การพัฒนารูปแบบการดูแลตนเองเพื่อป้องกันโรคไตเรื้อรังระยะที่ 3 ของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 โดยกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชน

Name: ไชยยา จักรสิงห์โต

Organization : สํานักงานสาธารณสุขจังหวัดสระแก้ว

Name: ศรุต มูลสาร

Organization : มูลนิธิศุภนิมิตแห่งประเทศไทย

Email : newsoul.hp@gmail.com

keyword: การพัฒนารูปแบบการจัดการตนเอง

; โรคไตเรื้อรังระยะที่ 3

; เบาหวานชนิดที่ 2

; การมีส่วนร่วมของชุมชน

Abstract: การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา พัฒนา ประเมินรูปแบบการดูแลตนเองของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 เพื่อป้องกันโรคไตเรื้อรังระยะที่ 3 โดยการมีส่วนร่วมของชุมชน กลุ่มตัวอย่าง 169 คน ประกอบด้วย กลุ่มตัวอย่างระยะที่ 1 และ 2 จํานวน 97 คน ได้แก่ 1) ผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 2) ผู้ดูแล 3) อาสาสมัครสาธารณสุขประจําหมู่บ้าน (อสม.) และ 4) ผู้แทนหน่วยบริการสุขภาพและเครือข่าย และกลุ่มตัวอย่างระยะที่ 3 ได้แก่ ผู้ป่วยที่มีภาวะไตเสื่อมระยะที่ 2 จํานวน 72 คน เก็บข้อมูลระหว่างมิถุนายน 2566–มิถุนายน 2567 การศึกษาเป็น 3 ระยะ ได้แก่ ระยะที่ 1 การวิเคราะห์ปัญหาและความต้องการ ระยะที่ 2 พัฒนารูปแบบการจัดการตนเองเพื่อป้องกันโรคไตเรื้อรังระยะที่ 3 และ ระยะที่ 3 ประเมินผล โดยใช้แบบสอบถาม สัมภาษณ์เชิงลึกและการสนทนากลุ่ม ค่า IOC อยู่ระหว่าง 0.50–1.00 และค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.80 วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา และ t-test for independent samples ข้อมูลเชิงคุณภาพใช้การวิเคราะห์เชิงเนื้อหาผลการศึกษา ระยะที่ 1 พบว่าการจัดการตนเองอยู่ในระดับปานกลาง ร้อยละ 63.1 และมีภาวะไตเสื่อมระยะที่ 2 สูงถึงร้อยละ 59.0 ระยะที่ 2 พบข้อจํากัดด้านนโยบายที่เน้นบุคลากรทางการแพทย์ ขาดการมีส่วนร่วมจากเครือข่ายสุขภาพ และไม่มีแนวทางคัดกรองกลุ่มเสี่ยงที่ชัดเจน ระยะที่3 พบว่ากลุ่มทดลองมีพฤติกรรมการรับประทานอาหารดีขึ้น (p=0.047) และค่า GFR (p = 0.015) ลดลงอย่างมีนัยสําคัญ ขณะที่พฤติกรรมการใช้ยา การออกกําลังกาย และค่า HbA1C ไม่พบความแตกต่าง สะท้อนว่าการจัดการตนเองส่งผลต่อพฤติกรรมบางด้าน แต่ยังมีข้อจํากัดในการเปลี่ยนแปลงผลลัพธ์ทางคลินิกอย่างยั่งยืน

Abstract: This study aimed to explore, develop, and evaluate a self-management model for patients with type 2 diabetes to prevent stage 3 chronic kidney disease (CKD) through community participation. The sample consisted of 169 participants, divided across three phases. Phases 1 and 2 involved 97 participants, including: (1) patients with type 2 diabetes, (2) caregivers, (3) village health volunteers (VHVs), and (4) representatives from local health service units and community health networks. Phase 3 included 72 patients with stage 2 kidney impairment. Data collection was conducted from June 2023 to June 2024 and divided into three phases: Phase 1situation and needs analysis, Phase 2development of the self-management model, and Phase 3outcome evaluation. Data collection include questionnaires, in-depth interviews, and focus group discussions. The IOC values ranged from 0.50 to 1.00, and the reliability coefficient was 0.80. Quantitative data were analyzed using descriptive statistics and independent samples t-test,while qualitative data were analyzed through content analysis.The results revealed that inPhase 1, revealed that self-management among patients was moderate (63%), with a high prevalence of stage 2 kidney impairment (59%). Phase 2 identified policy limitations focused mainly on medical personnel, lack of participation from other health networks, and absence of clear screening guidelines for at-risk groups. Patient care relied heavily on physician directives and lacked continuous support systems for self-care. Phase 3 showed that the intervention group significantly improved dietary behavior (p=0.047) and had a statistically significant reduction in GFR levels (p= 0.015). However, no significant differences were found in medication use, physical activity, or HbA1C levels. The results suggest that self-management can positively influence certain health behaviors, particularly diet, but clinical outcomes remain limited due to time constraints and insufficient support systems.

วิทยาลัยสาธารณสุขสิรินธร จังหวัดอุบลราชธานี.ห้องสมุด

Address: อุบลราชธานี

Email: scphub@scphub.ac.th

Created: 2568

Modified: 2569-05-07

Issued: 2569-05-07

บทความ/Article

application/pdf

BibliograpyCitation : วารสารสาธารณสุขและสุขภาพศึกษา ปีที่ 5 ฉบับที่ 3 กันยายน-ธันวาคม 2568 หน้า 1-21

tha

©copyrights วิทยาลัยการสาธารณสุขสิรินธร จังหวัดอุบลราชธานี

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	277395.8.pdf	517.79 KB	6	2026-08-02 14:21:28

ใช้เวลา

0.037425 วินาที