การวิเคราะห์พุทธจริยศาสตร์ความกตัญญูผ่านประเพณีผีปู่ตาของชาวอีสาน

Name: พระพัชรพล ปญฺญาธโร (วาสรส)

keyword: พุทธจริยศาสตร์

; ความกตัญญู

; ประเพณี

; ชาวอีสาน

Abstract: วิทยานิพนธ์นี้มีจุดประสงค์ 3 ข้อ คือ 1) เพื่อศึกษาหลักพุทธจริยศาสตร์เรื่องความกตัญญู 2) เพื่อศึกษาประเพณีผีปู่ตาของชาวอีสาน 3) เพื่อวิเคราะห์หลักพุทธจริยศาสตร์เรื่องความกตัญญูผ่านประเพณีผีปู่ตา การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ผลการศึกษาวิจัยพบว่า พุทธจริยศาสตร์มีรากฐานแนวคิดและวิธีการมองโลกและสรรพสิ่งมาจากพุทธศาสนา ด้วยเหตุนี้พุทธจริยศาสตร์จึงมีลักษณะเป็น “จริยศาสตร์ศาสนา” ลักษณะของพุทธจริยศาสตร์ สามารถจำแนกได้เป็น 2 ประเภท ได้แก่ พุทธจริยศาสตร์แบบจารีตหมายถึงหลักจริยศาสตร์ที่มาจากคำสอนในทางพระพุทธศาสนา และพุทธจริยศาสตร์ร่วมสมัย หมายถึงชุดคำอธิบายหลักพุทธจริยศาสตร์ในประเด็นความขัดแย้งต่าง ๆ หรือเกณฑ์เพื่อพิจารณาและตัดสินใจในกรณีที่ต้องมีทางเลือก เพื่อยุติข้อขัดแย้งที่เกิดขึ้น ความกตัญญูเป็นหลักธรรมที่พระพุทธเจ้าทรงปฏิบัติด้วยพระองค์เองและแนะนำสาวกให้ปฏิบัติในหลักของความกตัญญู หลักความกตัญญูจึงเป็นหลักธรรมด้านพุทธจริยศาสตร์ที่สำคัญและสามารถนำมาปฏิบัติได้ ประเพณีเซ่นผีปู่ตาเป็นความเชื่อที่มีพื้นฐานมาจากความเชื่อในเรื่อง “ผี” หรือวิญญาณศักดิ์สิทธิ์ ซึ่งเป็นความเชื่อดั้งเดิมของคนในชุมชนก่อนที่จะรับพุทธศาสนา ชาวอีสานเชื่อว่าผีตาปู่สามารถพิทักษ์คุ้มครองได้ทุกอย่าง ตั้งแต่ชีวิตชาวบ้าน สัตว์เลี้ยง ตลอดจนทรัพย์สินส่วนรวมของหมู่บ้าน อีกทั้งสามารถป้องกันผีป่าและผีที่มาจากที่อื่นไม่ให้รบกวนชาวบ้านได้อีกด้วย ผีตาปู่จะช่วยคนดีที่ปฏิบัติตามขนบธรรมเนียม หรือกฎเกณฑ์ของสังคม จะลงโทษผู้ละเมิดกฏเกณฑ์ไม่เคารพผีปู่ตา จากการวิเคราะห์หลักพุทธจริยศาสตร์ความกตัญญูผ่านประเพณีผีปู่ตา ก็คือหลักจริยศาสตร์ระดับต้นในพุทธศาสนา เพราะหลักพุทธจริยศาสตร์ระดับต้นมีจุดมุ่งหมาย เพื่อให้คนมีความประพฤติถูกต้อง เป็นคนดี มีระเบียบวินัย อยู่ร่วมกับผู้อื่นและสิ่งแวดล้อมต่าง ๆ ด้วยดี ให้เกื้อกูล ไม่เบียดเบียน ไม่ทำลาย จึงกำหนดให้มนุษย์ปรกติทั่วไปมี ศีล 5 ข้อ เป็นอย่างต่ำ

Abstract: The purpose of this thesis is 1) to study the Buddhist ethics of Gratitude, 2) to study the Phi Pu-Ta tradition of Isan people, 3) to analyze the Buddhist ethics of Gratitude through the Phi Pu-Ta tradition. The result of research found that; Buddhist ethics is rooted in the concepts and methods of seeing the world and things from Buddhism. For this reason, Buddhist ethics is characterized as "Religious Ethics" characteristics of buddhist ethics can be classified into two types: Buddhist ethics, traditional refers to the ethics that come from teachings in Buddhism. and contemporary Buddhist ethics Refers to a set of explanations of Buddhist ethics in various conflicting issues. or criteria to consider and decide where alternatives are required. to settle conflicts that arise Gratitude is a principle practiced by the Buddha himself and instructed his disciples to practice the principle of gratitude. The principle of filial piety is therefore an important Buddhist ethics principle and can be applied in practice. The tradition Phi Pu-Ta is a belief that is based on the belief in "ghosts" or holy spirits. which is the traditional belief of the people in the community before accepting Buddhism Isan people believe that Phi Ta Pu can protect everything. From the lives of villagers, pets, as well as the common property of the village It can also prevent forest ghosts and ghosts from other places from disturbing the villagers as well. Phi Pu-Ta will help good people who follow the traditions. or rules of society will punish those who violate the rules and do not respect the spirits of their grandfathers. From the analysis of Buddhist ethics, gratitude through the Phi Pu-Ta tradition it is the first ethical principle in Buddhism. because the principles of Buddhist ethics at the beginning level have a purpose in order for people to behave properly, be good, have discipline co-exist with others and various environments well, be supportive, do not encroach, do not destroy, therefore it is stipulated that normal human beings have at least 5 precepts.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. ส่วนหอสมุดกลาง

Address: พระนครศรีอยุธยา

Email: library@mcu.ac.th

Name: พระครูศรีปัญญาวิกรม

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: วิเชียร ชาบุตรบุณฑริก

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2564

Modified: 2568-08-26

Issued: 2568-08-26

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: สาขาวิชาปรัชญา

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	พระพัชรพล ปญฺญาธโร (วาสรส).pdf	1.93 MB	1	2025-10-20 15:58:51

ใช้เวลา

0.028488 วินาที