พฤติกรรมการจัดการขยะมูลฝอยและปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ของครัวเรือนในตำบลบ้านกาศ อำเภอสูงเม่น จังหวัดแพร่

Waste management behavior and related factors of households in Ban Kad Sub-district, Sung Men District, Phrae Province

Name: ศิริลักษณ์ นักเทศน์

ThaSH: ขยะและการกำจัดขยะ -- ไทย -- สูงเม่น (แพร่)

ThaSH: ขยะและการกำจัดขยะ

ThaSH: ครัวเรือน -- ไทย -- สูงเม่น (แพร่)

Abstract: การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาพฤติกรรมการจัดการขยะมูลฝอยและปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ของครัวเรือนในตำบลบ้านกาศ อำเภอสูงเม่น จังหวัดแพร่โดยใช้รูปแบบการวิจัยแบบภาคตัดขวาง (Cross-sectional study) กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ หัวหน้าครัวเรือน หรือตัวแทนครัวเรือนที่มีอายุ 18 ปีบริบูรณ์ขึ้นไปและมีหน้าที่จัดการขยะมูลฝอยในครัวเรือน จำนวน 321 คน โดยเก็บรวบรวมข้อมูลผ่านแบบสอบถามที่พัฒนาจากการทบทวนวรรณกรรมเกี่ยวกับพฤติกรรมการจัดการขยะมูลฝอยและปัจจัยที่เกี่ยวข้อง วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา สถิติไคสแควร์ (Chi-square test) หรือสถิติ Fisher’s Exact Test ผลวิจัยพบว่ากลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่อยู่ในช่วงอายุ 60 ปีขึ้นไป มีระดับการศึกษาระดับต่ำกว่าประถมศึกษาและมีรายได้เฉลี่ยต่อเดือนไม่เกิน 20,000 บาท ส่วนใหญ่ประกอบอาชีพที่ไม่เป็นทางการ เช่น เกษตรกร แม่บ้าน หรือแรงงานรับจ้างทั่วไป ระยะเวลาการอยู่อาศัยในชุมชนที่ยาวนาน (มากกว่า 20 ปี) ลักษณะที่อยู่อาศัยส่วนใหญ่เป็นบ้านเดี่ยว กลุ่มตัวอย่างเคยได้รับรู้ข่าวสารเกี่ยวกับการจัดการขยะมูลฝอย ร้อยละ 96.6 ในส่วนของผลการศึกษาระดับความรู้เกี่ยวกับการจัดการขยะมูลฝอยของกลุ่มตัวอย่างพบว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่ ร้อยละ 51.4 มีความรู้โดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง ในด้านตระหนักเกี่ยวกับการจัดการขยะมูลฝอย พบว่ากลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่ร้อยละ 65.1 มีความตระหนักต่อปัญหาขยะมูลฝอยในระดับมากที่สุด สำหรับพฤติกรรมการจัดการขยะมูลฝอยของตัวแทนครัวเรือน ตามหลักการจัดการขยะ 5R โดยภาพรวมระดับพฤติกรรมการจัดการขยะมูลฝอยอยู่ในระดับมากที่สุด ร้อยละ 65.1 พบว่า พฤติกรรมการจัดการขยะในระดับมากที่สุดทั้งหมด 5 ด้าน ซึ่งสามารถแยกอันดับได้ตามค่าเฉลี่ยของพฤติกรรมโดยรวม ดังนี้ อันดับที่ 1 คือ ด้านที่ 4 พฤติกรรมด้านการซ่อมแซมกลับมาใช้ใหม่ (Repair) อันดับที่ 2 คือ ด้านที่ 1 พฤติกรรมด้านการลดการเกิดขยะ (Reduce) อันดับที่ 3 คือ ด้านที่ 2 พฤติกรรมด้านการใช้ซ้ำนำกลับมาใช้ใหม่อย่างคุ้มค่า (Reuse) ตามลำดับ ในส่วนของการวิเคราะห์ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการจัดการขยะของครัวเรือนในเขตองค์การบริหารส่วนตำบลบ้านกาศ อำเภอสูงเม่น จังหวัดแพร่ พบว่า ปัจจัยด้านบุคล ปัจจัยด้านความรู้และปัจจัยด้านความตระหนักค่าไม่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการจัดการขยะมูลฝอยของครัวเรือน ดังนั้นหน่วยงานที่เกี่ยวข้องควรจัดทำนโยบายหรือออกมาตรการเกี่ยวกับการขยะครัวเรือนโดยเป็นมาตรการที่สามารถใช้ได้กับทั้งชุมชนเพื่อให้ประชาชนทั้งชุมชนยังคงมีพฤติกรรมการจัดการขยะครัวเรือนที่ดีและดียิ่งขึ้นต่อไป

Abstract: The purpose of this cross-sectional study was to investigate solid waste management behavior and related factors among households in Ban Kas Subdistrict, Sung Men District, Phrae Province. The sample included 321 household heads or representatives over the age of 18 who were in charge of managing household solid waste. Data were collected using a questionnaire based on a literature review of solid waste management behavior and related factors. The data were analyzed using descriptive statistics and the Chi-square test or the Fisher's Exact Test. The findings revealed that the majority of the sample group was 60 years or older, had less than a primary education, and had an average monthly income of no more than 20,000 baht. The majority of them worked in informal occupations, such as farmers, housewives, or general laborers. They had lived in the community for over 20 years, and the majority of their housing was detached. 96.6 percent of the sample group had received information about solid waste management. In the study of the sample group's knowledge level regarding solid waste management, it was discovered that the majority of the sample group (51.4 percent) had a moderate level of overall knowledge. The majority of the sample group (65.1 percent) had the highest level of awareness of the solid waste problem. In terms of household representatives' solid waste management behavior based on the 5R waste management principle, the overall level was the highest, at 65.1%. It was discovered that all 5 waste management behaviors were at the highest level, and could be ranked according to the average value of the overall behavior as follows: Aspect 4 (repair and reuse behavior) is ranked first, followed by aspect 1, waste reduction behavior (reduce), and aspect 2, cost-effective reuse behavior (reuse). An analysis of factors related to household waste management behavior in the Ban Kas Subdistrict Administrative Organization, Sung Men District, Phrae Province, revealed that personal, knowledge, and awareness factors were not related to household waste management behavior. As a result, relevant agencies should develop or implement household waste policies or measures that can be applied throughout the community to ensure that residents maintain and improve their household waste management behavior.

มหาวิทยาลัยเชียงใหม่. สำนักหอสมุด

Address: เชียงใหม่

Email: cmulibref@cmu.ac.th

Name: สินีนาฏ ชาวตระการ

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: วรางคณา นาคเสน

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2568

Modified: 2568-10-27

Issued: 2568-10-24

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

Spatial: สูงเม่น (แพร่)

DegreeName: สาธารณสุขศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Grantor: มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

©copyrights มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	662232020.pdf	1.76 MB	10	2026-02-10 11:22:26

ใช้เวลา

0.030606 วินาที