ความรู้จักพอประมาณในพระพุทธศาสนากับหลักเศรษฐกิจ ในแนวพระราชดําริ

Name: พระมหามิตร ฐิตปญโญ (วันยาว)

keyword: ความรู้จักพอประมาณ

; หลักเศรษฐกิจ

; พระราชดําริ

Abstract: งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาเปรียบเทียบความรู้จักพอประมาณในพระพุทธ ศาสนากับหลักเศรษฐกิจพอเพียงตามแนวพระราชดําริ โดยวิธีการศึกษาจาก เอกสารตามที่ปรากฏในพระไตรปิฎกและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง ส่วนภาคสนามใช้วิธีการสัมภาษณ์เกษตรกรผู้ทําเกษตรทฤษฎีใหม่ผลวิจัยพบว่า ความรู้จักพอประมาณได้เริ่มจากสมมติฐานภายใต้จิตสํานึกในตัวมนุษย์ และเป็นหลักคําสอนเกี่ยวกับการดําเนินชีวิตที่สอดคล้องกับธรรมชาติ ตามหลักปฏิบัติที่คํานึงถึงศีลธรรมในการประกอบสัมมาอาชีวะ โดยใช้สติปัญญาควบคุมความอยาก และกําหนดเป้าหมายของการดําเนินชีวิตไปสู่การมีคุณภาพและจิตวิญญาณที่อิสระ ส่วนเศรษฐกิจพอเพียง มุ่งเน้นความพอเพียงของกิจกรรมทางเศรษฐกิจ เริ่มจากการจัดระบบโครงสร้างการผลิตที่ตอบสนองการบริโภคบนพื้นฐานการพึ่งตนเอง ตามแนวทฤษฎีใหม่ ขั้นตอนที่ 1 พึ่งตนเองระดับครอบครัว ด้วยการจัดสรรพื้นที่และแหล่งน้ําให้เหมาะสมกับการผลิต ขั้นตอนที่ 2 การรวมกลุ่มระดับชุมชนในรูปแบบของสหกรณ์ ขั้นตอนที่ 3 ธุรกิจชุมชนขยายโครงสร้างการผลิตและการค้าร่วมกับภาครัฐและเอกชน เพื่อนําไปสู่การพัฒนาและการส่งออก ส่วนที่เหมือนกัน คือ มิติทางจริยธรรมและสังคม ได้แก่ การสร้างจิตสํานึก แห่งการพึ่งตนเอง ความสัมพันธ์ในชุมชน มีการรวมกลุ่ม การแบ่งปันเหล่านี้บ่งบอกถึงจริยธรรมที่สังคมจะต้องมี ต้องปฏิบัติรวมกัน คือ การเสียสละและความสามัคคี อันเป็นคุณสมบัติของปัจเจกบุคคล ที่สามารถพัฒนาศักยภาพ และยกระดับคุณธรรมตนเองได้ ขณะเดียวกันก็เป็นทุนทางสังคมที่จะทําให้ชุมชนมีความเข้มแข็งสามารถพึ่งตนเองได้ส่วนจุดแตกต่างกัน คือ ความรู้จักพอประมาณเป็นคําสอนที่แสดงถึงโครงสร้างทางกายกับจิตที่มีความสัมพันธ์กันเป็นระบบชีวิตที่อาศัยปัจจัยสี่เป็นเครื่องอุปโภค บริโภค ส่วนเศรษฐกิจพอเพียงมีแนวคิดที่แสดงถึงระบบโครงสร้างการผลิตที่สอดคล้องกับการบริโภคบนพื้นฐานของการดํารงชีพได้อย่างยั่งยืน และสอดคล้องกับระบบนิเวศจากการนําแนวคิดความรู้จักพอประมาณและเศรษฐกิจพอเพียงไปประยุกต์ใช้ในการปฏิบัติจริง ต้องอาศัยตัวอย่าง ดังกรณีของกลุ่มที่ทําเกษตรทฤษฎีใหม่ที่ได้กล่าวไว้ แล้วในข้างต้นนั้น ได้นําความเชื่อทางศาสนามาเป็นเป็นวิธีการแก้ปัญหา โดยนําหลักศีลธรรมเข้ามายึดเหนี่ยวจิตใจ ตามแบบอย่างของชาวพุทธ ขณะเดียวกันก็ดําเนินกิจกรรมแบบรวมกลุ่ม ซึ่งนําไปสู่การร่วมแรงร่วมใจกันทําการเกษตร มีการจัดตั้งกลุ่มขึ้น เช่น กลุ่มไร่นาสวนผสม กลุ่มศูนย์การตลาด กลุ่มแปรรูปอาหาร เป็นต้น และแปลงนาการสาธิตเกษตรแบบธรรมชาติเพื่อเป็นตัวอย่างนําร่องในการปฏิบัติของชาวบ้าน ที่เสนอเป็น ทางเลือกของการแก้ปัญหาจะเห็นว่า ความรู้จักพอประมาณเป็นหลักการดําเนินชีวิตให้เกิดความพอเพียงอยู่บนพื้นฐานของศีลธรรมอันเป็นหลักจริยธรรมที่ดีงามที่ปรากฏในตัวมนุษย์ อันจะนําไปสู่ความหลุดพ้นจากทุกข์ที่เป็นระดับโลกียะ (ความร่ํารวย ความสุขสบาย) และเป็นหลักนําไปสู่ความพ้นทุกข์ที่สูงสุด อันเป็นโลกุตตระ (นิพพาน) ส่วนเศรษฐกิจพอเพียง ได้เน้นระบบโครงสร้างทางเศรษฐกิจที่สอดคล้องกันระหว่างการผลิตกับการบริโภคบนพื้นฐานของการพึ่งตนเองระดับครอบครัว ชุมชน และสังคมแล้วให้มนุษย์มีชีวิตอยู่ในโลกอย่างสงบสุขไม่เดือดร้อนในภาพรวม จะเห็นการสร้างจิตวิญญาณ โดยความยั่งยืนแม้จะไม่สามารถพิสูจน์ได้ โดยหลักวิทยาศาสตร์ก็ตาม แต่จะเน้นที่ความพอดีและยั่งยืนอันเป็นแก่นแท้ของความสมดุลของชีวิต

