พฤติกรรมการดูแลสุขภาพช่องปาก สภาวะสุขภาพช่องปาก และคุณภาพชีวิตในมิติสุขภาพช่องปากของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ในโรงเรียนสังกัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเทศบาลนครลำปาง

Oral health care behaviors, oral health status, and oral health-related quality of life among Grade 6 students in schools under The Local Administrative Organization in Lampang City Municipality

Name: อภิสรา เครือวุฒิศาล

ThaSH: นักเรียนประถมศึกษา -- การดูแลทันตสุขภาพ

ThaSH: ปาก -- การดูแลและสุขวิทยา

ThaSH: พฤติกรรมสุขภาพในเด็ก

ThaSH: นักเรียนประถมศึกษา -- ลำปาง

Abstract: การวิจัยแบบภาคตัดขวางนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาพฤติกรรมการดูแลสุขภาพช่องปาก สภาวะสุขภาพช่องปาก และคุณภาพชีวิตในมิติสุขภาพช่องปาก และศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างพฤติกรรมการดูแลสุขภาพช่องปากกับสภาวะสุขภาพช่องปาก สภาวะสุขภาพช่องปากกับคุณภาพชีวิตในมิติสุขภาพช่องปาก และพฤติกรรมการดูแลสุขภาพช่องปากกับคุณภาพชีวิตในมิติสุขภาพช่องปาก ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 โรงเรียนสังกัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเทศบาลนครลำปางกลุ่มตัวอย่างคือเด็กนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 จำนวน 248 คน ที่ผ่านการคัดเลือกกลุ่มตัวอย่าง ทำการเก็บรวบรวมข้อมูลประกอบไปด้วยการตรวจสภาวะสุขภาพช่องปาก การสัมภาษณ์พฤติกรรมการดูและสุขภาพช่องปาก และการสัมภาษณ์คุณภาพชีวิตในมิติสุขภาพช่องปาก โดยใช้แบบประเมิน The Child-Oral Impacts on Daily Performances Index (Child-OIDP) วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และสถิติเชิงอนุมาน ได้แก่สถิติ Mann-Whitney U สถิติ Kruskal-Wallis และสถิติสหสัมพันธ์สเปียร์แมน โดยกำหนดระดับนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 ผลการศึกษาพบว่าสภาวะสุขภาพช่องปากของเด็กนักเรียนมีค่าเฉลี่ยฟันผุ ถอน อุดอยู่ที่ 1.55 ซี่ต่อคน สภาพเหงือกส่วนใหญ่จัดอยู่ในระดับเหงือกอักเสบปานกลาง (ร้อยละ 84.7) พฤติกรรมการดูแลสุขภาพช่องปากแบ่งออกเป็น 3 ด้าน ด้านพฤติกรรมการรับประทานอาหารพบว่าช่วงเวลาที่รับประทานอาหารว่างมากที่สุดคือช่วงหลักเลิกเรียนตอนเย็น (ร้อยละ 77) โดยอาหารว่างส่วนใหญ่ที่รับประทานเป็นประจำคือขนมกรุบกรอบ (ร้อยละ 54.4) ด้านพฤติกรรมการทำความสะอาดช่องปากพบว่าเด็กนักเรียนส่วนใหญ่แปรงฟันไม่น้อยกว่า 2 นาที (ร้อยละ 54.4) และแปรงฟันตอนเช้าเป็นประจำทุกวัน (ร้อยละ 80.6) แต่โดยส่วนใหญ่ไม่ได้งดรับประทานอาหารหลังแปรงฟัน 2 ชั่วโมง (ร้อยละ 70.2) ไม่ได้ใช้การแปรงฟันแบบแปรงแห้ง (ร้อยละ 71.0) และไม่เคยใช้ไหมขัดฟัน (ร้อยละ 41.5) ด้านสุดท้ายคือด้านพฤติกรรมการเข้าพบทันตบุคลากรพบว่าเด็กนักเรียนส่วนใหญ่ไม่ได้รับบริการทางทันตกรรมในรอบปีที่ผ่านมา (ร้อยละ 59.7) สำหรับคุณภาพชีวิตในมิติสุขภาพช่องปากของเด็กนักเรียนพบว่าส่วนใหญ่ได้รับผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตที่มีสาเหตุจากช่องปาก (ร้อยละ 65.3) โดยมีคะแนนเฉลี่ยรวมอยู่ที่ 3.51 ± 4.58 คะแนนจากคะแนนเต็ม 100 คะแนน โดยกิจกรรมที่มีผู้ได้รับผลกระทบจำนวนมากที่สุดคือกิจกรรมการรับประทานอาหาร (ร้อยละ 35.1) และกิจกรรมที่มีคะแนนผลกระทบมากที่สุด คือกิจกรรมการรับประทานอาหาร และการยิ้ม หัวเราะให้เห็นฟันโดยไม่อาย 0.75 คะแนนจากคะแนนเต็ม 9 คะแนน ด้านความสัมพันธ์พบว่าพฤติกรรมการดูแลสุขภาพช่องปากที่สัมพันธ์กับผลรวมฟันผุ ถอน อุด (DMFT) คือพฤติกรรมการทานลูกอม อมยิ้ม นมอัดเม็ด (p < 0.001) และการแปรงฟันในตอนเช้า (p = 0.007) อย่างไรก็ตามพบว่าพฤติกรรมการดูแลสุขภาพช่องปากไม่สัมพันธ์กับคะแนนผลรวมสภาพเหงือก และพบว่าผลรวมฟันผุ ถอน อุด สัมพันธ์กับคะแนนคุณภาพชีวิตในมิติสุขภาพช่องปาก 7 กิจกรรมรวมถึงคะแนนรวมทุกด้าน (rs = 0.582) แต่ไม่สัมพันธ์กับกิจกรรมด้านการศึกษา สำหรับผลรวมคะแนนสภาพเหงือกพบว่าสัมพันธ์กับคะแนนคุณภาพชีวิตในมิติสุขภาพช่องปาก 2 กิจกรรมคือการทำความสะอาดช่องปาก (rs = 0.222) และการรักษาอารมณ์ให้เป็นปกติไม่หงุดหงิดง่าย (rs = 0.147) รวมถึงคะแนนผลรวมทุกด้าน (rs = 0.145) ในด้านพฤติกรรมการดูแลสุขภาพช่องปากที่สัมพันธ์กับคุณภาพชีวิตในมิติสุขภาพช่องปาก คือ การรับประทานอาหารว่าง ขนม น้ำหวาน ในช่วงเวลาตอนพักเรียนตอนเช้า (p = 0.012) การงดรับประทานอาหารใด ๆ หลังการแปรงฟันอย่างน้อย 2 ชั่วโมง (p = 0.017) และการแปรงฟันตอนกลางวัน (p = 0.032) การศึกษาในครั้งนี้แสดงให้เห็นว่าเด็กนักเรียนส่วนใหญ่ได้รับผลกระทบในการดำเนินชีวิตประจำวันที่มีสาเหตุมาจากช่องปาก โดยพฤติกรรมการดูแลสุขภาพช่องปากนั้นมีความสัมพันธ์กับทั้งสภาวะสุขภาพช่องปาก และคุณภาพชีวิตในมิติสุขภาพช่องปาก ซึ่งสภาวะสุขภาพช่องปากสัมพันธ์กับคุณภาพชีวิตในมิติสุขภาพช่องปากด้วยเช่นกัน ดังนั้นการที่จะพัฒนาคุณภาพชีวิตของเด็กนักเรียนให้ดีมากยิ่งขึ้น จึงควรต้องมีการส่งเสริมพฤติกรรมการดูแลสุขภาพช่องปากเพื่อให้นักเรียนมีสภาวะสุขภาพช่องปากที่ดี และมีคุณภาพชีวิตที่ดียิ่งขึ้นต่อไป

