การพัฒนาระบบเตือนภัยพื้นที่เสี่ยงภัยแล้งโดยเทคโนโลยีภูมิสารสนเทศ จังหวัดนครสวรรค์

The development of a drought warning system using geo-information technology, Nakhon Sawan Province

Name: นราธิป เพ่งพิศ

Organization : ์มหาวิทยาลยัราชภฏันครสวรรค์.สาขาวิชาภูมิศาสตร์

ThaSH: ภัยแล้ง

ThaSH: ภูมิสารสนเทศ

ThaSH: ระบบเตือนภัยธรรมชาติ

ThaSH: ระบบสารสนเทศทางภูมิศาสตร์

Abstract: วัตถุประสงค์และที่มา : การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อพัฒนาระบบเตือนภัยพื้นที่เสี่ยงภัยแล้งแบบอัตโนมัติ โดยเทคโนโลยีภูมิสารสนเทศ บนฐานการประยุกต์ใช้ข้อมูลจากดาวเทียมจากหลายแหล่ง วิธีดำเนินการวิจัย: การศึกษาครั้งนี้แบ่งปัจจัยที่ใช้ในการวิเคราะห์ออกเป็น 3 กลุ่ม ประกอบด้วยกลุ่มแรก คือ ปัจจัยด้านอุตุนิยม วิทยา ประกอบไปด้วย ข้อมูลปริมาณน้ำฝนรายวันจากดาวเทียม Himawari-9 ข้อมูลอุณหภูมิอากาศและข้อมูลความชื้นสัมพัทธ์ จากข้อมูลดาวเทียม Aqua ระบบ MODIS ปัจจัยกลุ่มที่สอง คือ ปัจจัยด้านชีวภาค ประกอบไปด้วย ข้อมูลดัชนีพืชพรรณ NDVI และข้อมูลดัชนีผลต่างความชื้น NDWI จากข้อมูลจากดาวเทียม Terra ระบบ MODIS ซึ่งปัจจัยด้านอุตุนิยมวิทยาและชีวภาค นั้นได้รับการประมวลผลแบบเรียลไทม์ในระดับรายวัน ด้วยภาษาไพทอน (Python) และปัจจัยกลุ่มที่สาม คือ ปัจจัยด้านลักษณะทางกายภาพของพื้นที่ ประกอบไปด้วย ระยะห่างจากเส้นทางน้ำ การระบายน้ำของดิน ความลาดชัน ความสูงของภูมิประเทศ ความหนาแน่นของเส้นทางน้ำ และขนาดของพื้นที่ลุ่มน้ำย่อย จากนั้นนำทุกปัจจัยมาวิเคราะห์พื้นที่เสี่ยงภัยแล้ง รวมถึง พัฒนาระบบเตือนภัยพื้นที่เสี่ยงภัยแล้งอัตโนมัติที่ให้บริการข้อมูลภูมิสารสนเทศผ่านเว็บไซต์โดยใช้ Geo-server เป็นเครื่องบริการข้อมูล และแสดงผลข้อมูล แผนที่ด้วย OpenLayers ซึ่งเป็นไลบรารีของภาษา JavaScript ผลการวิจัย: จังหวัดนครสวรรค์มีพื้นที่ส่วนใหญ่เสี่ยงภัยแล้งในระดับปานกลาง จำนวน 2,114,591 ไร่ คิดเป็นร้อยละ 35.05 และพื้นที่เสี่ยงภัยแล้งในระดับปานกลาง จำนวน 1,810,103 ไร่ คิดเป็นร้อยละ 29.87 ของพื้นทั้งหมด พบมากอำเภอตากฟ้า อำเภอตาคลี อำเภอท่าตะโก อำเภอชุมตาบง อำเภอลาดยาว และอำเภอไพศาลี ซึ่งพื้นที่ส่วนใหญ่อยู่นอกเขตชลประทาน ส่วนพื้นที่เสี่ยงภัยแล้งต่ำ มีจำนวนพื้นที่ 918,031 ไร่ คิดเป็นร้อยละ 16.12 ของพื้นที่ทั้งหมด พบมากในอำเภอแม่วงก์ อำเภอชุมแสง และอำเภอแม่เปิน สรุปผลการวิจัย: ระบบเตือนภัยที่พัฒนาขึ้นสามารถแสดงข้อมูลพื้นที่เสี่ยงภัยแล้ง ปริมาณน้ำฝน อุณหภูมิอากาศ ความชื้นสัมพัทธ์ ดัชนีพืชพรรณ NDVI และดัชนีผลต่างความชื้น NDWI ในระดับรายวัน ผ่านเว็บไซต์ https://hss.nsru.ac.th/droughtNS/ โดยผู้ใช้งานสามารถนำข้อมูลไปสนับสนุนการตัดสินใจและวางแผนการบริหารจัดการน้ำได้อย่างทันท่วงที Background and Objectives :The research objective was to develop a warning system for monitoring drought using Geo-Information technology in Nakhon Sawan province based on multi-source satellite data Methodology: The study divides the factors used for analysis into three main groups. The first group consists of meteorological factors, including daily rainfall data from the Himawari-9 satellite, as well as air temperature and relative humidity data from the Aqua MODIS satellite. The second group includes biospheric factors, such as the Normalized Difference Vegetation Index (NDVI) and the Normalized Difference Water Index (NDWI) obtained from the Terra MODIS satellite. Both meteorological and biospheric factors are processed in real-time daily using Python script. The third group comprises physical factors of the area, including proximity to watercourses, soil drainage, slope, elevation, stream density, and sub-watershed size. All these factors are then used to analyze drought-prone areas. Furthermore, an automated drought risk area warning system was developed to provide geospatial information services through a website. The data is served by a Geo-server, and maps are displayed using OpenLayers, a JavaScript library. Main Results: The study found that Nakhon Sawan province has a moderate drought risk area covering 2,114,591 rai, or 35.05% of the total area, with the high drought risk area covering 1,810,103 rai, or 29.87%. Most of these areas are outside the irrigation zone, including Tak Fa District, Takhli District, Tha Tako District, Chum Tabong District, Lat Yao District, and Phaisali District. On the other hand, the low drought risk area, covering 918,031 rai, or 16.12% of the total area, is primarily found in Mae Wong, Chum Saeng, and Mae Poen districts. Conclusions : The warning system can display daily drought risk areas, rainfall, air temperature, relative humidity, NDVI, and NDWI via https://hss.nsru.ac.th/droughtNS/, providing essential information for decision-making and water management authorities.

มหาวิทยาลัยบูรพา. สำนักหอสมุด

Address: ชลบุรี

Email: buulibrary@buu.ac.th

Created: 2567

Modified: 2567-12-21

Issued: 2567-12-21

บทความ/Article

application/pdf

ISBN: 2351-0781

BibliograpyCitation : วารสารวิทยาศาสตร์บูรพา. ปีที่ 29, ฉบับที่ 3 (ก.ย.-ธ.ค. 2567), หน้า 1097-1117

tha

Spatial: นครสวรรค์

©copyrights มหาวิทยาลัยบูรพา

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	sci29n3p1097-1117.pdf	1.21 MB	14	2026-05-26 18:16:01

ใช้เวลา

0.019636 วินาที