แนวทางการสื่อสารเพื่อการเผยแผ่พระพุทธศาสนาผ่านสื่อสังคมออนไลน์ของพระสงฆ์ในสังคมไทย

Name: พระมหาชูชาติ จิรสุทฺโธ (ธรรมมุทิศ)

keyword: แนวทางการสื่อสาร

; การเผยแผ่พระพุทธศาสนา

; สังคมออนไลน์

Abstract: ดุษฎีนิพนธ์เรื่อง แนวทางการสื่อสารเพื่อการเผยแผ่พระพุทธศาสนาผ่านสื่อสังคมออนไลน์ของพระสงฆ์ในสังคมไทย” มีวัตถุประสงค์ในการวิจัย3 ข้อ 1) เพื่อศึกษาแนวคิด ทฤษฎีการสื่อสารและสื่อสังคมออนไลน์ 2) เพื่อศึกษากระบวนการและวิธีการเผยแผ่พระพุทธศาสนาของพระสงฆ์ไทยปัจจุบัน 3) เพื่อนำเสนอแนวทางการสื่อสารเพื่อการเผยแผ่พระพุทธศาสนาผ่านสื่อสังคมออนไลน์ของพระสงฆ์ในสังคมไทย ซึ่งเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research)ลงภาคสนามสัมภาษณ์เชิงลึก (In-Depth-interview) ผลการวิจัยพบว่าการเผยแผ่พระพุทธศาสนาผ่านสื่อสังคมออนไลน์ของพระสงฆ์ในสังคมไทยเป็นการเผยแผ่ธรรมในรูปแบบต่างๆ โดยอาศัยสภาพสิ่งแวดล้อม บุคคล และวัตถุสิ่งของ รวมถึงหมู่คณะ จารีตประเพณี สามัญสำนึกอุปนิสัย เป็นการอธิบายให้คนฟังได้เข้าใจอย่างแจ่มแจ้งพระธรรมเทศนามากยิ่งขึ้น แต่ในปัจจุบันการเจริญเติบโตทางด้านเทคโนโลยีและสารสนเทศทำให้การสื่อสารผ่านสื่อออนไลน์ไม่ว่าจะเป็น (Facebook)(Youtube) ในการสื่อสารพุทธธรรมเข้ามาประยุกต์ใช้ด้วยการผลิตสื่อต่างๆเพื่อเป็นการสื่อธรรมแก่พุทธศาสนิกชนได้รับฟังผ่านสื่อออนไลน์ การสื่อสารออนไลน์คือการแลกเปลี่ยนความหมายระหว่างบุคคลตั้งแต่สองคนขึ้นไปซึ่งจะเกิดขึ้นหรือเป็นผลสำเร็จมีความเข้าใจตรงกันเมื่อบุคคลทั้งสองฝ่ายมีการรับรู้ความต้องการและทัศนคติอย่างเดียวกันกระบวนการแลกเปลี่ยนข่าวสารข้อมูลและความเข้าใจระหว่างคนสองคนหรือกลุ่มคนการสื่อสารจะเกิดขึ้นได้ต่อเมื่อมีข่าวสารข้อมูลเป็นองค์ประกอบที่สำคัญข่าวสารข้อมูลจะอยู่ในรูปต่างๆ ส่วนการเผยแผ่พระพุทธศาสนาคือการเปิดเผยหลักธรรมที่พระพุทธองค์ได้ทรงตรัสรู้ให้ปรากฏแก่ผู้ที่นับถือด้วยวิธีการเผยแผ่พระพุทธศาสนาเป็นหน้าที่โดยตรงของพุทธศาสนิกชน ภายใต้หลักการและวิธีการที่พระพุทธเจ้าทรงให้แนวทางไว้ 1) การสอนแบบสากัจฉาหรือการสนทนา 2) การสอนแบบบรรยาย 3) การสอนแบบตอบปัญหา และ 4) การสอนแบบวางกฎข้อบังคับสิ่งเหล่านี้เป็นกลวิธีหรือเทคนิคการสอน กระบวนการสื่อสารพุทธธรรมในโลกออนไลน์มีความสำคัญเป็นอย่างยิ่งไม่ว่าจะเป็นผู้ส่งสาร สื่อ ช่องทาง และ ผู้รับสารความสำคัญเรื่องการเผยแพร่หลักคำสอนพุทธศาสนาผ่านสื่อสังคมออนไลน์ต้องเป็นไปอย่างมีคุณธรรมจริยธรรมรวมทั้งไม่เป็นการบิดเบือนพระธรรมคำสอนทางพระพุทธศาสนาตามพระไตรปิฎกเพื่อดำรงไว้ซึ่งพระพุทธศาสนาเป็นการสื่อสารที่ไร้พรมแดน