การศึกษาลวดลายไม้ฉลุแบบขนมปังขิงในแหล่งชุมชนริมน้ำจันทบูร สู่การสร้างลวดลายรูปแบบใหม่

A study of gingerbread-style woodcarving patterns in the Chanthaboon Riverside Community for the creation of new pattern designs

Name: บุญฤทธิ์ ศรีอุไร

Organization : มหาวิทยาลัยบูรพา.คณะศิลปกรรมศาสตร์

Name: ศุภฤกษ์ คณิตวรานันท์

Organization : มหาวิทยาลัยบูรพา.คณะศิลปกรรมศาสตร์

keyword: ไม้ฉลุ

ThaSH: การแกะสลักไม้

ThaSH: การตกแต่งและการประดับสถาปัตยกรรม

ThaSH: งานไม้

Abstract: บทความนี้เป็นการศึกษารูปแบบของลวดลายไม้ฉลุแบบขนมปังขิงในแหล่งชุมชนริมน้ำจันทบูรของ จังหวัดจันทบุรีโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษารวบรวมและคัดลอกรูปแบบของลวดลายไม้ฉลุแบบขนมปังขิงที่ใช้ ประดับตกแต่งอาคารสถาปัตยกรรมที่ยังคงหลงเหลืออยู่ในปัจจุบันนำมาใช้เป็นข้อมูลประกอบการวิเคราะห์ เพื่อนำมาพัฒนาและออกแบบให้เกิดเป็นลวดลายในรูปแบบใหม่ ที่ได้แรงบันดาลใจมาจากลวดลายแบบดั้งเดิม โดยใช้ข้อมูลจากผลการศึกษารวบรวมลวดลายไม้ฉลุแบบขนมปังขิง สกุลช่างจันทบุรีและการสำรวจภาคสนาม จากแหล่งชุมชนริมน้ำจันทบูร โดยพบลวดลายไม้ฉลุแบบขนมปังขิงที่ใช้ประดับตกแต่งอาคาร สถาปัตยกรรม แบบเก่าที่ยังหลงเหลืออยู่ในปัจจุบันเป็นจำนวน 10 ลวดลาย นำมาทำการวิเคราะห์หาจุดเด่นของลวดลาย และสร้างลวดลายใหม่โดยกำหนดใช้ 4 ทฤษฎีในการออกแบบลวดลาย คือ 1.ทฤษฎีการจัดวางแบบ Translation Symmetry 2.ทฤษฎีการจัดวางแบบ Reflection Symmetry 3.ทฤษฎีการจัดวางแบบ Glide Reflection Symmetry 4.ทฤษฎีการจัดวางแบบ Rotation Symmetry ผลการศึกษา พบว่า "ลวดลายแบบ เดี่ยว" สามารถถอดแบบได้อย่างสมบูรณ์ เหมาะสมในการพัฒนาเป็นลวดลายใหม่มากกว่า "ลวดลายแบบเครือ เถา" ซึ่งมีความต่อเนื่องและซับซ้อนเกินไป โดยเฉพาะลวดลายที่ 7.3 ซึ่งจัดวาง ตามทฤษฎี Glide Reflection Symmetry เป็นลวดลายแบบเดี่ยวที่ถอดแบบจากไม้ฉลุตกแต่งระเบียงบ้านในชุมชนริมน้ำจันทบูร และถูก นำมาประยุกต์ใช้ในการตกแต่งผลิตภัณฑ์เครื่องปั้นดินเผา ทำให้ลวดลายที่ได้มีความเป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัว และเป็นการออกแบบอัตลักษณ์ใหม่ให้กับเครื่องปั้นดินเผาจังหวัดจันทบุรี โดยผสมผสานลวดลายดั้งเดิมเข้ากับ ความหลากหลายและความงามร่วมสมัยได้อย่างลงตัว

Abstract: This article explores the design of Gingerbread Woodcut Pattern found in the Chantaboon riverside community, Chanthaburi Province. The objective is to study, document, and replicate existing woodcut patterns used to decorate remaining historical buildings. These patterns serve as the foundation for analysis and inspiration for new designs based on traditional motifs. The research incorporates data from field surveys and studies of the Chantaburi artisan tradition, identifying ten existing woodcut patterns. These were analyzed to highlight key design features and redeveloped using four symmetry theories: Translation Symmetry, Reflection Symmetry, Glide Reflection Symmetry, and Rotation Symmetry. The findings show that “single motifs” can be effectively extracted and adapted into new designs, offering greater design potential than more complex, interconnected “vine-like motifs.” Particularly, Pattern 7.3, arranged using Glide Reflection Symmetry and derived from a balcony fretwork design, was adapted into ceramic product decoration. The resulting pattern exhibits a distinctive identity, creating a new design for Chanthaburi ceramics that harmoniously blends traditional craftsmanship with contemporary aesthetics.

มหาวิทยาลัยบูรพา. สำนักหอสมุด

Address: ชลบุรี

Email: buulibrary@buu.ac.th

Created: 2568

Modified: 2568-12-29

Issued: 2568-12-29

บทความ/Article

application/pdf

BibliograpyCitation : วารสารศิลปกรรมบูรพา. ปีที่ 28, ฉบับที่ 2 (ก.ค.-ธ.ค. 2568), หน้า 91-111

tha

Spatial: จันทบุรี

©copyrights มหาวิทยาลัยบูรพา

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	art28n2p91-111.pdf	1.61 MB	1	2026-06-18 10:42:13

ใช้เวลา

0.032881 วินาที