รูปแบบสมรรถนะครูคหกรรม กลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพ สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานประชากร กลุ่มตัวอย่าง และผู้ให้ข้อมูล ได้แก่ ครูคหกรรมของโรงเรียนในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษากรุงเทพมหานคร 177 คน ผู้ทรงคุณวุฒิในการสัมภาษณ์เชิงลึก 15 คน ผู้ทรงคุณวุฒิในการประชุมสนทนากลุ่ม 15 คน และกลุ่มตัวอย่างในการทดลองใช้รูปแบบและคู่มือการใช้รูปแบบสมรรถนะครูคหกรรม 30 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยได้แก่ แบบประเมินสมรรถนะที่พึงประสงค์และสมรรถนะปัจจุบันของครูคหกรรม แบบสัมภาษณ์เชิงลึกแบบกึ่งโครงสร้าง แบบบันทึกการประชุมสนทนากลุ่ม แบบประเมินความเหมาะสมของรูปแบบและคู่มือการใช้รูปแบบสมรรถนะครูคหกรรม แบบทดสอบหลังการอบรม แบบประเมินทักษะ แบบประเมินการพัฒนาตนเองก่อน -หลังการอบรม และแบประเมินความพึงพอใจต่อการอบรม รวบรวมข้อมูลโดยการสอบถามสัมภาษณ์เชิงลึก ประชุมสนทนากลุ่ม และกิจกรรมทดลองใช้รูปแบบและคู่มือการใช้รูปแบบสมรรถนะครูคหกรรม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การวิเคราะห์ความต้องการจำเป็น (FNI more) การวิเคราะห์เนื้อพา และการพิมคราะห์ One Sample t ผลการวิจัยพบว่า 1) สมรรถนะของครูคหกรรมมี 2 ด้าน คือ สมรรถนะหลัก 11 สมรรถนะ โดยการแลกเปลี่ยนความคิดเห็นและสร้างเครือข่ายด้านคหกรรมศาสตร์ มีค่าเฉลี่ยสูงสุด (PNI Modified = 0.402) สมรรถนะประจำสายงานมี 12 สมรรถนะ และการใช้และพัฒนาสื่อนวัตกรรมเทคโนโลยีเพื่อการจัดการเรียนรู้ด้านคหกรรมศาสตร์ มีค่าเฉลี่ยสูงสุด (PNI Modned = = 0.348) แนวทางการพัฒนาสมรรถนะครูคหกรรมมีความสำคัญและส่งผลต่อประสิทธิภาพในการปฏิบัติงาน แบ่งได้ 3 ต้าน ได้แก่ ความรู้ ทักษะ คุณลักษณะ รูปแบบการพัฒนา ควรใช้วิธีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้และการศึกษาดูงานโดยดำเนินการในช่วงปิดภาคเรียน และประเมินผลด้วยวิธีการนิเทศ กำกับ ติดตาม การประเมินตนเองร่วมกับการประเมินโดยผู้เกี่ยวข้อง 2) รูปแบบสมรรถนะครูคหกรรม มี 7 ด้าน ประกอบเป็นคำว่า TEACHER ER ให้ความหมายได้ ดังนี้(Theory) หรือแนวคิด ทฤษฎีที่ใช้ E E (End Goal) หรือวัตถุประสงค์ เพื่อพัฒนาสมรรถนะครูคหกรรม A (Assets) หรือปัจจัยสนับสุนสุน C (Construct) หรือกระบวนการพัฒนา H (How To) หรือวิธีการที่ใช้ในการพัฒนา E (Effect) หรือผลที่ได้จากการพัฒนาสมรรถนะครูคหกรรม และ R (Refne) หรือการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง คู่มือการใช้รูปแบบสมรรถนะครูคหกรรมแบ่งเป็น 4 บท ได้แก่ บทที่ 1 บทนำ บทที่ 2 รูปแบบการพัฒนาสมรรถนะครูคหกรรม บทที่ 3 หลักสูตรฝึกอบรมสมรรถนะครูคหกรรม บทที่ 4 บทสรุป หลักสูตรฝึกอบรมจัดทำขึ้นโดยเลือกหัวข้อลำดับความต้องการจำเป็นสูงสุดจากผลการสัมภาษณ์ของสมรรถนะหลักเรื่อง การสร้างองค์ความรู้และนวัตกรรมในการพัฒนาองค์กรและวิชาชีพด้านคกรรมศาสตร์ และสมรรถนะประจำสายงานเรื่อง ความรู้ความสามารถในการออกแบบการเรียนรู้ 3) ผลการทดลองใช้รูปแบบและคู่มือการใช้รูปแบบสมรรถนะครูคหกรรม พบว่า การทดสอบความรู้หลังการอบรมสูงกว่าเกณฑ์ร้อยละ 70 อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 โดยมีคะแนนเฉลี่ย 17.23 คะแนน คิดเป็นร้อยละ 86.13 ผู้เข้ารับการอบรมร้อยละ 100 มีทักษะสูงกว่ามาตรฐานในทุกประเด็นการประเมิน ครูคหกรรมประเมินการพัฒนาตนเองก่อนการอบรมในระดับปานกลาง ในขณะการพัฒนาตนเองหลังการอบรมอยู่ในระดับมากที่สุด และความพึงพอใจของครูคหกรรมต่อการอบรมพบว่า มีความพึงพอใจในระดับมากที่สุด งานวิจัยนี้มีข้อเสนอแนะให้ครูคหกรรมนำสื่อนวัตกรรม เทคโนโลยี มาใช้ในการจัดการเรียนรู้ สร้างหลักสูตรเพื่อพัฒนาครูในกลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพ นำหลักสูตรจากผลการวิจัยไปประยุกต์ใช้ และอบรมทักษะเฉพาะด้านคหกรรมศาสตร์