Abstract: This cross-sectional research aimed to study oral health care behaviors, oral health status, and oral health-related quality of life (OHRQoL)and relationship between oral health status and oral health care behaviors, oral health status and oral health care behaviors and OHRQoL. among grade 6 students in schools under the Local Administrative Organization in Lampang City Municipality. The sample included 248 sixth-grade students selected based on specific inclusion and exclusion criteria. Data collection involved conducing oral health examinations and interviews to access oral health care behaviors and Oral Health-Related Quality of Life (OHRQoL)using the Child- Oral Impacts on Daily Performances Index (Child-OIDP) assessment. Data were analyzed using descriptive statistics and inferential statics, including Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis, and Spearman's rank correlation statistics. The statistical significance level was determined at the 0.05 level. The results revealed that, in terms of the oral health status of the students, the average tooth decay, extraction and filling was 1.55 tooth per person. The gingivitis status was predominantly moderate, affecting 84.7% of the students. In terms of oral health care behavior, divided into 3 sections. The first section addressed eating behaviors, revealing that 77% of students primarily consumed snacks after school in the evening, with 54.4% favoring crunchy snacks. The second section focused on oral hygiene practices. It was found that 54.4% of students brushed their teeth for more than two minutes, and 80.69% brushed their teeth every morning. However, 70.2% did not avoid eating for two hours after brushing, 71.0% employed the spit-don't-rinse method, and 41.5% never used dental floss. The last section concerned visits to dental professionals, showing that 59.7% of the students had not received any dental services in the past year. Regarding OHRQoL, 65.3% reported that oral health problems negatively impacted their quality of life, with an average score of 3.51 ± 4.58 points. The most affected activity was eating (35.1%), with the highest impact score related to eating and the ability to smile or laugh without embarrassment, averaging 0.75 points out of 9. In terms of relationships between behaviors and oral health, it was found that certain behaviors significantly correlated with the total number decayed, missing, and filled teeth (DMFT) was the consumption of candy, lollipops, and milk tablets (p < 0.001), as did brushing teeth in the morning (p = 0.007). However, no significant relationship was found between oral health care behaviors and the overall gingival status score. Additionally, it was found that the total DMFT score was related to OHRQoL across seven activities, including the overall total score (rs = 0.582), but it was not related to educational activities. For the gingival status score, a correlation was observed with OHRQoL in only two activities: oral cleaning (rs = 0.222) and maintaining normal emotions (rs = 0.147), as well as with the overall total score (rs = 0.145).Regarding oral health care behaviors, those related to OHRQoL included consuming snacks, sweets, and sweet drinks during morning school breaks (p= 0.012), refraining from eating for two hours after brushing teeth (p = 0.017), and brushing teeth during the day (p = 0.032). The findings of this study indicate that the majority of students are affected in terms of OHRQoL. This impact is associated with both oral health care behaviors and oral health status. To enhance the quality of life for students, it is essential to promote effective oral health care behaviors, thereby ensuring improved oral health status and consequently a better quality of life.

มหาวิทยาลัยเชียงใหม่. สำนักหอสมุด

Address: เชียงใหม่

Email: cmulibref@cmu.ac.th

Name: อักษรา ทองประชุม

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: ปาริฉัตร องอาจบริรักษ์

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2567

Modified: 2567-12-06

Issued: 2567-12-06

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: สาธารณสุขศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Grantor: มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

©copyrights มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	652232029.pdf	1.16 MB	6	2025-11-21 16:01:02

ใช้เวลา

0.040432 วินาที