คือ การรับข่าวสาร เป็นไปด้วยความรวดเร็ว ทันใจ และทันสมัย ไม่ว่าจะเป็น (Facebook) และ (Youtube) ซึ่งเป็นอีกทางเลือกหนึ่งที่สามารถทำให้เข้าถึงประชาชนได้ง่ายและกว้างขวางมากที่สุดไม่จำกัดเวลาและสถานที่ในการเข้าถึงพุทธธรรมส่วนแนวทางในการสื่อสารถือว่ามีความสำคัญต่อการดำรงชีวิตของพระสงฆ์และการดำเนินกิจกรรมต่างๆต้องมีการอาศัยการสื่อสารเป็นปัจจัยหลักจึงทำให้มีการสื่อสารมีความสำคัญต่อหน้าที่ต่อผู้ส่งสารต้องมีความน่าเชื่อถือในสิ่งนั้นในการเผยแผ่ข้อมูลข่าวสารผ่านสื่อต่างๆ จะเห็นได้ว่าแนวทางการเผยแผ่พระพุทธศาสนาผ่านสื่อออนไลน์ของพระสงฆ์ในช่องทางสื่อโซเชียล(Facebook) และ (Youtube) โดยใช้เป็นภาพนิ่งหรือเป็นสื่อวิดีโอในการเผยแผ่โดยสอดแทรกหัวข้อธรรมนั้นๆและขยายใจความในข้อธรรมให้เข้าใจง่ายโดยใช้ภาษาในการสื่อสารแบบร่วมสมัยการนำหลักธรรมทางพระพุทธศาสนาเข้ามาประยุกต์ใช้กับความต้องการของผู้รับสา ดังนั้น แนวทางการสื่อสารเพื่อการเผยแผ่พระพุทธศาสนาผ่านสื่อสังคมออนไลน์ของพระสงฆ์ในสังคมไทยจะต้องเป็นไปในรูปแบบสื่อทัศน์ รูปแบบโสต รูปแบบโสตทัศน์ ที่สำคัญต้องมีองค์ประกอบของรูปแบบการสื่อสารพุทธธรรมคือ เนื้อหาธรรมะถูกต้อง ถูกใจ ทันสมัยและได้ประโยชน์สำหรับผู้รับสาร เข้าใจง่าย และรูปแบบต้องมีความเชื่อมโยงดำเนินตามกระบวนการสื่อสารพุทธธรรม คือ รูปแบบต้องมีเจตนาการสื่อสารพุทธธรรมต้องโดนใจ โดดเด่น ต่อการเผยแผ่พระพุทธศาสนาอย่างถูกต้องและเป็นประโยชน์ประกอบไปด้วย 1) ผู้ส่งสารมีทักษะในการสื่อสารซึ่งทั้งผู้ส่งและผู้รับควรจะมีความชำนาญในการส่งและการรับการเพื่อให้เกิดความเข้าใจกันได้อย่างถูกต้อง 2) เนื้อหาที่จะนำมาประยุกต์หรือบูรณาการเข้ากับการสื่อสารอออนไลน์ซึ่งประกอบไปด้วยหลักธรรมที่จะส่งเสริมหรือเป็นตัวกระตุ้นให้พุทธศาสนิกชนได้ถือเป็นแนวปฏิบัติคือ ทิฎฐธัมมิกัตถประโยชน์สัมปรายิกัตถประโยชน์และปรมัตถประโยชน์ซึ่งเป็นประโยชน์แก่การสื่อสารผ่านสื่อและสามารถนำหลักการเหล่านั้นมาเป็นประโยชน์ตนเองและประโยชน์ต่อสังคม 3) ช่องทางสื่อสารพุทธธรรมในการเผยแผ่พระพุทธศาสนาผ่านสื่อออนไลน์ คือ (Facebook) และ (Youtube) ถือว่าเป็นช่องทางที่กำลังเป็นที่นิยามในยุคนี้ซึ่งจะต้องมีหลักการเป็นตัวหลักในการกำกับเพื่อให้ข้อมูลเป็นที่น่าเชื่อถือและนำไปปฏิบัติได้จริง 4. ผู้รับสาร ต้องแสดงปฏิกิริยาตอบกลับ (Feedback) และ(Youtube)ต่อผู้ส่งสารหรือส่งสารต่อไปถึงผู้รับสารคนอื่น ๆ ตามจุดมุ่งหมายของผู้ส่งสารต้องมีทัศนคติที่ดีในการรับฟังความคิดเห็นของคนอื่นในการสื่อสารธรรม

