Risk Assessment of introduction and transmission of foot-and-mouth disease virus to dairy farms via raw milk transportation in Lamphun, Thailand During 2024

การประเมินความเสี่ยงของการนำเข้าและแพร่กระจายเชื้อไวรัสปากและเท้าเปื่อยเข้าสู่ฟาร์มโคนมผ่านการขนส่งน้ำนมดิบในจังหวัดลำพูน ประเทศไทย ในช่วงปี พ.ศ.2567

Name: Patidpong Chumsang

LCSH: Foot-and-mouth disease

LCSH: Dairy cattle -- Diseases

LCSH: Animal industry

Abstract: Foot-and-mouth disease (FMD) remains a significant and ongoing threat to the global livestock industry, particularly in endemic regions like Thailand, where it causes enormous economic losses and trade restrictions. This dissertation provides a comprehensive, in-depth study of the epidemiological dynamics of Foot-and-Mouth Disease virus (FMDV) transmission within the Thai dairy industry. It focuses on the critical roles of dairy farmers' Knowledge, Attitudes, and Practices (KAP), as well as the often-overlooked transmission route of the virus through raw milk transportation. The primary objective of this study is to generate robust and practical scientific evidence to inform more effective disease control strategies, strengthen biosecurity measures, and ultimately foster the sustainability of Thailand's dairy sector .This dissertation is structured into two main, interconnected parts. Both studies aim to understand specific risk points during raw milk transportation and promote the control and prevention of this disease in endemic areas. The first study's objective was to assess the knowledge, attitudes, and practices of dairy farmers regarding FMD surveillance and prevention measures in endemic areas of Thailand. The results of this study can identify gaps, relational trends, and factors influencing farmers' knowledge, attitudes, and practices. This can serve as a foundational data for establishing specific and sustainable disease control measures tailored to the endemic area. The second study employed a qualitative risk assessment methodology to evaluate the probability of FMDV introduction and spread through routine raw milk transportation in Ban Thi District, Lamphun Province, a representative endemic area. Its objective was to identify specific risk points, evaluate their severity, and propose necessary mitigation measures in the raw milk transportation process. For the first study, data was collected through a structured questionnaire administered to dairy farmers. The findings revealed that while farmers had a basic awareness of FMD, their overall knowledge, attitudes, and practices concerning disease surveillance and prevention were at a moderate level. A key finding was the causal pathway: increased knowledge positively influenced more favorable attitudes, which in turn served as a direct catalyst for the adoption of effective preventive practices. Interestingly, knowledge alone did not directly lead to improved practices, highlighting the crucial mediating role of attitudes. Furthermore, educational background and access to FMD-related information emerged as significant factors positively influencing both knowledge and attitudes. For the second study, a qualitative risk assessment framework based on World Organization for Animal Health (WOAH) guidelines was used. Data was collected from multiple sources, including a farmer survey, expert interviews, national disease surveillance data, and scientific literature, to construct a scenario pathway. This detailed scenario analysis concluded that there is a moderate overall risk of FMDV transmission via raw milk transportation, with a moderate level of uncertainty. Key weaknesses identified included a high probability of mixing milk from infected animals with bulk milk, largely due to significant knowledge gaps among farmers regarding sub-clinically infected carrier animals. This lack of understanding means that infected milk can pass through the raw milk collection process undetected. Additionally, a moderate probability with high uncertainty was attributed to the inconsistent use of personal protective equipment (PPE) and inadequate hygiene practices by milkers and personnel at milk collection centers. The study also highlighted a high possibility of indirect contact with cattle, as farmers often engage in close farm activities with animals and wash their milk containers near animal pens immediately after returning from milk collection, increasing the risk of FMDV transmission from contaminated clothes, shoes, or equipment. The persistent challenge of undetected sub-clinically infected carrier animals was the main driver of the overall risk. In conclusion, this dissertation emphasizes that effective FMD control in Thailand requires a multi-faceted, integrated approach that addresses both the human behavioral aspects and the operational biosecurity gaps. It is crucial to enhance farmer education and information dissemination, particularly concerning the detection and management of sub-clinically infected FMD carrier animals. Furthermore, strengthening biosecurity measures throughout the entire raw milk value chain, improving surveillance for carriers through rigorous testing, and revising national FMD legislation and biosecurity frameworks based on scientific evidence are all essential steps. By addressing these interconnected human and operational factors as a unified effort, Thailand can significantly mitigate the risk of FMDV spread via raw milk transportation, reduce economic losses for dairy farmers, and move closer to achieving and maintaining FMD-free status in a short period. This would consequently improve the quality of life for farmers and better promote the country's critical livestock industry.

