จริยธรรมที่ปรากฏในหนังตะลุงอีสาน: กรณีศึกษา บ้านสระแก้ว ตำบลบ้านฝาง อำเภอบ้านฝาง จังหวัดขอนแก่น

Name: พระมหาสมฤทธิ์ อิทฺธิญาโณ (บุตรพรม)

keyword: จริยธรรม

; หนังตะลุง

; อำเภอบ้านฝาง

Abstract: การศึกษาวิจัยในครั้งนี้มี วัตถุประสงค์คือ ศึกษาประวัติความเป็นมาของหนังตะลุงอีสานและศึกษาหลักจริยธรรมที่ปรากฏในหนังตะลุงอีสานและอิทธิพลหนังตะลุงอีสานที่มีต่อชุมชนบ้านสระแก้ว ตำบลบ้านฝาง อำเภอบ้านฝาง จังหวัดขอนแก่น รวมทั้งประโยชน์ในการอนุรักษ์สืบสานและเผยแพร่ หนังตะลุงอีสาน ผลการศึกษาพบว่าหนังตะลุงอีสาน เป็นการละเล่นที่นิยมกันแพร่หลายมานานตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ ๖ ต้นตอของหนังตะลุงที่เล่นเรื่อง รามเกียรติ์ หรือ รามายณะ นั้นกำเนิดที่ชมพูทวีปหรืออินเดีย เป็นการฟ้อนรำโดยใช้เงาเรียกว่า ฉายานาฏกะ ภายหลังได้รับอิทธิพลจากชวาอินโดนีเซียซึ่งมีการละเล่นของตนเองคล้ายกันเรียกว่า วาหยังกุลิต เล่นเรื่องรามเกียรติ์ และมหาภารตยุทธ ภายหลังได้รับอิทธิพลของศาสนาพราหมณ์เข้ามาปะปนจึงเปลี่ยนรูแสดงเป็นเทพในศาสนาพราหมณ์ผสมกับภาพแบบเดิม ที่สำคัญที่สุดเมื่อศาสนาอิสลามเข้าสู่ชวาในราวศตวรรษที่ 15-16 รูปหนังเดิมของชวาก็เปลี่ยนไป จากนั้นก็แพร่จากชวาผ่านมาเลเซีย แล้วเข้าสู้ภาคใต้แล้วแปรสภาพเข้าสู่หนังตะลุง สำหรับในอีสานนั้นหนังตะลุงใต้เข้ามาในช่วง รัชกาลที่ 6 เพราะช่วงนี้คนอีสานได้คบค้าสมาคมกับภาคอื่น โดยผ่านกรุงเทพฯ ตลอดทั้งการที่คนอีสานไปทำงานที่ภาคใต้ ภาคกลาง กรุงเทพฯ หนังตะลุงอีสานจึงเป็นการแสดงที่ได้รับอิทธิพลการแสดงโดยตรงจากหนังตะลุง ซึ่งมีความสัมพันธ์ทางประวัติศาสตร์กับการแผ่กระจายของวัฒนธรรมอินเดียในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ หนังตะลุงอีสานเป็นนวัตกรรมทางวัฒนธรรมที่แพร่กระจายเข้ามาในหมู่บ้านอีสาน รวมทั้ง บ้านสระแก้ว โดยรับเอาศิลปะการแสดงประเภทนี้ ผ่านการเรียนรู้ประสบการณ์ชีวิตช่วงทำงานนอกหมู่บ้าน จากนั้นจึงมีการปรับเปลี่ยนการแสดงให้เป็นการแสดงที่มีลักษณะศิลปะการแสดงประจำถิ่นของภาคอีสาน โดยประยุกต์ให้เข้ากับการแสดงหมอลำชาวบ้านสระแก้วกลุ่มหนึ่งใช้เป็นเครื่องมือในการดำรงชีวิต โดยการออกเร่แสดงเพื่อหารายได้ในช่วงนอกฤดูทำนาหลักจริยธรรมที่ปรากฏในการแสดงหนังตะลุงอีสานคือ ข้อปฏิบัติของตัวละคร ระหว่างบิดามารดา กับ บุตรธิดา พี่ชาย กับ น้องชาย มิตร กับ มิตร กษัตริย์ กับ เสนาอำมาตย์ ราษฎรสามี กับ ภรรยา และหลักธรรมอื่น ๆ ที่ใช้เป็นเครื่องควบคุมความประพฤติของบุคคลในสังคม ให้ประพฤติปฏิบัติต่อกัน เพื่อความอยู่ร่วมกันอย่างเป็นสุข เช่น ความเคารพ ความรู้คุณ หลักในการดำเนินชีวิตประจำวัน เช่น การให้ทาน, การรักษาศีล, การทำใจให้บริสุทธิ์, การมีความยุติธรรมเป็นต้น ด้านแนวคิดจริยธรรมที่ปรากฏในหนังตะลุงอีสาน บ้านสระแก้ว พบว่าการแสดงของหนังตะลุงอีสาน เรื่องรามเกียรติ์ มีจุดมุ่งหมายที่สำคัญที่จะชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของคุณธรรมและความชอบธรรมมาก่อนสิ่งอื่นใด และอาจลบล้างความเป็นญาติมิตรสหายถ้าหากญาติมิตรนั้นเป็นฝ่ายผิด อย่างเช่นจากพฤติกรรมของพิเภก คนเราจะต้องตั้งอยู่ในธรรม หากพี่น้องญาติวงศ์ไม่ตั้งอยู่ในธรรม ก็จำต้องตัดญาติขาดมิตร ไม่อาจให้ความช่วยเหลือได้ เพราะธรรมะย่อมสำคัญเหนือสิ่งอื่นใดใครจะว่าอกตัญญูก็ต้องยอม หากคนไทยเราโดยเฉพาะอย่างยิ่งข้าราชการถือเอาพิเภกเป็นแบบอย่างในการประพฤติปฏิบัติ การเล่นพรรคเล่นพวกในวงราชการก็จะน้อยลง การปกป้องผู้กระทำผิดเพราะเห็นแก่พวกพ้องก็คงจะไม่มี จึงเกิดความเป็นธรรมในสังคม และเกิดความเจริญกว้าหน้า หากคนไทยมัวปกป้องผู้กระทำผิด เพราะเห็นแก่ญาติมิตรแล้ว ประเทศชาติคงอยู่ไม่ได้และทุกคนควรถือธรรมะเป็นใหญ่ปฏิบัติตามหน้าที่อย่างไม่เห็นแก่หน้าใคร ยอมให้ถูกตราหน้าว่าเป็นคนเนรคุณ หรือไม่รักญาติมิตร แต่ไม่ยอมให้ถูกตราหน้าว่าไม่มีความเป็นธรรม โดยตระหนักในปรัชญาชีวิตที่ว่า เสียความกตัญญูแต่อย่าเสียธรรม ทำให้ยึดมั่นในหลักพระพุทธศาสนาที่ว่าธรรมย่อมรักษาผู้ประพฤติธรรม และธรรมย่อมค้ำจุนโลกอิทธิพลของหนังตะลุงอีสานที่มีต่อชาวบ้าน บ้านสะะแก้ว คือ ชาวบ้านสระแก้วได้มีการ ปรับเปลี่ยนการแสดงหนังตะลุงภาคใต้ให้มีลักษณะประจำถิ่นของอีสาน จนกลายเป็น หนังตะลุงสานก็คือการแสดงหมอลำที่มีการเชิดตัวหนังแทน เพื่อให้ความรู้ ความเพลิดเพลิน สนุกสนาน ผ่านตัวหนัง บทพากย์ บทเจรจา และชาวบ้านส่วนหนึ่งได้ใช้การแสดงหนังตะลุงอีสานเป็นเครื่องมือในการยังชีพ โดยอกแสดงเพื่อหรายได้และหาข้าวสำหรับบริโภค จากหนังเงาเพื่อบูชาเทพเจ้าและเล่านิยายศักดิ์สิทธิ์เรื่องรามเกียรติ์ของอินเดียตั้งแต่สมัยโบราณ กลายมาเป็นเครื่องมือ หารายได้เสริมของชาวบ้าน ตลอดถึงการดำเนินชีวิต ทั้งที่เป็นระเบียบแบบแผน จารีตประเพณี ที่สังคมอีสานบ้านสระแก้ว ได้ยืดถือปฏิบัติสืบมาจนปัจจุบัน

