การถอดบทเรียนการจัดการเรียนรู้ของโรงเรียนทางเลือกแบบวิถีพุทธ กรณีศึกษาโรงเรียนรุ่งอรุณ

Lessons learned from the learning arrangement of buddhist alternative school a case study of Roong Aroon School

Name: รภัส บุญวานิช

keyword: โรงเรียนทางเลือก

LCSH: Alternative schools.

Classification :.LCCS: LC46.8.T35

ThaSH: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ -- วิทยานิพนธ์. ศศ.ม. (การบริหารและพัฒนาสังคม) 2563.

ThaSH: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. -- สาขาการบริหารและพัฒนาสังคม -- วิทยานิพนธ์

ThaSH: โรงเรียนรุ่งอรุณ

ThaSH: โรงเรียนวิถีพุทธ

Abstract: การวิจัยเชิงคุณภาพครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการจัดการเรียนรู้ของโรงเรียนรุ่งอรุณซึ่งเป็นโรงเรียนทางเลือกแบบวิถีพุทธศึกษาปัจจัยที่นำไปสู่ความสำเร็จของโรงเรียนรุ่งอรุณ และถอดบทเรียนการจัดการเรียนรู้ของโรงเรียนดังกล่าว ผู้ให้ข้อมูลหลักประกอบด้วย ผู้บริหาร 1 คน ครูซึ่งมีประสบการณ์ในการสอนมากกว่า 3 ปี 5 คน นักเรียนที่กำลังศึกษาชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย ซึ่งผ่านการเรียนในโรงเรียนรุ่งอรุณมาอย่างน้อย 6 ปี 8 คน และผู้ปกครองที่บุตรหลานกำลังศึกษาอยู่ในโรงเรียน 8 คน รวมผู้ให้ข้อมูลหลักทั้งสิ้น 22 คน เครื่องมือที่ใช้ คือ แนวทางการสัมภาษณ์เชิงลึก แบบสังเกตการณ์อย่างไม่มีส่วนร่วม ตลอดจน สมุดบันทึก เครื่องบันทึกเสียง และกล้องถ่ายภาพ ผู้วิจัยวิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา และนำเสนอด้วยการพรรณนา ผลการวิจัยพบว่าการจัดการเรียนรู้ของโรงเรียนรุ่งอรุณมี 5 องค์ประกอบ ได้แก่ ด้านกายภาพ ด้านกิจกรรมประจำวันพระ ด้านการเรียนการสอน ด้านพฤติกรรมของผู้บริหารโรงเรียน ผู้สอน และผู้เรียน ปัจจัยที่นำไปสู่ความสำเร็จของโรงเรียนรุ่งอรุณ พบว่ามี 7 ปัจจัย ได้แก่ ปรัชญาการศึกษาที่มุ่งเน้นการพัฒนาคนให้เรียนรู้ด้วยตนเองและส่งเสริมในนักเรียนมีบทบาทในการพัฒนาประเทศ ผู้นำเป็นแบบอย่างที่ดีทางคุณธรรมและจริยธรรม ด้านทรัพยากรในการจัดการศึกษา โดยเฉพาะอาคารที่กลมกลืนกับธรรมชาติ ช่วยกล่อมเกลาจิตใจ และให้นักเรียนมีส่วนร่วมในการเรียน ด้านคุณภาพของครูที่มีการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง ด้านนวัตกรรมการสอนที่ใช้สื่อการเรียนการสอนหลากหลาย แต่ที่สำคัญที่สุด คือ ผู้สอนสามารถนำพาผู้เรียนให้ย้อนดูใจตนเองว่าได้เรียนรู้อะไร ด้านการมีส่วนร่วมของผู้ปกครองในกิจกรรมต่างๆ และในการเรียนการสอนแตกต่างกันตามระดับชั้นเรียน และสุดท้ายด้านสภาพแวดล้อมนอกห้องเรียนที่ร่มรื่นและเป็นธรรมชาติ ส่วนการถอดบทเรียนการจัดการเรียนรู้ของโรงเรียนรุ่งอรุณ พบว่า จุดแข็งของโรงเรียนรุ่งอรุณ ได้แก่ การที่นักเรียนสามารถเลือกเรียนได้อย่างอิสระร่วมกับการหาความรู้ด้วยตนเอง การสอนให้นำหลักธรรมมาใช้ในการเรียนรู้และในชีวิตประจำวัน นักเรียนของโรงเรียนรุ่งอรุณมีความโดดเด่นในการได้ลงมือทำ จุดอ่อนของโรงเรียนรุ่งอรุณ ได้แก่ มีการเปลี่ยนแปลงบุคลากรครูบ่อยครั้ง ครูมีแนวคิดที่ไม่สอดคล้องกับปรัชญาการศึกษาของโรงเรียน และอุปกรณ์ในการจัดการเรียนการสอนคุณภาพไม่ดีและมีไม่เพียงพอ ผู้บริหารดำเนินการแบบเบ็ดเสร็จ และโรงเรียนมีการปรับปรุงหลักสูตรตลอดเวลา ทำให้ผู้ปกครองไม่เข้าใจ โอกาสของโรงเรียนรุ่งอรุณ ได้แก่ โรงเรียนมีเครือข่ายที่เป็นกัลยาณมิตร ส่วนอุปสรรคของโรงเรียนรุ่งอรุณ ได้แก่ การไม่รับการสนับสนุนจากภาครัฐ และโรงเรียนทางเลือกมีจำนวนมาก ข้อเสนอแนะ คือ โรงเรียนควรพิจารณาเพิ่มสวัสดิการสำหรับครูให้มากขึ้น เพื่อสร้างแรงจูงใจให้ครูคงอยู่กับโรงเรียน นอกจากนี้โรงเรียนควรจัดอบรมครูที่รับเข้าใหม่เพื่อสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับปรัชญาการศึกษาและแนวคิดแบบรุ่งอรุณ เปิดโอกาสให้ผู้ปกครองและชุมชนมีส่วนร่วมในการจัดการเรียนรู้ของโรงเรียน ตลอดจนจัดประชุมหารือกับผู้มีส่วนได้เสียในการพัฒนาและปรับปรุงหลักสูตร ทั้งก่อน ระหว่าง และหลังการดำเนินงาน เพื่อให้เป็นไปอย่างราบรื่น This qualitative research aimed to study the learning arrangement of Roon Aroon School which is one of the Buddhist alternative schools in Thailand