Abstract: โรคปากและเท้าเปื่อยเป็นภัยคุกคามสำคัญที่ส่งผลกระทบอย่างต่อเนื่องต่ออุตสาหกรรมปศุสัตว์ทั่วโลก โดยเฉพาะในพื้นที่ที่มีการระบาดเป็นประจำอย่างประเทศไทย ซึ่งก่อให้เกิดความเสียหายทางเศรษฐกิจและข้อจำกัดทางการค้าอย่างมหาศาล ดุษฎีนิพนธ์ฉบับนี้เป็นการศึกษาเกี่ยวกับกลไกการแพร่กระจายเชื้อไวรัสโรคปากและเท้าเปื่อยภายในอุตสาหกรรมโคนมของไทย โดยมุ่งเน้นไปที่บทบาทสำคัญของความรู้ ทัศนคติ และการปฏิบัติของเกษตรกรผู้เลี้ยงโคนม รวมถึงเส้นทางการแพร่กระจายเชื้อผ่านการขนส่งน้ำนมดิบที่มักถูกมองข้าม เพื่อเป็นหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ที่เชื่อถือได้และสามารถนำไปประยุกต์ใช้ได้จริง สามารถนำไปใช้ในการกำหนดกลยุทธ์การควบคุมโรคที่มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น เสริมสร้างมาตรการความปลอดภัยทางชีวภาพ และเพื่อสนับสนุนความยั่งยืนของภาคปศุสัตว์โดยเฉพาะอุตสาหกรรมโคนมในประเทศไทยดุษฎีนิพนธ์ฉบับนี้มีโครงสร้างเป็นสองส่วนหลักที่เชื่อมโยงกัน โดยทั้งสองส่วนมีเป้าหมายเพื่อทำความเข้าใจจุดเสี่ยงที่เฉพาะเจาะจงในระหว่างการขนส่งน้ำนมดิบ และส่งเสริมการควบคุมและป้องกันโรคนี้ในพื้นที่ที่เกิดการระบาดเป็นประจำ การศึกษาแรกมีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินความรู้ ทัศนคติ และแนวปฏิบัติของเกษตรกรผู้เลี้ยงโคนมเกี่ยวกับมาตรการเฝ้าระวังและป้องกันโรคปากและเท้าเปื่อยในพื้นที่ที่โรคแพร่ระบาดในประเทศไทย ผลการศึกษาสามารถระบุช่องว่าง ทิศทางความสัมพันธ์ และปัจจัยที่มีผลต่อความรู้ ทัศนคติ และการปฏิบัติของเกษตรกร สามารถนำไปเป็นข้อมูลพื้นฐานเพื่อกำหนดมาตรการควบคุมโรคที่เฉพาะเจาะจงต่อพื้นที่การระบาดได้อย่างยั่งยืน ส่วนการศึกษาที่สองใช้ระเบียบวิธีประเมินความเสี่ยงเชิงคุณภาพเพื่อประเมินโอกาสในการนำเข้าและแพร่กระจายเชื้อไวรัสปากและเท้าเปื่อยผ่านการขนส่งน้ำนมดิบตามปกติของอำเภอบ้านธิ จังหวัดลำพูน ซึ่งเป็นพื้นที่ตัวอย่างที่มีการระบาดของโรคเป็นประจำ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อระบุจุดเสี่ยงที่เฉพาะเจาะจง ประเมินความรุนแรงของจุดเสี่ยง และเสนอมาตรการบรรเทาที่จำเป็นในขั้นตอนการขนส่งน้ำนมดิบสำหรับการศึกษาแรก ข้อมูลจะถูกรวบรวมผ่านแบบสอบถามจากเกษตรกรผู้เลี้ยงโคนม