Temporal and spatial epidemiology of breast cancer in upper northern, Thailand

ระบาดวิทยาเชิงเวลาและเชิงพื้นที่ของโรคมะเร็งเต้านมในภาคเหนือตอนบน ประเทศไทย

Name: Pattaranai Chaiprom

LCSH: Breast cancer

LCSH: Epidemiology

Abstract: The study on temporal and spatial epidemiology of breast cancer in Upper Northern, Thailand aims to investigate the incidence rate, trend, and spatial distribution of BC in the Upper Northern Thailand. This is a retrospective study utilizing secondary data on BC (ICD-10: C50) patients in the Upper Northern Thailand, who were diagnosed between 2002 and 2021 and were registered residents in the eight provinces of the Upper Northern region. The data were obtained from the population-based cancer registry of the Cancer Registry Unit at Lampang Cancer Hospital. The age-standardized incidence rate (ASIR) was calculated to present the BC incidence. Chronological changes in the BC trend by areas were analyzed using a join point regression model. The estimated annual percent change (APC) and AAPC were weighted for the entire interval. Spatial distribution of BC was analyzed using Global Moran’s I and Local Indicators of Spatial Association (LISA) statistics. Data for the BC incidence was managed and analyzed using Microsoft Excel and Stata program. The spatial analysis was performed using GeoDa, and Quantum Geographic Information System (QGIS). The result shows that the incidence rate of BC in Upper Northern Thailand has shown a consistently increasing trend. The highest incidence rate was recorded during 2017–2021 (ASIR = 52.13). When analyzed by province, the highest incidence rates during 2002–2006, 2007–2011, 2012–2016, and 2017–2021 were observed in Lampang (ASIR = 39.59), Lamphun (ASIR = 76.74), Lamphun (ASIR = 53.67), and Chiang Mai (ASIR = 55.49), respectively. The trend of BC incidence in Upper Northern Thailand from 2002 to 2021 showed a statistically significant increase, with an average annual percent change (AAPC) of 5.3%. During 2002–2008, the incidence rate increased sharply, with an annual percent change (APC) of 11.2% per year. This upward trend continued at a slower rate from 2008 to 2018, with an APC of 3.9% per year, which was also statistically significant. In the later period, from 2018 to 2021, the trend showed a slight decline, with an APC of -1.4% per year, which was not statistically significant. When analyzed by province, the data revealed a statistically significant upward trend in BC incidence from 2002 to 2021 in Chiang Mai, Lamphun, Lampang, Phrae, Nan, and Phayao, with average annual percent change (AAPC) of 3.3%, 2.3%, 1.8%, 7.4%, 14.3%, and 7.7%, respectively. The spatial distribution analysis of BC in northern Thailand revealed statistically significant clustering during the periods 2002–2006, 2007–2011, 2012–2016, and 2017–2021, with Moran’s I values of 0.679, 0.446, 0.241, and 0.193, respectively. In 2002–2006, clustering was observed in twenty-five districts across three provinces. From 2007 to 2011, clusters were identified in fourteen districts across six provinces. Between 2012 and 2016, clustering was observed in nine districts across two provinces, while in 2017–2021, clusters were found in eight districts across two provinces. The study findings indicate that the incidence of BC in Upper Northern Thailand has shown a consistently increasing trend, with significant clustering observed in districts across several provinces. Relevant agencies can use these results to plan and promote proactive BC screening and prevention activities at the local level, particularly in areas with high clustering or high incidence rates.

