กายคตาสติ : กระบวนการเสริมสร้างทักษะชีวิตแนวพุทธ

KĀYAGATĀSATI : PROCESS OF STRENGTHENING LIFE SKILLS IN BUDDHIST APPROACH

Name: ปิยวรรณ สง่าจิตร

keyword: กระบวนการเสริมสร้างทักษะชีวิต

ThaSH: กายคตาสติ

ThaSH: ทักษะชีวิต

Abstract: วิทยานิพนธŤนี้มีวัตถุประสงคŤ1) เพื่อศึกษาทักษะชีวิตและกระบวนการเสริมสรšางทักษะชีวิต 2) เพื่อศึกษาหลักคำสอนเรื่องกายคตาสติในฐานะเปŨนกระบวนการเสริมสรšางทักษะชีวิต 3) เพื่อศึกษา กายคตาสติในฐานะเปŨนกระบวนการเสริมสรšางทักษะชีวิตแนวพุทธ ศึกษาคšนควšาจากคัมภีรŤทาง พระพุทธศาสนาตำราและเอกสารงานวิจัยที่เกี่ยวขšองดšวยวิธีศึกษาวิจัยเชิงคุณภาพเอกสาร โดย รวบรวมขšอมูลที่ไดšนำมาวิเคราะหŤเพื่อหาขšอสรุป ผลการวิจัยพบวŠา : ทักษะชีวิตและกระบวนการเสริมสรšางทักษะชีวิต พบวŠาองคŤการอนามัยโลก (WHO) เปŨนผูš แพรŠคำวŠา “ทักษะชีวิต” (Life Skill) มีวัตถุประสงคŤเพื่อสŠงเสริมการพัฒนาดšาน รŠางกาย จิตใจ และ อารมณŤ โดยมีองคŤประกอบ 10 ดšานคือ 1) ทักษะดšานการคิดอยŠางมีวิจารณญาณ 2) ทักษะดšานการ คิดสรšางสรรคŤ3) ทักษะดšานการตระหนักรูšในตน 4) ทักษะดšานการเขšาใจผูšอื่น 5) ทักษะดšานการ ตัดสินใจ 6) ทักษะดšานการแกšปŦญหา 7) ทักษะดšานการสื่อสารอยŠางมีประสิทธิภาพ 8) ทักษะดšานการ จัดการกับความเครียด 9) ทักษะดšานการจัดการกับอารมณŤ และ 10) ทักษะดšานการจัดการกับ ความเครียด โดยมีแนวทางแหŠงการพัฒนาแบŠงออกเปŨน 4 ดšานคือ 1) การพัฒนาดšานกายภาพ 2) การ พัฒนาดšานศีลธรรม 3) การพัฒนาดšานจิตใจหรืออารมณŤ4) การพัฒนาทางสติปŦญญา กายคตาสติในฐานะเปŨนกระบวนการเสริมสรšางทักษะชีวิต พบวŠา กายคตาสติ เปŨน กรรมฐานเพื่อพัฒนาสติโดยใชšพิจารณาองคŤประกอบของรŠางกาย คือ ผม ขน เล็บ ฟŦน หนัง เปŨนของ ไมŠสะอาด ไมŠควรยึดมั่นถือมั่น เพื่อใหšเกิดความเบื่อหนŠาย เปŨนหลักทำใหšเกิดทักษะ 4 ดšาน คือ 1) ทักษะดšานการตระหนักรูšในตน 2) ทักษะการคิดอยŠางมีวิจารณญาณ 3) ทักษะดšานการจัดการกับ อารมณŤ4) ทักษะดšานการแกšปŦญหา กายคตาสติในฐานะเปŨนกระบวนการเสริมสรšางทักษะชีวิตแนว พุทธ พบวŠา การปฏิบัติกายคตาสติทำใหšเกิดปŦญญาเห็นความเปŨนจริงในกฏไตรลักษณŤของกายและใจ ซึ่งสอดคลšองกับแนวทางพัฒนาทักษะชีวิต 2 ประการคือ พัฒนาดšานกาย และพัฒนาดšานจิตใจ

Abstract: The objectives of this thesis are: 1) to study life skills and life skills reinforcement processes, 2) to study the doctrine of mindfulness with regard to the body as a life skills reinforcement process, and 3) to study mindfulness with regard to the body as a Buddhist life skills reinforcement process. The data were collected from textbooks, documents and related research papers and then analyzed for conclusion. The results of the research showed that: "Life Skills" was publicized by The World Health Organization with the aim to provide people to take care of themselves physically, mentally and emotionally. There are 10 components as follows: 1) Critical thinking skills, 2) Creative thinking skills, 3) Self-awareness, 4) Understanding others, 5) Decision making skills, 6) Problem solving skills, 7) Effective communication skills, 8) Interpersonal relationship building skills, 9) Emotional management skills, and 10) Stress management skills divided into 4 areas: 1) physical development, 2) moral development, 3) Mental or emotional development, and 4) Intellectual development. The mindfulness with regard to the body as the reinforcement process in life skills indicates that it is the practice of concentration on body components as hair on the head, hair on the body, nails, teeth, skin, etc. as unclean, should not be attached to, but should feel boredom on it. They are the practices to create 4 skills: 1) selfawareness skills, 2) reflection skills, 3) emotional management skills, and 4) problem solving skills. Physical consciousness as a process in enhancing Buddhist life skills indicates that the practice of physical consciousness can originate wisdom in realizing body and mind according to the Three Common Characteristics and it is in line with 2 methods in life skills development; physical development and mental development.

มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย. ศูนย์บริการวิชาการ ฝ่ายห้องสมุด

Address: นครปฐม

Email: library@mbu.ac.th

Name: พระศรีวินยาภรณ์

Role: อาจารย์ที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์

Created: 2564

Modified: 2025-05-20

Issued: 2568-05-19

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: ศาสนศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: พุทธศาสน์ศึกษา

Grantor: มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	PIYAVAN2564.pdf	9.36 MB	9	2025-12-18 22:00:05

ใช้เวลา

0.035895 วินาที