ผลการศึกษาพบว่าแม้เกษตรกรจะมีความตระหนักพื้นฐานเกี่ยวกับโรคปากและเท้าเปื่อย แต่ความรู้ ทัศนคติ และการปฏิบัติโดยรวมเกี่ยวกับการเฝ้าระวังและป้องกันโรคยังอยู่ในระดับปานกลาง ผลลัพธ์สำคัญที่พบคือ ความรู้ที่เพิ่มขึ้นส่งผลเชิงบวกต่อทัศนคติที่ดีขึ้น ซึ่งในทางกลับกันทำหน้าที่เป็นตัวเร่งโดยตรงในการนำแนวทางการป้องกันที่มีประสิทธิภาพมาใช้ สิ่งที่น่าสนใจ คือ ความรู้เพียงอย่างเดียวไม่ได้นำไปสู่การปฏิบัติที่ดีขึ้นโดยตรง ซึ่งเน้นย้ำถึงบทบาทสำคัญของทัศนคติในการเป็นสื่อกลาง นอกจากนี้ พื้นฐานการศึกษา และการเข้าถึงข้อมูลเกี่ยวกับโรคปากและเท้าเปื่อย กลายเป็นปัจจัยสำคัญที่มีอิทธิพลเชิงบวกต่อทั้งความรู้และทัศนคติ สำหรับการศึกษาที่สอง ได้ใช้กรอบการประเมินความเสี่ยงเชิงคุณภาพ โดยยึดตามแนวทางขององค์การโรคระบาดสัตว์ระหว่างประเทศ ข้อมูลถูกรวบรวมจากหลายแหล่ง ได้แก่ การสำรวจเกษตรกร การสัมภาษณ์ผู้เชี่ยวชาญ ข้อมูลการเฝ้าระวังโรคระดับประเทศ และวรรณกรรมทางวิทยาศาสตร์ เพื่อสร้างแผนภาพสถานการณ์ การวิเคราะห์สถานการณ์โดยละเอียดนี้สรุปว่ามีความ เสี่ยงโดยรวมในระดับปานกลาง ของการแพร่กระจายเชื้อไวรัสปากและเท้าเปื่อยผ่านเส้นทางการขนส่งน้ำนมดิบ โดยมีความไม่แน่นอนในระดับปานกลาง จุดอ่อนที่สำคัญที่ระบุได้รวมถึง ความเป็นไปได้สูง ที่น้ำนมจากสัตว์ที่ติดเชื้อจะถูกผสมกับน้ำนมรวม ซึ่งส่วนใหญ่เกิดจากช่องว่างความรู้ที่สำคัญในหมู่เกษตรกรเกี่ยวกับสัตว์พาหะที่แสดงอาการไม่ชัดเจน การขาดความเข้าใจนี้หมายความว่าน้ำนมที่ติดเชื้อสามารถผ่านขั้นตอนการขนส่งน้ำนมดิบโดยไม่ถูกตรวจพบ นอกจากนี้ ความเป็นไปได้ในระดับปานกลาง ที่มีความไม่แน่นอนสูง เกิดจากการใช้อุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคลที่ไม่เหมาะสม และการปฏิบัติสุขอนามัยที่ไม่เพียงพอของผู้รีดน้ำนมและบุคลากรที่ศูนย์รวบรวมน้ำนมดิบ การศึกษายังเน้นย้ำถึงความเป็นไปได้สูงของการสัมผัสทางอ้อมกับโคนม เนื่องจากเกษตรกรมักจะทำกิจกรรมในฟาร์มที่ใกล้ชิดกับสัตว์ และล้างภาชนะบรรจุน้ำนมใกล้คอกสัตว์ทันทีหลังจากกลับจากการรวบรวมน้ำนม ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงของการแพร่กระจายเชื้อไวรัสปากและเท้าเปื่อย จากเสื้อผ้า รองเท้า