คุณค่าทางโภชนะของเศษเหลือเครื่องในสัตว์ปีกป่นและการใช้ทดแทนปลาป่น ในอาหารที่มีผลต่อสมรรถภาพการผลิตและองค์ประกอบซากของไก่ให้เนื้อ

The Nutritional value of poultry offal waste meal and utilization for fish meal substitution in diets on production performance and carcass composition of meat type chicken

Name: ธีรเจต พิงคะสัน

ThaSH: อาหารสัตว์จากผลิตภัณฑ์พลอยได้

ThaSH: อาหารสัตว์จากผลิตภัณฑ์สัตว์

ThaSH: ผลิตภัณฑ์พลอยได้

Abstract: เศษเหลือเครื่องในสัตว์ปีก (poultry offal waste ; POW) ซึ่งเป็นผลพลอยได้จากการชำแหละสัตว์ปีกในการศึกษานี้ ได้จากโรงงานชำแหละมาตรฐานใน จ.เชียงใหม่และ จ.ลำพูน เมื่อนำมานึ่งเป็นเวลา 30 นาที แล้วอบให้แห้งและบดให้อยู่ในรูปป่น (poultry offal waste meal ; POM) มีองค์ประกอบทางเคมีคิดเป็นร้อยละของวัตถุแห้ง (%DM) ดังนี้ คือ โปรตีน (CP) 64.74, ไขมัน (EE) 30.70, เยื่อใย (CF) 1.04, เถ้า (Ash) 5.81, NFE 2.44 ตามลำดับ และมีพลังงานรวม (GE) เท่ากับ 6.66 kcal/g DM ส่วน POM ที่นึ่งในหม้อแรงดันไอน้ำ (autoclave) ความดัน 30 psi อุณหภูมิ 134 ºC เป็นเวลา 3 นาที มี CP, EE, CF, Ash และ NFE เท่ากับ 66.57, 23.35, 1.01, 4.90, 4.16 % of DM ตามลำดับ ในขณะที่มี GE เท่ากับ 6.52 kcal/g DM การศึกษาครั้งนี้แบ่งออกเป็น 3 การทดลอง การทดลองที่ 1 หาค่าพลังงานใช้ประโยชน์ (ME) แบ่งเป็น 2 การทดลองย่อย โดยใช้ไก่เพศผู้โตเต็มวัย 2 สายพันธุ์ คือ ไก่พื้นเมืองประดู่หางดำกับไก่กระดูกดำมูลนิธิโครงการหลวง การทดลองย่อยที่ 1 ใช้วิธีบังคับให้ไก่กิน POM พียงอย่างเดียว (Single force-feeding method) การทดลองย่อยที่ 2 ใช้วิธีแทนที่อาหารพื้นฐาน (Substitution method) ด้วย POM ระดับ 0, 2, 4 และ 8% จากนั้นใช้สมการถดถอย (Linear regression equation) ทำนายค่า ME ผลปรากฎว่า ค่า ME จากไก่ทั้ง 2 สายพันธุ์ไม่มีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P>0.05) แต่เมื่อเปรียบเทียบระหว่างวิธีการ พบว่าการบังคับให้กินวัตถุดิบเพียงชนิดเดียวมีค่า ME สูงกว่าการทำนายโดยใช้สมการถดถอย (4.226±0.079 vs. 4.073±0.015 kcal/g DM, R2 = 0.99) และพบว่า ME ที่ได้จากการทำนายให้ผลใกล้เคียงกับค่า ME เมื่อใช้ POM แทนที่อาหารพื้นฐานที่ระดับ 8% (4.059 kcal/g DM) ซึ่งอาจบ่งบอกระดับการใช้ที่เหมาะสมในอาหารสัตว์ปีกได้ การทดลองที่ 2 ใช้ POM ทดแทนปลาป่น (61% CP) ในสูตรอาหารไก่เนื้อที่ระดับ 0, 25, 50, 75 และ 100% โดยปรับอาหารทุกกลุ่มให้มีปริมาณ CP และ ME อยู่ในระดับเดียวกัน (isonitrogenous และ isocaloric diets) รวมถึงมีกรดอะมิโน ไลซีน (Lys) กับเมทไธโอนีน (Met) เท่ากัน ใช้ไก่เนื้อ สายพันธุ์ Ross 308 เพศผู้ อายุ 8 วัน จำนวน 1,500 ตัว แบ่งออกเป็น 5 กลุ่มๆ ละ 3 ซ้ำ ๆ ละ 