Abstract: The dissertation entitled “The Guidelines of Communication for Disseminating Buddhism Through Online Social Media of Monks in Thai Society” consisted of three objectives: 1) to study concepts and theories of community and social media; 2) to study the processes and methods for disseminating Buddhism of the present Thai monks; and 3) to propose the guidelines of communication for disseminating Buddhism through online social media of monks in Thai society. The study applied a qualitative research method by means of an in-depth interview. The results of the study found that the dissemination of Buddhism through social media of monks in Thai society refers to the exposition of Dhamma in various formsby relying on the conditions of environment, individual, and objects, including a group, custom, and habit. It is a way to expound the Dhamma for people to understand more clearly, especially the growth of technology and information at the present has made online communication, whether it is Facebook or Youtube, take a role in disseminating the Dhamma in which Buddhists can listen to it online. Online communication is an exchange of meaning of more than 2 persons, which takes place or causes mutual understanding when both sides share the same perception, needs, and attitudes. The process of exchanging information and understanding between two persons or a group of people can only take place when there is information as an important component which can be in various forms. The dissemination of Buddhism refers to the discourse of Dhamma which was enlightened by the Buddha to those who respect him through various methods. It is considered the direct duty of Buddhists to disseminate Buddhism through concepts and methods laid down by the Buddha as follows: 1) Sākacchāor discussion; 2) Lecturing; 3) Solving questing; and 4) Laying down of regulations and rules. All of which are the methods or techniques for teaching. The processes of communicating the Dhamma in an online world whether it be the messenger, media, channel, and receiver, all play an important role. The dissemination of Buddhism through social media must be moral, ethical and does not distort the Dhamma based on the Tipitaka in order to maintain Buddhism. It is the borderless communication, that is, the receiving of news that is fast and up to date, whether it is Facebook or Youtube. It is another option for people to get access to the Buddhadhamma easily, broadly, and not limited by time or place. The guidelines for communication are very important to the lives of monks. Their various activities must rely on communication as a main factor; therefore, the messengers must have credibility. The dissemination of Buddhism through social media of monks, both Facebook and Youtube, usually uses photos or clip videos with an insert of Dhamma and its explanation in order for the receivers to understand more easily and there is the use of language that is contemporary, which considered as the application of the Buddhadhamma with the needs of the receivers. Therefore, the guidelines of communication for disseminating Buddhism through online social media of monks in Thai society must be in the form of visual media and audiovisual. There must also contain an important component of a model for communicating the Buddhadhamma, that is, the Dhamma contents that are accurate, modern, and useful for the receivers. It must also be made easy to understand. A model for communication the Buddhadhamma must be according to the intention that wants to disseminate the Dhamma in an accurate and useful manner: 1) The messengers must have communication skills. Both messengers and receivers must be skillful in sending and receiving in order to have a correct understanding of each other; 2) The contents for applying or integrating with social media must contain the Dhamma that supports or motivates Buddhists to practice i.e., Diṭṭhadhammikattha (benefits obtainable here and now), Samparāyikattha (the good to be won in the life to come), and Paramattha (the final goal or Nibbāna). All of which are beneficial to oneself and the society; 3) The channels for communicating the Buddhadhamma are Facebook and Youtube, the popular platforms at present that must have principles in directing credible and practical information; and 4) The receivers must have feedback to the messengers or forward the messages to other receivers. The receivers must have a good attitude to others’ opinions in communicating the Dhamma.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, หอสมุดกลาง

Address: พระนครศรีอยุธยา

Email: library@mcu.ac.th

Name: พระมหาสมบูรณ์ วุฑฺฒิกโร (พรรณา)

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: พระมหาอดิเดช สติวโร (สุขวัฒณวดี)

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2563

Modified: 2568-08-28

Issued: 2568-08-28

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต

Level: ปริญญาเอก

Descipline: สาขาวิชาพระพุทธศาสนา

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	พระมหาชูชาติ จิรสุทฺโธ (ธรรมมุทิศ).pdf	6.73 MB	12	2026-05-26 18:16:01

ใช้เวลา

0.036684 วินาที