Abstract:
วิทยานิพนธ์เล่มนี้นี้มีจุดประสงค์เพื่อศึกษาผลกระทบของโควิด-19 ที่มีต่อธุรกิจการส่งออกปลาทูน่ากระป๋อง โดยเฉพาะในประเด็นความสามารถในการปรับตัวอย่างยืดหยุ่น และนำเสนอแนวทางในการดำเนินธุรกิจเพื่อรับมือกับผลกระทบต่อระบบห่วงโซ่อุปทาน โดยใช้แนวความคิด SCOR model เป็นแนวคิดหลักร่วมกับแนวคิดการปรับตัวอย่างยืดหยุ่น และวิเคราะห์ข้อมูลงบการเงินของบริษัทที่สังกัดสมาคมอุตสาหกรรมทูน่าไทย ร่วมกับการสังเคราะห์ข้อมูลจากการสัมภาษณ์ผู้ประกอบการ ผลการศึกษาพบว่าอุตสาหกรรมทูน่ากระป๋องในประเทศไทยเป็นรูปแบบห่วงโซ่อุปทานแบบยาวที่เริ่มตั้งแต่ผู้จัดหาปลาทูน่าดิบจากไต้หวัน ไมโครนีเซีย และประเทศอื่น ๆ ในอาเซียนมายังผู้แปรรูปไปจนถึงมือผู้บริโภคในสหรัฐอเมริกา ประเทศตะวันออกกลาง และสหภาพยุโรป เป็นต้น ซึ่งจากข้อมูลงบการเงินในช่วงปี 2559 - 2564 พบว่าแนวโน้มผลประกอบการกลุ่มบริษัท SMEs อยู่ในทิศทางลบ ในขณะที่กลุ่มบริษัทขนาดกลางและขนาดใหญ่มีแนวโน้มเป็นไปในทิศทางบวกอย่างต่อเนื่อง ซึ่งผลกลับสวนทางกับภาพรวมเศรษฐกิจระดับประเทศที่กำลังเผชิญกับปัญหาจากโควิด-19 เนื่องจากกลุ่มบริษัทโรงงานแปรรูปมีความสามารถในการปรับตัว และการบริหารสภาพคล่องได้อย่างมีประสิทธิภาพมากกว่ากลุ่มบริษัทในกลุ่มสนับสนุนปัจจัยการผลิต เช่น บริษัทจำหน่ายบรรจุภัณฑ์ บริษัทจำหน่ายสลากสินค้า บริษัทจำหน่ายน้ำมันพืช เป็นต้น จากการสังเคราะห์ข้อมูลการสัมภาษณ์ทั้งหมด ผู้ประกอบการต้องมีความรู้ความเข้าใจในห่วงโซ่อุปทานทุกระดับอย่างละเอียด เช่น กระบวนการจัดหาวัตถุดิบ การบริหารจัดการต้นทุน การบริหารบุคคลากรในสถานการณ์ฉุกเฉิน การบริหารจัดการช่องทางการส่งออก เป็นต้น ควรมีการเข้าร่วมกลุ่มสมาคมอุตสาหกรรมเพื่อเป็นแหล่งสนับสนุนธุรกิจในแง่ขององค์ความรู้ และพันธมิตรด้านการบริหารต้นทุนและบุคคลากร มีความพร้อมต่อทุกการเปลี่ยนแปลงอยู่เสมอ และเพิ่มความหลากหลายให้กับสินค้าที่ผลิตมากยิ่งขึ้น
This research is to study the impact of COVID-19 on the tuna-canned export business, particularly on the aspect of resilience. Based on the SCOR model and resilience concept, the study proposes a business strategy to manage the tuna-canned supply chain during the Covid-19 pandemic. In-depth interviews with entrepreneurs and annual financial statements from companies affiliated with the Thai Tuna Industry Association are utilized. This study shows that the upstream of Thailand's tuna-canned supply chain starts with fresh tuna suppliers from Taiwan, Micronesia, and other ASEAN countries, delivers to tuna-canned processors, and distributes to consumers. The main markets are the United States, middle-eastern, European Union, etc.Financial statements from 2016 to 2021 reveal that small and medium tuna-canned and supporting businesses faced negative growth while medium and large businesses still maintained continuous positive growth, mainly due to better resilience and liquidity management performance. To sustain business performance, entrepreneurs should gain knowledge and understanding of the tuna-canned supply chain from raw material procurement, cost management, personal management, and export channel management. Moreover, tuna-canned export businesses should be encouraged to participate in the Thai Tuna Industry Association to gain knowledge, strengthen their business network and promote more product varieties