Abstract: Home Economics education equips learners with academic and professional knowledge through experiential learning. To ensure effective teaching, Home Economics teachers must develop key competencies aligned with the teacher development guidelines of the Office of the Basic Education Commission. This study is both a research and development, with the objectives of: 1) studying the competencies of Home Economics teachers the Occupations Department under the Office of the Basic Education Commission; 2) creating a model and a manual for using the competency model of Home Economics teachers the Occupations Department under the Office of the Basic Education Commission; 3) testing the model and the manual for using the competency model of Home Economics teachers the Occupations Department under the Office of the Basic Education Commission. The study involved 177 Home Economics teachers from schools under the Bangkok Metropolitan Secondary Educational Service Area Office. Additionally, 15 experts participated in in-depth interviews and focus group discussions, while 30 teachers were selected for model and manual testing. Research instruments consisted of competency assessments, interview forms, discussion records, skill evaluations, pre- and post-training self-assessments, and training satisfaction evaluations. Data were collected through inquiry, in- depth interviews, focus group discussion, and the trial implementation of the competency model and its manual. Statistical analyses included mean, standard deviation, need analysis (PNI Modified), content analysis, and one-sample t-test. Research results found that: 1) Competencies of Home Economics teachers had 2 aspects, namely 11 core competencies, where exchange of opinions and building network on Home Economics had the highest average value (PNI Modified = 0.402); there were 12 competencies for the line of work, and the use and development of innovative technological media for learning administration in the field of Home Economics had the highest average value (PNI Modified = 0.348). Developing competencies of Home Economics teacher were important and affect the efficiency of work operation, categorized into 3 aspects: knowledge, skills, and attributes. Developing these competencies was crucial for improving teaching efficiency. Recommended methods included knowledge sharing and study tours during school breaks. Performance evaluation should involve communication, supervision, monitoring, and self-assessment, along with stakeholder reviews. 2) The Home Economics teacher competency model consists of seven aspects, represented by the acronym T E A C H E R, which includes: T (Theory) or concept and theory used; E (End Goal) or objective for developing competencies of Home Economics teachers; A (Assets) or supporting factors; C (Construct) or development process; H (How To) or methods used for developing; E (Effect) or results obtained from developing Home Economics teacher competencies; and R (Refine) or continuous development. The manual for using the model of Home Economics teacher competencies was divided into 4 chapters: Introduction, Competency Development Model for Home Economics teachers, Training Curriculum for Home Economics Teacher Competencies, and Conclusion. 3) The results of the trial usage of the model and manual on using the Home Economics teacher’s competency model found that the post training assessment was higher than the criteria by 70 percent, at the statistically significant level of .01 with an average score of 17.23 points, which is 86.13 percent. Home Economics teachers pre-training self-evaluation was at a moderate level, while post-training self-evaluation was at the highest level, teacher satisfaction with the training was also at the highest level. This research recommends that Home Economics teachers integrate innovative media and technology into learning management, develop a curriculum for teacher development in the Occupations Department, apply research-based curriculum findings, and undergo specialized training in Home Economics skills.

มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลพระนคร. สำนักวิทยบริการและเทคโนโลยีสารสนเทศ

Address: กรุงเทพมหานคร

Email: arit@rmutp.ac.th

Name: จุฑามาศ พีรพัชระ

Role: ที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์

Email : chutamas.p@rmutp.ac.th

Name: จิระ จิตสุภา

Role: ที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์ร่วม

Email : jira_jit@dusit.ac.th

Created: 2567

Modified: 2026-07-13

Issued: 2569-07-11

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

CallNumber: วพ 640.7 ส834ร

tha

DegreeName: ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต

Level: ปริญญาเอก

Descipline: คหกรรมศาสตร์

Grantor: มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลพระนคร

©copyrights มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลพระนคร

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	HEC_69_24.pdf	6.41 MB

ใช้เวลา

0.034234 วินาที