Development of multi-purpose water diagram using water quality and land use type data for Mae Kha Canal

การพัฒนาผังน้ำอเนกประสงค์โดยใช้ข้อมูลคุณภาพน้ำและรูปแบบการใช้ดินสำหรับคลองแม่ข่า จังหวัดเชียงใหม่ ประเทศไทย

Name: Htoo Ou Ou Kyaw

ThaSH: Mae Kha Canal (Chiang Mai)

ThaSH: Water -- Thailand -- Chiang Mai

ThaSH: Land use -- Thailand -- Chiang Mai

Abstract: Thesis TitleDevelopment of Multi-purpose Water Diagram Using WaterQuality and Land Use Type Data for Mae Kha Canal,Chiang Mai Province, ThailandAuthorMs. Htoo Ou Ou KyawDegreeMaster of Science (Environmental Science) Advisory Committee Asst.Prof.Dr. Chitchol PhalarakshAdvisorLect.Dr.Nattawut SareeinCo-advisorABSTRACTThis research investigates the declining water quality of Chiang Mai's Mae Kha Canal, a historically valuable waterway that is currently endangered by fast development and insufficient waste management. Water quality was investigated at nine sample locations along the canal throughout three seasons which included cold-dry (February), hot-dry (April), and wet (August) using important physicochemical parameters such as dissolved oxygen (DO), biochemical oxygen demand (BOD), pH, conductivity, and nutrient levels. A Chemical Index (CI) was established to identify pollution levels, finding significant deterioration, particularly in urban sections (MK4-MK6) with low DO (<2 mg/L) and high BOD (>40 mg/L), indicating serious organic pollution. The hot-dry season had the most severe circumstances due to lower flow and high temperatures, while the rainy season displayed a "first flush" effect, with rainwater runoff washing contaminants into the canal, even increasing pollution at upstream locations. Using GIS and remote sensing, a multi-purpose water diagram was created to graphically combine land use, seasonal dynamics, and pollution hotspots, highlighting the relationship between urban density and impervious surfaces and diminishing water quality. The findings emphasize the "urban stream syndrome," in which urbanization exceeds the canal's natural self-purification capability. This study offers policymakers with practical information, highlighting the need of green infrastructure, enhanced wastewater treatment, and seasonal monitoring. By merging scientific analysis with spatial technology, this study offers a replicable model for sustainable urban water management in rapidly developing regions.

Abstract: หัวข้อปริญญานิพนธ์ การพัฒนาผังน้ำอเนกประสงค์โดยใช้ข้อมูลคุณภาพน้ำและรูปแบบการใช้ที่ดินสำหรับ คลองแม่ข่า จังหวัดเชียงใหม่ ประเทศไทยผู้เขียนนางสาว ทู อุ๊อุ๊ จอปริญญาวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต (วิทยาศาสตร์สิ่งแวดล้อม)คณะกรรมการที่ปรึกษาผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ชิตชล ผลารักษ์อาจารย์ที่ปรึกษาหลักอาจารย์ ดร.ณัฐวุฒิ สารีอินทร์อาจารย์ที่ปรึกษาร่วมบทคัดย่องานวิจัยนี้ศึกษาคุณภาพน้ำที่เสื่อมโทรมของคลองแม่ข่า จังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งเป็นลำน้ำที่มีคุณค่าทางประวัติศาสตร์แต่กำลังเผชิญความเสี่ยงจากการพัฒนาอย่างรวดเร็วและการจัดการของเสียที่ไม่เหมาะสม โดยมีการตรวจสอบคุณภาพน้ำที่จุดเก็บตัวอย่าง 9 จุดตลอดความยาวของคลองแม่ข่า ครอบคลุม 3 ฤดูกาล ได้แก่ ช่วงหนาว (กุมภาพันธ์) ช่วงร้อน (เมษายน) และฤดูฝน (สิงหาคม) โดยทำการตรวจวัดปัจจัยทางกายภาพและเคมี (physicochemical parameters ) ที่สำคัญ เช่น ปริมาณออกซิเจนละลายน้ำ (DO) ค่าความต้องการออกซิเจนทางชีวภาพ (BOD) ค่า pH ค่าการนำไฟฟ้า และปริมาณสารอาหาร ทั้งนี้ดัชนีทางเคมี (Chemical Index: CI) ถูกนำมาใช้เพื่อระบุระดับมลพิษ โดยพบการเสื่อมโทรมอย่างมีนัยสำคัญ โดยเฉพาะบริเวณเขตเมือง (MK4–MK6) ซึ่งมีค่า DO ต่ำ (<2 มก./ลิตร) และค่า BOD สูง (>40 มก./ลิตร) บ่งชี้ภาวะการปนเปื้อนของสารอินทรีย์ในแหล่งน้ำ โดยในช่วงฤดูร้อนมีคุณภาพน้ำต่ำที่สุดเนื่องจากมีอัตราการไหลของน้ำที่ต่ำและอุณหภูมิสูง ขณะเดียวกันฤดูฝนแสดงปรากฏการณ์ “first flush” โดยที่น้ำฝนชะล้างมลสารลงสู่คลอง ส่งผลให้มลพิษเพิ่มขึ้นแม้แต่ในบริเวณตอนบนของลำคลองการใช้ GIS และ remote sensing มาจัดทำแผนภาพน้ำอเนกประสงค์ (a multi-purpose water diagram) โดยใช้ข้อมูลการใช้ที่ดินและผลของคุณภาพน้ำ เพื่อแสดงความสัมพันธ์ระหว่างความหนาแน่นของเมืองและการเสื่อมโทรมของคุณภาพน้ำ ผลการศึกษาพบภาวะเสื่อมโทรมของระบบนิเวศในคลองที่ไหลผ่านพื้นที่เมือง (urban stream syndrome) ซึ่งการขยายตัวของเมืองเกินศักยภาพการฟอกตัวเองตามธรรมชาติของลำคลองงานวิจัยนี้เป็นข้อมูลเชิงปฏิบัติที่เป็นประโยชน์ต่อผู้กำหนดนโยบาย โดยชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของการพัฒนาโครงสร้างพื้นที่สีเขียว (green infrastructure) การปรับปรุงระบบบำบัดน้ำเสียให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น และการติดตามคุณภาพน้ำตามฤดูกาล อีกทั้งยังผสานการวิเคราะห์ทางวิทยาศาสตร์เข้ากับเทคโนโลยีเชิงพื้นที่ เพื่อเสนอเป็นแบบจำลองที่สามารถประยุกต์ใช้ได้จริงสำหรับการจัดการทรัพยากรน้ำในเขตเมืองอย่างยั่งยืน โดยเฉพาะในพื้นที่ที่มีการพัฒนาอย่างรวดเร็ว

Chiang Mai University. Library

Address: CHIANG MAI

Email: cmulibref@cmu.ac.th

Name: Chitchol Phalaraksh

Role: Advisor

Name: Nattawut Sareein

Role: Advisor

Created: 2569

Modified: 2026-01-08

Issued: 2026-01-08

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

eng

DegreeName: Master of Science

Level: Master's Degree

Descipline: Environmental Science

Grantor: Chiang Mai University

©copyrights Chiang Mai University

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	660535803.pdf	7.34 MB	1	2026-01-10 22:28:53

ใช้เวลา

0.034595 วินาที