Abstract: การศึกษาระบาควิทยาเชิงเวลาและเชิงพื้นที่ของโรคมะเร็งเต้านมในภาคเหนือตอนบน ประเทศไทย มีวัตถุประ สงค์เพื่อศึกษาอัตราอุบัติการณ์ แนวโน้ม และการกระจายเชิงพื้นที่ของ โรคมะเร็งเต้านมในพื้นที่ภาคเหนือตอนบน ประเทศไทย เป็นการศึกษาย้อนหลังโดยใช้ข้อมูลทติยภูมิ ของผู้ป่วยมะเร็งเต้านม (ICD-10: Cso) ในพื้นที่ภาคเหนือตอนบนที่ได้รับการวินิจฉัยระหว่างปี 2002 ถึง 2021 และมีภูมิลำเนาตามทะเบียนราษฎรใน 8 จังหวัดของภาคเหนือตอนบนจากทะเบียนมะเร็ง ระดับประชากรของหน่วยทะเบียนมะเร็ง อุบัติการณ์ของโรคมะเร็งเค้านมวิเคราะห์โดยใช้วิธีการ คำนวณอัตราอุบัติการณ์ปรับอายุมาตรฐาน แนวโน้มของโรคมะเร็งเด้านมใช้วิธีการวิเคราะห์ Joinpoint Regression Model ค่าร้อยละการเปลี่ยนแปลงต่อปี และค่าเฉลี่ยร้อยละการเปลี่ยนแปลงปี ได้รับการถ่วงน้ำหนักสำหรับช่วงเวลาทั้งหมดในพื้นพื้นที่ และการวิเคราะห์การกระจายเชิงพื้นที่ โดยใช้ สถิติ Global Moran's I lia: Local Indicators of Spatial Association (LISA) ข้อมูลอัตราอุบัติการณ์ โรคมะเร็งเต้านมได้รับการจัดการและวิเคราะห์โดยใช้โปรแกรม Microsoff Excel และ Stata Dis วิเคราะห์เชิงพื้นที่ดำเนินการโดยใช้ซอฟต์แวร์ GeoDa และ Quantum Geographic Information System (QGIS) ผลการศึกษาอัตราอุบัติการณ์โรคมะเร็งเต้านมในภาคเหนือตอนบน ประเทศไทย พบว่าอัตรา อุบัติการณ์สูงสุดในช่วงปี 2017-2021 (ASIR 52.13) เมื่อพิจารณารายจังหวัดพบว่าในช่วงปี 2002- 2006, 2007-2011,2012-2016 และ 2017-2021 อุบัติการณ์สูงสุดในจังหวัดลำปาง (ASIR 39.39.59) ลำพูน (ASIR 76.74) ลำพูน (ASIR 53.67) และเชียงใหม่ (ASIR 55.49) ตามลำดับ แนวโน้มอุบัติการณ์มะเร็งเต้านมในภาคเหนือตอนบนตั้งแต่ปี 2002-2021 มีการเพิ่มขึ้มขึ้นอย่างมี นัยสำคัญทางสถิติโดยค่าเฉลี่ยร้อยละการเปลี่ยนแปลงอุบัติการณ์เท่ากับร้อยละ 5.3 โดยเฉพาะในช่วง ปี 2002-2008 มีอัตราอุบัติการณ์ที่เพิ่มขึ้น โดยมีร้อยละการเปลี่ยนแปลงอัตราอุบัติการณ์อยู่ที่ร้อยละ 11.2 ต่อปี และมีแนวโน้มที่เพิ่มขึ้นในอัดราที่ช้าลง ในปี 2008-2018 โดยมีร้อยละการเปลี่ยนแปลง อัตราอุบัติการณ์อยู่ที่ร้อยละ 3.9 ต่อปี อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติและในช่วงท้ายปี 2018-2021 มี แนวโน้มลดลงเล็กน้อยโดยมีร้อยละการเปลี่ยนแปลงอัตราอุบัติการณ์ที่ร้อยละ -1.4 ต่อปี อย่างไม่มี นัยสำคัญทางสถิติ เมื่อพิจารณารายจังหวัดพบว่าจังหวัดที่มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นของโรคมะเร็งเร็งเต้านม ตั้งแต่ปี 2002-2021 อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ได้แก่ จังหวัดเชียงใหม่ ลำพูน ลำปาง แพร่ น่าน และ พะเขา โดยมีค่าเฉลี่ยร้อยละการเปลี่ยนแปลงอัตราอุบัติการณ์เท่ากับ ร้อยละ 3.3, 2.3, 1.8, 7.4, 14.3 และ 7.7 ตามลำดับ วิเคราะห์การคระจายเชิงพื้นพื้นที่โรคมะเร็งเต้านมในภาคเหนือพบว่าในช่วงปี 2002- 2026, 2007-2011,2012-2016 และ2017-2021 มีการกระจายแบบเกาะ กลุ่มอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ค่า Moran's I เท่ากับ 0.679, 0.446, 0.241 และ 0.193 ตามลำดับ เมื่อวิเคราะห์ในช่วงปี 2002-2006 มีการ เกาะกลุ่มใน 3 จังหวัด (25 อำเภอ) ในช่วงปี 2007-2021 พบการเกาะกลุ่มใน 6 จังหวัด (14 อำเภอ) ปี 2012-2016 พบการเกาะกลุ่มใน 2 จังหวัด (9 อำเภอ) และปี 2017-2021 พบการเกาะกลุ่มใน 2 จังหวัด (8 อำเภอ) ดังนั้นผลการศึกษาแสดงให้เห็นว่าอัตราอุบัติการณ์มะเร็งเต้านมในภาคเหนือตอนบบนมี แนวโน้มที่สูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง และพบการเกาะกลุ่มของการเกิดโรคสูงในอำเภอของหลายจังหวัด หน่วยงานที่เกี่ยวข้องสามารถนำผลที่ได้ไปใช้ในการวางแผน ส่งเสริม กิจกรรมป้องกันการคัดกรอง มะเร็งเต้านมเชิงรุกในระดับพื้นที่โดยเฉพาะ พื้นที่พบการเกาะกลุ่มสูงหรือมีอุบัติการณ์เกิดโรคสูงได้

Chiang Mai University. Library

Address: CHIANG MAI

Email: cmulibref@cmu.ac.th

Name: Pallop Siewchaisakul

Role: Advisor

Name: Jukkrit Wungrath

Role: Advisor

Name: Donsuk Pongnikorn

Role: Advisor

Created: 2568

Modified: 2025-07-08

Issued: 2025-07-08

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

eng

DegreeName: Doctor of Public Health

Level: Doctoral Degree

Grantor: Chiang Mai University

©copyrights Chiang Mai University

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	632251002.pdf	3.32 MB	18	2026-05-26 18:16:01

ใช้เวลา

0.043462 วินาที