ศึกษาวิเคราะห์บทบาทของวิธุรบัณฑิตในวิธุรชาดก

Name: พระครูสังฆวรกิจสมหมาย อธิปญฺโญ (แก้วดวงใจ)

keyword: ศึกษาวิเคราะห์

; วิธุรบัณฑิต

; วิธุรชาดก

Abstract: งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาประวัติและบทบาทของวิธุรบัณฑิตในวิธุรชาดก (2) เพื่อศึกษาหลักธรรมที่ปรากฏในบทบาทของวิธุรบัณฑิต และ (3) เพื่อวิเคราะห์บทบาทของวิธุรบัณฑิตในวิธุรชาดกโดยใช้วิธีการวิจัยเชิงเอกสาร (Documentary Research) ผ่านการศึกษาพระไตรปิฎก อรรถกถา และเอกสารที่เกี่ยวข้อง ผลการวิจัยพบว่า วิธุรบัณฑิตเป็นตัวแทนของพระโพธิสัตว์ในอดีตชาติที่ทรงบำเพ็ญสัจจะบารมี ซึ่งสะท้อนถึงความมุ่งมั่นในความจริง ความซื่อสัตย์ และคุณธรรม วิธุรบัณฑิตมีบทบาทสำคัญในฐานะที่ปรึกษาพระราชา ผู้เผยแผ่ธรรมะ และผู้รักษาความยุติธรรม โดยแสดงให้เห็นถึงการใช้ปัญญาแก้ไขปัญหาต่าง ๆ อย่างมีเหตุผลและยึดมั่นในหลักธรรม หลักธรรมที่ปรากฏในบทบาทของวิธุรบัณฑิต ได้แก่ สัจจะ ไตรสิกขา สัปปุริสธรรม 7 พรหมวิหาร 4 หิริ-โอตตัปปะ และสาธุนรธรรม ซึ่งล้วนสนับสนุนความเป็นผู้มีคุณธรรมและความซื่อสัตย์ ทั้งนี้ วิธุรบัณฑิตยังแสดงให้เห็นถึงการเสียสละเพื่อส่วนรวม ความมั่นคงในศีลธรรม และการเป็นต้นแบบของผู้นำที่มีคุณธรรม จากการวิเคราะห์บทบาทของวิธุรบัณฑิตในวิธุรชาดกนี้พบว่าครอบคลุมบทบาทสำคัญ 3 ด้านได้แก่ บทบาทด้านครองตน บทบาทด้านครองคน และบทบาทด้านครองงาน ซึ่งสามารถนำมาประยุกต์ใช้ในสังคมปัจจุบันได้เช่น การเป็นผู้นำที่ยึดมั่นในคุณธรรม การแก้ไขปัญหาความขัดแย้งด้วยความยุติธรรม และการเผยแผ่หลักธรรมเพื่อสร้างความสงบสุขในสังคม นอกจากนี้ผลการวิจัยยังพบว่าบทบาทของวิธุรบัณฑิตช่วยเสริมสร้างความเข้าใจในคุณค่าโดยชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของการนำหลักธรรมในพระพุทธศาสนามาประยุกต์ใช้ในการพัฒนาตนเองและสังคมได้อย่างยั่งยืน

Abstract: This research aims to: (1) study the biography and role of Vidhura Paṇḍita in the Vidhura Jātaka; (2) examine the Dhamma principles reflected in his actions; and (3) analyze his role using a documentary research method based on an examination of the Tipiṭaka, its commentaries, and related academic literature. The research findings reveal that Vidhura Paṇḍita represents a former life of the Bodhisatta, in which he cultivated the perfection of truthfulness (sacca-pāramī), reflecting his unwavering commitment to truth, honesty, and virtue. He played a crucial role as a royal advisor, Dhamma preacher, and guardian of justice, demonstrating his ability to resolve conflicts through rational thinking grounded in ethical principles. The Dhamma principles exemplified in Vidhura Paṇḍita’s role include sacca (truthfulness), the Threefold Training (tisikkhā), the Seven Qualities of a Good Man (sappurisa-dhamma), the Four Divine Abidings (brahmavihāra), hiri-ottappa (moral shame and moral dread), and sādhunara-dhamma (the virtues of a good person). These principles highlight his moral integrity and unwavering ethical standards. Moreover, Vidhura Paṇḍita exemplifies selflessness and moral steadfastness, serving as a role model for virtuous leadership. This study analyzes the role of Vidhura Paṇḍita in the Vidhura Jātaka and identifies three key dimensions of his character: self-governance, interpersonal leadership, and task management. These roles illustrate exemplary qualities that remain relevant and applicable to contemporary society, such as ethical leadership, conflict resolution through justice, and the dissemination of Dhamma principles to promote social harmony. The findings further reveal that Vidhura Paṇḍita’s conduct deepens the understanding of core Buddhist values, highlighting the significance of applying Dhamma in personal and social development toward sustainable well-being.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. หอสมุดกลาง

Address: พระนครศรีอยุธยา

Email: library@mcu.ac.th

Name: พระมหายงยุทธ ธีรธมฺโม

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: อุดม จันทิมา

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2568

Modified: 2568-09-23

Issued: 2568-09-23

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: สาขาวิชาพระไตรปิฏกศึกษา

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	พระครูสังฆวรกิจสมหมาย อธิปญฺโญ (แก้วดวงใจ).pdf	1.66 MB	1	2025-12-02 22:13:51

ใช้เวลา

0.034875 วินาที