การตรวจและติดตามกกหนวดปลาดุกต้านทานสารกำจัดวัชพืชพีน็อกซูแลมในนาข้าว

Detection and monitoring of Penoxsulam-herbicide resistant grasslike fimbristylis (Fimbristylis miliacea (L.) Vahl.) in paddy fields

Name: ณัฐพล ราชสภา

ThaSH: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ -- วิทยานิพนธ์. วท.ม. (พืชไร่) 2565

Classification :.LCCS: SB951.4

ThaSH: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. สาขาพืชไร่ -- วิทยานิพนธ์

ThaSH: สารฆ่าวัชพืช

ThaSH: กกหนวดปลาดุก

ThaSH: ข้าว -- การควบคุมวัชพืช

Abstract: เกษตรกรหลายรายในพื้นที่ ต.กระจัน อ.อู่ทอง จ.สุพรรณบุรี เริ่มสังเกตเห็นว่าการใช้สารพีน็อกซูแลม ซึ่งเป็นสารที่ยับยั้งการทำงานของเอนไซม์ acetolactate synthase (ALS) ไม่สามารถควบคุมกกหนวดปลาดุกได้อย่างสมบูรณ์ การศึกษาในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพิสูจน์ให้แน่ชัดว่าประชากรของกกหนวดปลาดุกมีการพัฒนาเกิดความต้านทานต่อสารพีน็อกซูแลมในนาข้าวหรือไม่ การศึกษาการตอบสนองทางสรีรวิทยาของกกหนวดปลาดุกที่มีต่อสารพีน็อกซูแลม วางแผนการทดลองแบบ split-plot in CRD จำนวน 4 ซ้ำ ปัจจัยหลักคือ สารพีน็อกซูแลม มี 6 อัตรา (0, 7.03, 14.06, 28.12, 56.24 และ 112.48 g a.i./ha) ปัจจัยรองคือ กกหนวดปลาดุกไบโอไทป์ที่อ่อนแอ และไบโอไทป์ต้านทานสาร การประเมินดัชนีความต้านทานสาร โดยพิจารณาค่า I₅₀ จากความเป็นพิษ และ GR₅₀ จากความสูงและน้ำหนักสดของกกหนวดปลาดุกทั้งสองไบโอไทป์ พบว่า ไบโอไทป์ต้านทานสารมีค่าดัชนีความต้านทานสารสูงกว่าไบโอไทป์ที่อ่อนแอมากถึง 27.10-66.30 เท่า การศึกษาความต้านทานข้ามของกกหนวดปลาดุกไบโอไทป์ต้านทานสารไปยังสารกำจัดวัชพืชชนิดอื่น ๆ ในกลุ่มที่ยับยั้งการทำงานของเอนไซม์ ALS พบว่า การใช้สาร bispyribac-sodium, pyribenzoxim และ pyrazosulfuron-ethyl ตามอัตราแนะนำ ไม่สามารถควบคุมไบโอไทป์ต้านทานสารได้ จากนั้นศึกษาความต้านทานสารหลายกลุ่มของกกหนวดปลาดุกไบโอไทป์ต้านทานไปยังสารในกลุ่มอื่น ๆ ที่มีตำแหน่งที่เกิดปฏิกิริยาการยับยั้งภายในพืชที่แตกต่างกัน พบว่า การใช้สาร carfentrazone-ethyl และ propanil ตามอัตราแนะนำ มีประสิทธิภาพในการควบคุมไบโอไทป์ต้านทานสารได้ จากข้อมูลการศึกษาในครั้งนี้ เกษตรกรควรสับเปลี่ยนหมุนเวียนการใช้สาร carfentrazone-ethyl และ propanil ซึ่งมีตำแหน่งการเกิดปฏิกิริยาการยับยั้งภายในพืชที่แตกต่างกัน เพื่อควบคุมและลดจำนวนประชากรของกกหนวดปลาดุกต้านทานสารพีน็อกซูแลมในนาข้าวต่อไป Grasslike fimbristylis is a common weed found in paddy fields, which is most often controlled by penoxsulam, acetolactate synthase (ALS) inhibitors. Currently, failures in controlling this weed have been reported by farmers in Krachan Sub-district, U-Thong District, Suphan Buri. This study was conducted to determine whether grasslike fimbristylis populations have developed resistance to penoxsulam in paddy fields. The physiological response of grasslike fimbristylis populations to penoxsulam was determined. The experiment was designed as a split-plot in CRD with four replications. The main plots consisted of six penoxsulam dose rates (0, 7.03, 14.06, 28.12, 56.24 and 112.48 g a.i./ha) while sub-plots were comprised of grasslike fimbristylis of susceptible and resistant biotype. Both the resistant and susceptible biotypes were investigated the resistance index for I50 based on its visual injury and GR50 based on plant height and fresh weight. The resistance index was approximately 27.10- 66.30 times higher for penoxsulam-resistant biotype than the susceptible biotype. The cross herbicide resistance of penoxsulam-resistant biotype to the other ALS-inhibiting herbicides with the same site of action was determined. The results indicate that resistant biotype was not controlled at the labelled rate of bispyribac-sodium, pyribenzoxim and pyrazosulfuron-ethyl. Additionally, the multiple herbicide resistance of penoxsulam-resistant biotype was defined across mode of action of herbicides which is a different herbicide site of action. The results indicate that the alternative herbicides used to control resistant biotype was controlled by carfentrazone-ethyl, propanil at the recommended rate for each herbicide. The results suggest that farmers should rotate carfentrazone-ethyl and propanil, which has different herbicide site of action, to control and reduce the probability of penoxsulam-resistant grasslike fimbristylis in paddy fields

มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. สำนักหอสมุด

Address: กรุงเทพมหานคร

Email: tdckulib@ku.ac.th

Name: ทศพล พรพรหม

Role: อาจารย์ที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์หลัก

Name: จำเนียร ชมภู

Role: อาจารย์ที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์ร่วม

Created: 2565

Modified: 2569-06-22

Issued: 2569-06-22

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

URL: https://www.lib.ku.ac.th/KUthesis/2565/nattapol-rach-all.pdf

CallNumber: SB951.4.ณ113

tha

DegreeName: วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: พืชไร่

Grantor: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

©copyrights มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	nattapol-rach-all.pdf	1.78 MB

ใช้เวลา

0.034308 วินาที