Abstract: The aim of this research was analytical study of moderation in Theravāda Buddhism and H.M. King Bhumibhol's sufficient economy. The study methods were from documentary in Tipitaka and research works are concerned. The field study included interview of Isan farmers who adopted new agricultural theory.The results of this research found that the moderation begun from hypothesis of man's sub-conscious mind and it is corers pondent with natural way of life of man and social, body and mind according to principles of morality, that is right livelihood' by using the wisdom to control desire and fix the target of living to quality and liberation mind.But the sufficient economy emphasized on moderation in economy adtivity. Beginning from the structure of production to stimulate consumption on the basis of self reliance. According to the new theory, first step is : family self-reliance by providing the land and water source, suitable for production. The second step is : community get together in the co-operative form. The third step is : community business expansion the structural production and trading with government and private sector leading to growth and export.The same moderation and H.M.King's sufficient economy is ethical and it has social dimension i.e. develop common sense on self-reliance, community's relations get- together, charity etc. Those factors indicated to ethics in society, which everyone has to follow i.e. devotion and unity. It's the traits of person to be potential, development-oriented and lifting these virtues. In the same way, it is a social capital to make a strong community and self-reliance. The different point was the moderation in teaching to show the body and mind structure, which have relationship with the way of life to depend upon 4 requisites for consumption but self-sufficient economy which had the idea to show the production structure which is concerned with consumption bases on sustainable living and regarding to ecologyModeration and self-sufficient idea is designed for practicing, it has to follow examples i.e. a case study of farmer, new agricultural theory group as mentioned above, it brought religious beliefs to solve the problem by applying moral principles to bear in mind according to Buddhists at the same way, community activity leading to charity, to do farming by setting group; such as, farm rice mixed-up group, market center group, food transform group,etc. Natural agricultural rice demonstrations in field project to follow-up by villagers, show the way of choice to solve the problem. It found that the moderation was the key to living a life of sufficiency in morality which is a good ethic in man. It can lead to liberation from the mundane suffering (rich and happiness) and super-mundane (Nibbāna) but self- sufficient economy emphasized on economical structures in accordance with production, consumption on the basis of self reliant family level, community and society to make man live happily in this world.In summation, it shows cultivating sustainable spirit of moderation, althought, it could not prove by scientific method, but it emphasized on moderation and sustainability which is acorn matter of life in balance.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. ส่วนหอสมุดกลาง

Address: พระนครศรีอยุธยา

Email: library@mcu.ac.th

Name: พระปลัดสมชาย กนตสีโล

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: อุดม บัวศรี

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: เอกฉัท จารุเมธีชน

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2547

Modified: 2568-08-28

Issued: 2568-08-28

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: สาขาวิชาพระพุทธศาสนา

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	พระมหามิตร ฐิตปญโญ (วันยาว).pdf	2.11 MB

ใช้เวลา

0.032772 วินาที