การพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นเพื่อการส่งเสริมการพัฒนาที่ยั่งยืนสู่ชุมชน

Development of a local museum management model for promoting sustainable development to communities

Name: วิศัลย์ศยา ติณณ์ศิลา

ThaSH: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ -- วิทยานิพนธ์. ปร.ด. (สิ่งแวดล้อมสรรค์สร้าง) 2563.

Classification :.LCCS: AM79.T35

ThaSH: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. -- สาขาสิ่งแวดล้อมสรรค์สร้าง -- วิทยานิพนธ์

ThaSH: พิพิธภัณฑ์ชุมชน -- การจัดการ -- ไทย

ThaSH: พิพิธภัณฑ์ -- การจัดการ -- ไทย

ThaSH: การพัฒนาแบบยั่งยืน

ThaSH: การพัฒนาชุมชน

ThaSH: วัฒนธรรม

Abstract: พิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นในประเทศไทยมีจำนวนเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องตลอดระยะเวลา 20 กว่าปีที่ผ่านมา และมีการบริหารจัดการโดยองค์กรหลายรูปแบบ ด้วยความเป็นสถานที่ที่มีบทบาทต่อกลุ่มคนหรือชุมชนที่สามารถเข้าถึงหรือมีปฏิสัมพันธ์กับพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นแห่งนั้น ๆ ได้ ทำให้เกิดเป็นกระแสการพยายามสร้างกลไกการพัฒนาชุมชนผ่านทางพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นขึ้นมาก งานวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นที่ส่งเสริมการพัฒนาที่ยั่งยืนสู่ชุมชน โดยมีกรณีศึกษาเป็นพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นในจังหวัดเชียงราย จำนวน 7 แห่ง ที่มีรูปแบบองค์กรการบริหารที่แตกต่างกันคือ บริหารจัดการโดยชุมชน บริหารจัดการโดยวัดและชุมชน บริหารจัดการโดยสถานศึกษา บริหารจัดการโดยหน่วยงานราชการ บริหารจัดการโดยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น บริหารจัดการโดยมูลนิธิและองค์กรไม่แสวงหากำไร และบริหารจัดการโดยเอกชน และมีระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ ในรูปพหุกรณีศึกษา มีเครื่องมือที่ใช้ในการศึกษาด้วยการวิจัยเชิงเอกสาร การสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้าง และการสังเกตแบบมีส่วนร่วมและไม่มีส่วนร่วม ผลการวิจัยแสดงให้เห็นว่า พิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นที่ผู้บริหารมีทักษะเชิงมนุษย์ มีการบริหารงานด้วย การจัดการคนเข้าทำงานและร่วมงานได้ดี มีสินทรัพย์ที่มีความเป็นเอกลักษณ์ และมาจากการศึกษาวิจัย หรือจากการลงพื้นที่ศึกษาชุมชน มีลักษณะทางกายภาพที่เป็นศูนย์กลางของชุมชนและแหล่งท่องเที่ยวของเมือง มีอาคารที่เป็นเอกลักษณ์ และมีสภาพแวดล้อมเหมาะสมต่อการเป็นแหล่งเรียนรู้ตามอัธยาศัยและสถานที่พักผ่อนหย่อนใจ รวมถึงมีสภาพแวดล้อมที่เอื้ออำนวยต่อการพัฒนาเชิงเศรษฐกิจของชุมชน มีการให้บริการด้วยกิจกรรมการสอนพิเศษเพื่อการถ่ายทอดองค์ความรู้ มีกิจกรรมการบริการนำเที่ยวสถานที่ของชุมชนตามเนื้อหาที่จัดแสดง และมีการให้บริการนำชมโดยมัคคุเทศน์ในพื้นที่ โดยพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นต้องมีบทบาทต่อชุมชนในด้านศิลปวัฒนธรรมและความเชื่อ ด้านการเมืองและนัยทางสังคม และด้านคุณค่าทางเศรษฐกิจ มีการสร้างการมีส่วนร่วมกับชุมชนอย่างต่อเนื่อง รวมทั้งสร้างความร่วมมือกับหน่วยงานอื่นในด้านการจัดแสดง ด้านวิชาการ ด้านการศึกษาเรียนรู้ ด้านการท่องเที่ยว และด้านการประชาสัมพันธ์ จึงเป็นรูปแบบที่เหมาะสมในการบริหารจัดการพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นเพื่อการส่งเสริมการพัฒนาที่ยั่งยืนสู่ชุมชน Local museums in Thailand have been steadily increasing over the past 20 years in which have been managed by various forms of organization as a place that plays a role in a group of people or communities that can be accessed. Therefore, it becomes a trend to create a mechanism for community development through the local museum. The objective of the research is to study and develop the model of the local museum management that supports the sustainable development to the community. There are 7 case studies of local museums in Chiang Rai that have different administrative organizations which are managed by community, temples and communities, educational institutions, government agencies, a local government, foundations and non-profit organizations and a private individual. This research has a qualitative research methodology in a plurality of case studies. The tools used in the study were documentary research, semi-structural interview and participatory and non-participatory observation. The research shows that Local museum in which executives have human skills and are well managed to work and collaborate and have unique assets and come from research studies or community studies. The physical characteristics of the museum are the center of the community and tourist attractions of the city and has a unique building. The museum's environment is suitable for being a learning center and recreation place and facilitating economic development of the community and also provides services with special teaching activities and has a tour service activity of the community according to the content displayed. As well as providing guided tours by local guides. The local museum must play a role in the community in art, culture and belief also in political and social implications and the economic value while continuously engaging with the community. As well as creating cooperation with other agencies in the exhibition, academic, learning Tourism and public relations. Therefore, with all these qualities, it is a suitable model for managing local museums to promote sustainable development to the community.

มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. สำนักหอสมุด

Address: กรุงเทพมหานคร

Email: tdckulib@ku.ac.th

Name: อรศิริ ปาณินท์

Role: อาจารย์ที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์หลัก

Name: สุวัฒนา ธาดานิติ

Role: อาจารย์ที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์ร่วม

Created: 2563

Modified: 2568-06-24

Issued: 2568-06-24

วิทยานิพนธ์/Thesis

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

URL: https://www.lib.ku.ac.th/KUthesis/2563/wisansaya-tin-all.pdf

CallNumber: AM79.T35.ว38

tha

Spatial: ไทย

Spatial: ไทย

DegreeName: ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต

Level: ปริญญาเอก

Descipline: สิ่งแวดล้อมสรรค์สร้าง

Grantor: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

©copyrights มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	wisansaya-tin-all.pdf	4.35 MB	7	2026-02-28 16:11:45

ใช้เวลา

-0.961804 วินาที