การปรับแก้ความคลาดเคลื่อนของปริมาณน้ำฝนจากดาวเทียม PERSIANN-CCS ในพื้นที่ลุ่มน้ำปิงตอนบน

Error adjustment of satellite rainfall product PERSIANN-CCS over the upper Ping river basin

Name: ทิพยกาญจน์ บุญชุ่ม

ThaSH: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ -- วิทยานิพนธ์. วศ.ม. (วิศวกรรมชลประทาน) 2564

Classification :.LCCS: QC925.5.T352.P52

ThaSH: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. สาขาวิศวกรรมชลประทาน -- วิทยานิพนธ์

ThaSH: น้ำฝน -- การวัด

ThaSH: น้ำฝน -- ลุ่มน้ำปิง

ThaSH: ฝน -- แบบจำลองทางคณิตศาสตร์

ThaSH: พยากรณ์ฝน -- ลุ่มน้ำปิง

Abstract: พื้นที่ลุ่มน้ำปิงตอนบนมีสถานีวัดน้ำฝนจำนวนน้อยและกระจายตัวไม่สม่ำเสมอซึ่งไม่เพียงพอสำหรับงานวางโครงการชลประทานในพื้นที่ห่างไกลจากสถานี การใช้ผลิตภัณฑ์ข้อมูลฝนจากภาพถ่ายดาวเทียมเป็นทางเลือกหนึ่งที่สามารถนำมาประเมินปริมาณน้ำฝนในพื้นที่ที่ไม่มีสถานีตรวจวัด งานวิจัยนี้ได้คัดเลือกข้อมูลฝนรายเดือนจากสถานีวัดน้ำฝนของกรมชลประทานจำนวน 30 สถานีในช่วงปี พ.ศ. 2548 - 2563 มาเปรียบเทียบกับผลิตภัณฑ์ข้อมูลฝนจากดาวเทียม PERSIANN-CCS รวมทั้งปรับแก้ความคลาดเคลื่อนของ PERSIANN-CCS ด้วยแฟคเตอร์ปรับแก้ที่ประมาณค่าเชิงพื้นที่ด้วยวิธี Kriging และวิธี Co-Kriging ผลการวิจัยพบว่าปริมาณน้ำฝนจาก PERSIANN-CCS มีความสัมพันธ์อย่างมากกับปริมาณน้ำฝนจากสถานีตรวจวัดโดยมีค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ (R) ระหว่าง 0.79 - 0.99 แต่เมื่อพิจารณาค่าเฉลี่ยความคลาดเคลื่อน (ME) รายเดือนพบว่ามีค่าติดลบทุกเดือนโดยเฉพาะช่วงฤดูแล้ง แสดงว่า PERSIANN-CCS ประเมินปริมาณน้ำฝนต่ำกว่าความเป็นจริง นอกจากนี้เมื่อวิเคราะห์ค่า ME ร่วมกับค่าระดับความสูงจาก SRTM DEM พบว่ามีค่า R เท่ากับ -0.66 แสดงให้เห็นว่าความคลาดเคลื่อนมีแนวโน้มเพิ่มมากขึ้นตามค่าระดับความสูง เมื่อเปรียบเทียบปริมาณฝนเฉลี่ยรายปีจากสถานีวัดน้ำฝน, ข้อมูลฝน PERSIANN-CCS, ข้อมูลฝนปรับแก้โดยวิธี Kriging และ ข้อมูลฝนปรับแก้โดยวิธี Co-kriging พบว่ามีค่า 1,095.95, 826.93, 1,108.90 และ 1,058.15 มิลลิเมตรต่อปีตามลำดับ ผลการตรวจสอบความแม่นยำของการปรับแก้ความคลาดเคลื่อนพบว่าทั้งวิธี Kriging และ Co-Kriging ทำให้ค่า ME ลดลงได้ ผลการนำข้อมูลฝนที่ปรับแก้ความคลาดเคลื่อนแล้วมาใช้ประเมินปริมาณน้ำท่าในโครงการชลประทานขนาดเล็กจำนวน 4 โครงการ พบว่า ข้อมูลฝนปรับแก้จะประเมินน้ำท่าได้แตกต่างจากข้อมูลฝนจากสถานีซึ่งจะส่งผลให้การออกแบบอ่างเก็บน้ำมีความจุกักเก็บแตกต่างจากเดิม Rain gauge stations within and around the Upper Ping River Basin are sparse and heterogeneous spatial distribution leading to lack of rainfall data used for a feasibility study of irrigation project in remote areas. Rainfall data obtained from the satellite rainfall products are the alternative sources that could be used for ungauged areas. In this study, monthly rainfall data during the year 2005 – 2020 from 30 rain gauge stations of the Royal Irrigation Department were selected to examine the relationship with the data from PERSIANN-CCS satellite products. In addition, PERSIANN-CCS data were also adjusted to reduce errors using scale factors estimated by Kriging and Co-Kriging spatial interpolation methods. The result showed high correlation between PERSIANN-CCS and rain gauges with correlation coefficient (R) between 0.79 - 0.99. However, mean error (ME) presented negative values on every month, especially during the dry season indicating that results of PERSIANN-CCS showed underestimation compared to observed rainfall data. Also, the relationship between ME and SRTM-DEM revealed a negative correlation with an R of -0.66 indicating that PERSIANNCCS tended to give low accurate rainfall at high elevation. It was found that the average annual rainfalls of the rain gauge stations, PERSIANN-CCS rainfall data, Kriging-adjusted rainfall data, and Co-Kriging-adjusted rainfall data were 1,095.95, 826.93, 1,108.90 and 1,058.15 mm/year, respectively. Error adjustment cross validation revealed that both Kriging and CoKriging methods resulted in a reduction in ME values. The adjusted satellite rainfall data were then applied for estimating runoff volumes in 4 small-scale irrigation projects. The result revealed that runoff estimations using the adjusted satellite rainfall data were significantly different from the results developed using rain gauge stations, which would result in more efficient to design the reservoir storage capacity.

มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. สำนักหอสมุด

Address: กรุงเทพมหานคร

Email: tdckulib@ku.ac.th

Name: ชูพันธุ์ ชมภูจันทร์

Role: อาจารย์ที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์หลัก

Name: วิษุวัฒก์ แต้สมบัติ

Role: อาจารย์ที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์ร่วม

Created: 2564

Modified: 2568-07-17

Issued: 2568-07-17

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

URL: https://www.lib.ku.ac.th/KUthesis/2564/tippayakan-boo-all.pdf

CallNumber: QC925.5.T352.P52 .ท36

tha

Spatial: ลุ่มน้ำปิง

DegreeName: วิศวกรรมศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: วิศวกรรมชลประทาน

Grantor: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

©copyrights มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	tippayakan-boo-all.pdf	8.49 MB

ใช้เวลา

0.025426 วินาที