ผลกระทบของความยาวรากพืชต่อวอเตอร์ฟุตพริ้นท์ของข้าว

Effects of root depth on rice water footprint

Name: วรานันท์ น่วมนวล

ThaSH: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ -- วิทยานิพนธ์. วศ.ม. (วิศวกรรมทรัพยากรน้ำ) 2563.

Classification :.LCCS: TD345

ThaSH: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. -- สาขาวิศวกรรมทรัพยากรน้ำ -- วิทยานิพนธ์

ThaSH: วอเตอร์ฟุตพริ้นท์

ThaSH: ราก (พฤกษศาสตร์)

ThaSH: ข้าว -- การใช้น้ำ

ThaSH: การอนุรักษ์น้ำ

Abstract: การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินผลกระทบของความยาวรากพืชต่อการประเมินวอเตอร์ฟุตพริ้นท์ของข้าวในเขตพื้นที่โครงการส่งน้ำและบำรุงรักษานครศรีธรรมราช ช่วงนาปีของปี พ.ศ. 2559 โดยได้เก็บข้อมูลจากเกษตรกรตัวแทนจำนวน 20 ราย ผลการศึกษาพบว่า เกษตรกรปลูกข้าวพันธุ์ กข.49 มีผลผลิตข้าวเฉลี่ย 468.50 กิโลกรัมต่อไร่ โดยรากข้าวที่สำรวจได้ในสนามมีค่าความยาวรากข้าวเฉลี่ยอยู่ที่ 28 เซนติเมตร ซึ่งมีค่าสั้นกว่าค่ารากข้าวที่ FAO กำหนด (50 เซนติเมตร) ในการคำนวณค่าวอเตอร์ฟุตพริ้นท์ของโครงการ พบว่า ค่าเฉลี่ยวอเตอร์ฟุตพริ้นท์สีน้ำเงิน (WFblue) เท่ากับ 1,593 ลูกบาศก์เมตรต่อตัน ค่าเฉลี่ยวอเตอร์ฟุตพริ้นท์สีเขียว (WFgreen) เท่ากับ 985 ลูกบาศก์เมตรต่อตัน ค่าเฉลี่ยวอเตอร์ฟุตพริ้นท์สีเทา (WFgrey) เท่ากับ 1,135 ลูกบาศก์เมตรต่อตัน และค่าเฉลี่ยวอเตอร์ฟุตพริ้นท์โดยรวมของการปลูกข้าวเท่ากับ 3,715 ลูกบาศก์เมตรต่อตัน ผลดังกล่าวแสดงว่าค่าเฉลี่ยวอเตอร์ฟุตพริ้นท์ของการปลูกข้าวในเขตพื้นที่โครงการส่งน้ำและบำรุงรักษานครศรีธรรมราชสูงกว่าพื้นที่อื่น ๆ สาเหตุเกิดจากผลผลิตข้าวค่อนข้างต่ำ และเกษตรกรบางรายมีการใช้ปุ๋ยมากเพื่อเพิ่มผลผลิต จากการเปรียบเทียบค่าวอเตอร์ฟุตพริ้นท์จากค่ารากข้าววัดจริงในสนามเทียบกับค่ารากข้าวจาก FAO พบว่า ค่าวอเตอร์ฟุตพริ้นท์สีน้ำเงิน (FAO) มีค่าสูงกว่าค่าวอเตอร์ฟุตพริ้นท์สีน้ำเงิน (รากข้าวจริง) โดยค่าวอเตอร์ฟุตพริ้นท์สีน้ำเงิน (FAO) มีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 1,634 ลูกบาศก์เมตรต่อตัน และค่าวอเตอร์ฟุตพริ้นท์สีน้ำเงิน (รากข้าวจริง) มีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 1,593 ลูกบาศก์เมตรต่อตัน มีผลต่างเฉลี่ยอยู่ที่ 1.5% ดังนั้นการใช้ค่ารากข้าวจาก FAO และจากค่ารากข้าวจริงมีผลไม่แตกต่างกันมากนัก เนื่องจากในการประเมินค่าวอเตอร์ฟุตพริ้นท์ได้กำหนดให้มีการให้น้ำชลประทานเมื่อระดับในแปลงนาลดลง ส่งผลให้ไม่เกิดการขาดน้ำในชั้นดินช่วงรากข้าว The objective of this research was to assess the effects of root depth on rice water footprint in the Nakhon Si Thammarat water distribution and maintenance project area during wet season of the year 2016. The field data were collected from 20 farmers who represented the rice paddy cultivation in the area. The results showed that farmers used RD49 rice varieties and had the average rice yield of 468.50 kg/rai. The average root depth of RD49 rice varieties was 28 centimeters. The average RD49 root depth was shorter than that of the rice root depth recommended by the FAO (50 centimeters). From the assessment of rice water footprint of the project area, it was found that the average blue water footprint (WFblue) was 1,593 cubic meters per ton. The average green water footprint (WFgreen) is 985 cubic meters per ton. The average gray water footprint (WFgrey) is 1,135 cubic meters per ton. And the overall average water footprint of rice cultivation was 3,715 cubic meters per ton. The results showed that the average water footprint of rice cultivation in the Nakhon Si Thammarat water distribution and maintenance project is higher than other areas. The reasons were due to the relatively low rice yield and a high fertilizer used by some farmers to increase their yields. By comparing the rice water footprints from the actual root depth with the root depth from FAO, it was found that the blue water footprint (FAO root depth) was higher. The average blue water footprint (FAO root depth) was 1,634 cubic meters per ton while the average blue water footprint (real root depth) was 1,593 cubic meters per ton. The average difference was 1.5%. Therefore, rice water footprint by using FAO root depth was not much different from using real root depth. This is because in the assessment of water footprint, it was assumed that irrigation occurred when water depth in the paddy field decreased to some levels resulting in no water shortage in the root zone.

มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. สำนักหอสมุด

Address: กรุงเทพมหานคร

Email: tdckulib@ku.ac.th

Name: สุรชัย ลิปิวัฒนาการ

Role: อาจารย์ที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์หลัก

Name: อดิชัย พรพรหมินทร์

Role: อาจารย์ที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์ร่วม

Created: 2563

Modified: 2568-07-14

Issued: 2568-07-14

วิทยานิพนธ์/Thesis

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

URL: https://www.lib.ku.ac.th/KUthesis/2563/waranun-num-all.pdf

CallNumber: TD345 .ว17

tha

DegreeName: วิศวกรรมศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: วิศวกรรมทรัพยากรน้ำ

Grantor: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

©copyrights มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	waranun-num-all.pdf	5.27 MB	1	2025-07-14 20:52:51

ใช้เวลา

0.038444 วินาที