Abstract: The objective of this research was to study the Khon Kaen Province focussing on Nungtalung I-San or I-San Shadow Play, and the ethics appearing in the I-San Shadow Play, and also the I-San Shadow Play Ethics having an influence upon Ban Sra Kaeo's Villagers including the benefit derived from conservation disseminated from the I-San Shadow Play. The result of the study was found that; The I-San Shadow Play has been a well - Known amusement since the reign of King Rama VIl, the origination of I-San Shadow Play was about Ramakian or Ramayana story occurred in the Jambhu Dipa or India which was a shadow dance called ''Chaya Nataka". Later on it was influenced from Chava or Indonesia from which people had got their own entertainment called "'Vayungkulit"' showing Ramayana story and Mahabharatayuth. Later on it was influenced from Brahmanism from which the show had been changed to be Brahmanist gods mixed with the former ones. The most important thing was that the former Chava show was changed again when Islamic religion was brought to Chava in the 15 -16" centuries then it was spread from Chava through Malasia and it finally was taken to the south of Thailand. There, it, was processed to be Shadow Play . As for Northeastern region the I-San Shadow Play had been brought during the reigns of King Ramas Vll because the Northeastern or I-San people had been associated with other regions through Bangkok during this period of time. Moreover, the Northeastern people migrated to work in the South. Central Plain, and Bangkok, hence the I-San Shadow Play was directly influenced from the Southern Shadow Play. This was actually historical link with Indisn culture spread in South East Asian Region. The I-San Shadow Play was a new cultursl play distributed in I-San Villages including Sra Kaeo Village, they had received this show through learning, experience of outside working, then they tried to adapt the show as mentioned to be harmonious with the I-San local show applying the show to come along with a group of Morlam or folksong living at Sra Kaeo Village for a life-living, and touring the show for eaming money during out-farming season.The ethical principle appearing in the I-San Shadow Play shown by the actors and actresses is actually the activity daily made between parents and their children, older brothers and younger brothers, friend and friend, king and his Noblemen, husband and wife. The other doctrines used to control behavior of people in society to have them get peacefulness are respect, gratefulness, but principles for the daily life-living, are donation, precept reservation, to purify one's mind, and equitation etc. As for the ethics appearing in the I-San Shadow Play of Sra Kaeo Village it was foundthat the important objective of I-San Shadow Play involving with Ramakian story is firstly to point out to the morality, and righteousne ness, it might neglect relatives s, and friendship if they were wrong. For example, the behavior of Phiphake should be taken as an example. One must be righteousn ness, even though his relative ve and friends are not. It is necessary to neglect them, because Dhamma always overcomes the evils. If Thai people particularly the govemment officials Is should take the case of Phiphake to be their good exemples. How to be bias for relatives and friends, and how to protect those who do wrong as mentioned will be minimi nized, If Thai people intent not to do evils, just do onlygoodness, our Thai society will be prosperous and peaceful forever. Ones should realize in the life philosophy that Your gratefulness may be lost, but your Dhemme will not be lost, and ones should realize in the Buddhist doctrine ''Dhamme always protects those who sincerely follow it, and Dhemma always sup pports the e world."' So, the I-San Shadow Play Ethics heving an iniluence upon the way of life of Sra Kaeo Villagers is meant that the villagers have changed the character of the South Shadow Play to be agreement with the way of life of local I-San people until it becomes already I-San Shadow Play. That is to say, Morlam or the folksong of tradltional play of I-San people has been changed from the old one to be I-San Shadow Play which is the play to have people get entertainme mennt, happiness, through the I-san Shadow Play Show. Some group of I-San people have used this great ant of play to be tool for life-living, and earning money for their own families, s, and it has been the great tool to not only get thesupplementary income for their family, but also to keep up the valuable t traditio tional play to be a sustainable forever as the Sra Kaeo Villagers heve done.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. ส่วนหอสมุดกลาง

Address: พระนครศรีอยุธยา

Email: library@mcu.ac.th

Name: พระครูศรีปริยัติสุนทร

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: อุดม บัวศรี

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: เอกฉัท จารุเมธีชน

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2550

Modified: 2568-08-28

Issued: 2568-08-28

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: สาขาวิชาพระพุทธศาสนา

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	พระมหาสมฤทธิ์ อิทฺธิญาโณ (บุตรพรม).pdf	5.74 MB

ใช้เวลา

0.037678 วินาที