การวิเคราะห์พุทธจริยศาสตร์ในประเพณีบุญซำฮะของตำบลป่าหวายนั่งอำเภอบ้านฝาง จังหวัดขอนแก่น

Name: พระครูกิตติโพธิสาร (ประยูร กิตติปญฺโญ)

keyword: พุทธจริยศาสตร์

; ประเพณี

; บุญซำฮะ

; พระพุทธศาสนา

Abstract: การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาแนวคิดพุทธจริยศาสตร์ 2) เพื่อศึกษาประเพณีบุญซำฮะของตำบลป่าหวายนั่ง อำเภอบ้านฝาง จังหวัดขอนแก่น และ 3) เพื่อศึกษาวิเคราะห์พุทธจริยศาสตร์ในประเพณีบุญซำฮะของตำบลป่าหวายนั่ง อำเภอบ้านฝาง จังหวัดขอนแก่น การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ศึกษาข้อมูลจากพระไตรปิฎก เอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง เครื่องที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสัมภาษณ์เชิงลึก มีผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 30 รูป/คน ใช้การวิเคราะห์ข้อมูลแบบวิธีพรรณนาตามหลักอุปนัยวิธี โดยยึดวัตถุประสงค์การวิจัยเป็นแนวทาง ผลการวิจัยพบว่า 1) แนวคิดพุทธจริยศาสตร์ พบว่า พุทธจริยศาสตร์ เป็นหลักจริยศาสตร์ในพุทธศาสนาที่ว่าด้วยการประพฤติปฏิบัติ เกี่ยวกับความดี ชั่ว สิ่งที่ควรกระทำ ไม่ควรกระทำในพุทธศาสนา วิเคราะห์เกณฑ์การตัดสินเกี่ยวกับการประพฤติของมนุษย์ทางด้านคุณค่า ความดีอันสูงสุดและอุดมคติของมนุษย์ที่ดีตามหลักการที่จะนำไปสู่ความพ้นทุกข์ เพื่อให้มนุษย์ได้ดำเนินชีวิตอันดีงาม 2) ประเพณีบุญซำฮะของตำบลป่าหวายนั่ง อำเภอบ้านฝาง จังหวัดขอนแก่น พบว่า ชาวตำบลป่าหวายจะมีวิถีชีวิตและปฏิบัติวัฒนธรรมประเพณีบุญฮีตสิบสองของทุกปี ซึ่งประเพณีบุญซำฮะเป็นประเพณีบุญที่ชาวบ้านทำกันมาตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน เพราะเชื่อว่าเมื่อทำบุญนี้แล้วจะทำให้คนและสัตว์เลี้ยงต่าง ๆ ภายในหมู่บ้านอยู่เย็นเป็นสุข และยังเป็นการรำลึกถึงบุญคุณบรรพบุรุษผู้ที่ล่วงลับไปด้วย 3) การวิเคราะห์หลักพุทธจริยศาสตร์ในประเพณีบุญซำฮะของตำบลป่าหวายนั่ง อำเภอบ้านฝาง จังหวัดขอนแก่น พบว่า ชาวบ้านตำบลป่าหวายนั่ง ได้ถือการทำบุญตามประเพณีฮีตสิบสอง โดยเฉพาะการทำบุญซำฮะ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของประเพณีบุญดังกล่าวตลอดมาทุกปี สิ่งหนึ่งที่ปรากฏในการทำบุญซำฮะ ก็คือหลักจริยศาสตร์ทางพระพุทธศาสนา ที่นับว่ามีคุณค่ายิ่งต่อการดำเนินชีวิตของชาวบ้านตำบลป่าหวายนั่ง ได้แก่ (1) หลักบุญกิริยาวัตถุ 3 (2) หลักเบญจศีล เบญจธรรม (3) หลักกตัญญูกตเวที (4) หลักสังคหวัตถุ 4 และ(5) หลักสาราณียธรรม 6

Abstract: The objectives of this research were: 1) to study the Buddhist ethics concept; 2) to study the ‘Boon Sam Ha’ tradition of Pa Wai Nang Subdistrict, Ban Fang District, Khon Kaen Province; 3) to analytically study Buddhist ethics in the Boon Sam Ha tradition. This study was carried out by means of qualitative research through studying Tipitaka, related documents, and research. The research tool was an in-depth interview form used to collect the data from 30 key informants. The obtained data were interpreted by the descriptive analysis based on the inductive method and research objectives. The research results were as follows: 1) The concept of Buddhist ethics is an ethical principle in Buddhism that deals with good and bad deeds and what should be done or should not be done. In Buddhism, it is used to analyze the criteria for judgment on human behavior in terms of value, supreme goodness, and the ideal of a good human being according to the principles that lead to liberation, leading to a good life. 2) The ‘Boon Sam Ha’ tradition of Pa Wai Nang Sub-district, Ban Fang District, Khon Kaen Province: Pa Wai Subdistrict people have a way of life and organize the tradition of ‘Boon Heet Sip Song’ every year. The ‘Boon Sam Ha’ tradition is a tradition of making merit that the villagers have done from the past to the present because they believe that when doing this merit, it will make people and pets in the village peaceful and happy and also commemorate the gratitude of the ancestors who have passed away. 3) An analysis of Buddhist ethics in the ‘Boon Sam Ha’ tradition of Pa Wai Nang Sub-district revealed that the villagers in Pa Wai Nang sub-district have organized this merit-making event according to the ‘Heet Sip Song’ tradition. Significantly, the ‘Boon Sam Ha’ tradition is part of the tradition of merit-making every year. One thing that appears in this tradition is the ethical principles of Buddhism, which are considered to be of great value for the life of the villagers, namely (1) Three Puññakiriyāvatthu Dhammas, (2) Pañcasīla, Pañcadhamma, (3) Kataññūkatavedī, (4) Four Saṅgahavatthu, (5) Six Sāraṇīyadhamma.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. ส่วนหอสมุดกลาง

Address: พระนครศรีอยุธยา

Email: library@mcu.ac.th

Name: พระครูภาวนาโพธิคุณ

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: จรัส ลีกา

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2564

Modified: 2568-08-27

Issued: 2568-08-27

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: สาขาวิชาปรัชญา

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	พระครูกิตติโพธิสาร (ประยูร กิตติปญฺโญ).pdf	7.21 MB

ใช้เวลา

0.036913 วินาที