ศึกษาวิเคราะห์ความสำคัญของเวทนาต่อการเจริญวิปัสสนาภาวนาในเวทนาสูตร

Name: สาริสา พชิราญาณี

keyword: การศึกษาวิเคราะห์

; การเจริญวิปัสสนาภาวนา

; เวทนาสูตร

Abstract: สารนิพนธ์เล่มนี้มีวัตถุประสงค์ 2 ประการ คือ 1) ศึกษาเนื้อหาและหลักธรรมสำคัญในเวทนาสูตร 2) ศึกษาวิเคราะห์ความสำคัญของเวทนาต่อการเจริญวิปัสสนาภาวนาในเวทนาสูตร โดยการศึกษาค้นคว้าข้อมูลจากคัมภีร์พระไตรปิฎก อรรถกถา ฎีกา อนุฎีกา คัมภีร์วิสุทธิมรรค และจากหนังสือเอกสาร งานวิจัยต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง แล้วนำมาเรียบเรียงบรรยายตรวจสอบโดยผู้เชี่ยวชาญ จากการศึกษาพบว่า เนื้อหาและหลักธรรมสำคัญในเวทนาสูตร กล่าวถึงเมื่อครั้งพระพุทธองค์ประทับอยู่ที่กรุงสาวัตถี ได้ตรัสกับภิกษุทั้งหลายในเรื่องของเวทนา 3 และการเจริญอริยมรรคมีองค์ 8 เพื่อการกำหนดรู้เวทนาทั้ง 3 ประการนี้ เวทนา 3 หมายถึง ความรู้สึกในการเสวยอารมณ์ 3 ทาง ได้แก่ 1) สุขเวทนา คือ ความรู้สึกสุข 2) ทุกขเวทนา คือ ความรู้สึกทุกข์ และ 3) อทุกขมสุขเวทนา คือ (ความรู้สึกที่มิใช่สุขมิใช่ทุกข์) และอริยมรรคมีองค์ 8 คือ ข้อปฏิบัติอันเป็นทางสายกลาง มี 8 ประการ ได้แก่ 1) สัมมาทิฏฐิ คือ ปัญญาเห็นชอบ 2) สัมมาสังกัปปะ คือ ดำริชอบ 3) สัมมาวาจา คือ พูดจาชอบ 4) สัมมากัมมันตะ คือ การงานชอบ 5) สัมมาอาชีวะ คือ เลี้ยงชีวิตชอบ 6) สัมมาวายามะ คือ เพียรชอบ 7) สัมมาสติ คือ ระลึกชอบ 8) สัมมาสมาธิ คือ ตั้งจิตมั่นชอบ ในเวทนาสูตรพระพุทธเจ้าทรงแสดงหลักธรรมที่มาคู่กัน คือ เวทนา 3 และอริยมรรคมีองค์ 8 สำหรับเวทนา 3 นั้นเป็นธรรมที่ควรกำหนดรู้เพื่อละ ราคะ โทสะ โมหะ ส่วนอริยมรรคมีองค์ 8 นั้นเป็นธรรมที่ควรเจริญ เพราะเมื่อเจริญและทำให้มากแล้วจะเป็นธรรมที่กำจัด ราคะ โทสะ โหะ ด้วยเช่นเดียวกัน การวิเคราะห์ความสำคัญของเวทนาต่อการเจริญวิปัสสนาภาวนาในเวทนาสูตร พบว่าเวทนา 3 ที่มีความสำคัญต่อการเจริญวิปัสสนาภาวนา คือการกำหนดรู้เท่าทันต่อ สุขเวทนา ทุกขเวทนา และอทุกขมสุขเวทนา ที่เกิดขึ้นทางกายและใจ สักว่าเป็นแต่เพียงเวทนาที่เกิดขึ้นตามเหตุปัจจัยเท่านั้น เวทนานี้เมื่อเกิดขึ้นก็เพราะด้วยเหตุปัจจัยให้เกิดขึ้น เมื่อตั้งอยู่ก็ด้วยเหตุปัจจัยให้ตั้งอยู่ เมื่อดับก็ด้วยเหตุปัจจัยให้ดับไปในที่สุด ผู้เจริญวิปัสสนาภาวนาตามหลักธรรมในอริยมรรคมีองค์ 8 ได้ชื่อว่า ดำเนินตามทางสายกลาง ย่อมประสบผลสำเร็จ คือ ยังมรรค ผล นิพพาน ให้เกิดขึ้นได้ ทำให้พ้นจากกองทุกข์ทั้งปวงในสังสารวัฏ และเข้าถึงพระนิพพานซึ่งเป็นแดนเกษมอันเป็นสุขที่แท้จริง

Abstract: The title of this research is “A Study and Analysis of the Importance of Vedanā for Insight Meditation Practice in Vedanāsutta.” The objectives of the research are; 1) to study the content and important principles in Vedanāsutta and 2) the importance of Vedanā for insight meditation practice in the Vedanāsutta. The data are gathered from Theravada Buddhist scriptures such as the Tipitaka, the commentaries and sub-commentaries. These are then summarized and written into a descriptive type. From the study, the findings were; The teachings and essence in Vedanāsutta are that the Buddha stayed at Savatthi city, taught to Bhikkhus three feelings, and noble eightfold path cultivation for observing the said three feelings; 1) Sukkhavedanā or pleasurable feeling, 2) Dukkhavedanā or unpleasurable feelings, 3) Adukkhamasukkhavedanā or indifferent feelings. The eightfold path refers to middle way included; 1) Sammādiṭṭhi or right view, 2) Sammāsankappa or right perception, 3) Sammāvaca or right speech, 4) Sammākammanta or right deeds, 5) Sammā-ajīva or right livelihood, 6) Sammāvāyāma or right effort, 7) Sammāsati or right mindfulness, 8) Sammāsamādhi or right concentration. The analysis of the importance of feeling for the development of Vipassana meditation in the Vedanāsutta revealed that the three feelings that are important to the development of Vipassana meditation. It is the determination of knowing the pleasurable and unpleasurable feelings that occur in physical and mental side. It’s just a feeling that arises from a cause and effect only. This feeling arises because of a cause and effect, remaining due to its cause and effect, and extinguished due to, it is caused by factors that will eventually extinguish. Those who have developed insight meditation Dhamma principle in the Noble Eightfold Path, known as the middle path will be soon reach the Noble Path, Fruits and Nibbana to be released from all suffering heaps in Samsāra and reaching Nibbāna, which is the realm of true happiness.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. หอสมุดกลาง

Address: พระนครศรีอยุธยา

Email: library@mcu.ac.th

Name: พระมหาชิต ฐานชิโต

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2564

Modified: 2568-08-18

Issued: 2568-08-18

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: สาขาวิชาวิปัสสนาภาวนา

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	สาริสา พชิราญาณี.pdf	2.07 MB

ใช้เวลา

0.03508 วินาที