หรืออุปกรณ์ที่ปนเปื้อน ปัญหาที่พบอย่างต่อเนื่องของสัตว์พาหะที่ไม่ถูกตรวจพบซึ่งแสดงอาการไม่ชัดเจนเป็นปัจจัยหลักที่ทำให้เกิดความเสี่ยงโดยรวมโดยสรุป ดุษฎีนิพนธ์นี้เน้นย้ำว่าการควบคุมโรคปากและเท้าเปื่อยที่มีประสิทธิภาพในประเทศไทยจำเป็นต้องมีแนวทางที่หลากหลายและบูรณาการ ซึ่งครอบคลุมทั้งด้านพฤติกรรมของมนุษย์และด้านความปลอดภัยทางชีวภาพในการปฏิบัติงานที่ไม่สมบูรณ์ จำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องส่งเสริมการศึกษาและเผยแพร่ข้อมูลแก่เกษตรกร โดยเฉพาะอย่างยิ่งเกี่ยวกับการตรวจจับและการจัดการสัตว์พาหะโรคปากและเท้าเปื่อยที่แสดงอาการไม่ชัดเจน นอกจากนี้ การปรับปรุงข้อกำหนดเกี่ยวกับความปลอดภัยทางชีวภาพตลอดกระบวนการขนส่งน้ำนมดิบทั้งหมด การปรับปรุงการเฝ้าระวังสัตว์พาหะผ่านการทดสอบที่เข้มงวด และการแก้ไขกฎหมายควบคุมโรคปากและเท้าเปื่อยระดับชาติ รวมถึงกรอบความปลอดภัยทางชีวภาพโดยอ้างอิงจากหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ล้วนเป็นขั้นตอนที่สำคัญ ด้วยการจัดการปัจจัยที่เชื่อมโยงกันทั้งด้านมนุษย์และการปฏิบัติงานอย่างเป็นเอกภาพ ประเทศไทยจะสามารถลดความเสี่ยงของการแพร่กระจายเชื้อไวรัสปากและเท้าเปื่อยผ่านการขนส่งน้ำนมดิบ ลดความสูญเสียทางเศรษฐกิจสำหรับเกษตรกรผู้เลี้ยงโคนม ทั้งนี้ ส่งเสริมให้ประเทศไทยบรรลุและรักษาสถานะปลอดโรคปากและเท้าเปื่อยในระยะเวลาอันสั้นได้ ด้วยเหตุนี้ จะช่วยยกระดับคุณภาพชีวิตของเกษตรกรกรและส่งเสริมอุตสาหกรรมการเลี้ยงปศุสัตว์ที่สำคัญของประเทศให้ดียิ่งขึ้น

Chiang Mai University. Library

Address: CHIANG MAI

Email: cmulibref@cmu.ac.th

Name: Warangkhana Chaisowwong

Role: Advisor

Name: Kidsadagon Pringproa

Role: Advisor

Name: Tawatchai Singhla

Role: Advisor

Created: 2569

Modified: 2026-01-08

Issued: 2026-01-08

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

eng

DegreeName: Doctor of Philosophy

Level: Doctoral Degree

Descipline: Veterinary Science

Grantor: Chiang Mai University

©copyrights Chiang Mai University

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	621455906.pdf	1.81 MB

ใช้เวลา

0.035303 วินาที