and to seek the lesson learned from such arrangement that had led to the School’s success. Twenty-two key informants consisted of one school executive, five teachers with at least three years of teaching at the School, eight students that had studied at the School for at least six years, and eight guardians with their charge studying at the School. Research tools consisted of in-depth interview guide, non-participatory observation form, a notebook, a voice recorder, and a camera. The data were analyzed with content analysis and the results were presented descriptively. Research findings indicated five components of Roong Aroon School’s learning arrangement, namely, the physical setting; the Buddhist holy day activities; the teaching and learning; the behavior of the School’s executive, teachers, and learners; and the promotion of the Buddhist way. Factors leading to the School’s success were seven-folds: the School’s education philosophy emphasized human development through self-learning and promoted a role in the country’s development, the leadership was a good example of righteousness, the education resource focused on teacher development, teaching innovation involved various media with the teacher as the most important medium in encouraging the students to look back at their minds, the guardian’s participation in various activities allowed by the School but at different level in accordance with their charge’s educational level, and the environment outside the classroom was naturally shaded. Lessons learned from the School’s learning arrangement indicated the School’s strength was the freedom of choice for the students together with self-studying, the application of Dhamma in studying and everyday life, and the outstanding practice carried out by the learners. The weakness were mainly in the frequent turn-over of teachers, some of the teachers’ ideas did not follow the School’s philosophy, low quality and inadequate supply of some equipment in the classroom, dictatorship among the executives, and the frequent curriculum revision that the guardians did not understand. The opportunity was the School’s network of true friends. The obstacles were the inability to receive state support and the existence of many alternative schools. It is recommended that the School should consider increasing teacher welfare to motivate the desire to be with the School. The School should orientate new teachers to understand fully the School’s philosophy and should allow guardians and the community to participate in its learning arrangement as well as set up the meeting with stakeholders before, during, and after the curricula revision and development to ensure smooth operation.

มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. สำนักหอสมุด

Address: กรุงเทพมหานคร

Email: tdckulib@ku.ac.th

Name: มาตรินี รักษ์ตานนท์ชัย

Role: อาจารย์ที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์หลัก

Name: ชัยรัตน์ วงศ์กิจรุ่งเรือง

Role: อาจารย์ที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์ร่วม

Created: 2563

Modified: 2568-06-24

Issued: 2568-06-24

วิทยานิพนธ์/Thesis

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

URL: https://www.lib.ku.ac.th/KUthesis/2563/rabhas-boo-all.pdf

CallNumber: LC46.8.T35.ร16

tha

DegreeName: ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: การบริหารและพัฒนาสังคม

Grantor: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

©copyrights มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	rabhas-boo-all.pdf	27.43 MB	20	2026-05-26 18:16:01

ใช้เวลา

0.031821 วินาที