100 ตัว เลี้ยงในกรงขนาด 2x4 ตารางเมตร ในโรงเรือนที่ใช้ระบบควบคุมสภาพแวดล้อม (Evaporative cooling system) โดยให้น้ำและอาหารกินแบบเต็มที่ (ad libitum) เมื่อครบกำหนดอายุ 6 สัปดาห์ สุ่มไก่ทดลองตามส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (standard deviation ; SD) ของน้ำหนักตัว คือ -1SD, -2SD, +1SD และ +2SD จำนวน 8 ตัว/ซ้ำ รวมทั้งสิ้น 120 ตัว เพื่อศึกษาองค์ประกอบซาก ผลปรากฏว่า ไก่เนื้อสามารถใช้ POM ทดแทนปลาป่นในสูตรอาหารได้ถึง 75% โดยไม่ส่งผลเสียต่อสมรรถภาพการผลิต (น้ำหนักตัว ปริมาณอาหารที่กิน อัตราการแลกน้ำหนัก และอัตราการตาย) การใช้ POM ทุกระดับสามารถลดค่าต้นทุนอาหาร (feed cost per gain) โดยไม่ส่งผลกระทบต่อเปอร์เซ็นต์ซากอุ่น (hot carcass) ไขมันช่องท้องและไขมันที่ห่อหุ้มอวัยวะภายใน (abdominal and visceral fat) อย่างไรก็ตาม การทดแทนด้วย POM ที่ระดับ 100% ส่งผลเสียต่ออัตราการเจริญเติบโตและน้ำหนักตัวเมื่อเทียบกับกลุ่มควบคุม การทดลองที่ 3 ใช้ POM ทดแทนปลาป่นในสูตรอาหารไก่ลูกผสมพื้นเมืองที่ระดับ 0, 25, 50, 75 และ 100% โดยปรับอาหารทุกกลุ่มให้มีปริมาณ CP, ME, Lys และ Met อยู่ในระดับเดียวกัน เลี้ยงไก่ลูกผสมพื้นเมืองระหว่างพ่อพันธุ์ประดู่หางดำกับแม่พันธุ์ Hubbard (JA 57 Ki) เพศผู้ อายุ 8 วัน จำนวน 750 ตัว แบ่งแบบสุ่มเป็น 5 กลุ่มๆ ละ 3 ซ้ำๆ ละ 50 ตัว เลี้ยงในกรงขนาด 2x4 ตารางเมตร ในโรงเรือนแบบเปิด โดยให้อาหารและน้ำกินอย่างเต็มที่ เมื่อครบอายุ 10 สัปดาห์ ทำการสุ่มไก่ทดลองแบ่งตามส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานเช่นเดียวกับการทดลองที่ 2 ทำการศึกษาองค์ประกอบซาก ผลปรากฏว่า ไก่ลูกผสมพื้นเมืองสามารถใช้ POM ทดแทนปลาป่นได้ถึง 100% โดยไม่ส่งผลเสียต่อสมรรถภาพการผลิต (น้ำหนักตัว ปริมาณอาหารที่กิน อัตราการแลกน้ำหนัก และอัตราการตาย) การใช้ POM ทุกระดับสามารลดต้นทุนค่าอาหารได้ อย่างไรก็ดีการใช้ POM ที่ระดับ 75% ขึ้นไป ทำให้ไขมันช่องท้องและไขมันที่ห่อหุ้มอวัยวะภายใน เพิ่มขึ้นเมื่อเทียบกับกลุ่มควบคุม (P < 0.05) โดยสรุป POM มีค่าโภชนาการสูงใกล้เคียงกับปลาป่นโดยมีค่า CP EE และ ME ที่สูงกว่า สามารถนำไปใช้ทดแทนปลาป่นในสูตรอาหารไก่ลูกผสมพื้นเมืองได้ทั้งหมด (100%) ส่วนในไก่เนื้อควรใช้ทดแทนปลาป่นในสูตรอาหารได้สูงสุดที่ระดับ 75%

Abstract: Poultry offal waste (POW), a byproduct from the butchering of poultry, was collected from standard slaughter houses in Chiang Mai and Lamphun provinces. After steaming for 30 minutes, being oven-dried and ground to poultry offal waste meal (POM), the chemical composition was determined. It contained on DM basis as follows: 64.74% CP, 30.70% EE, 1.04% CF, 5.81% ash, and 2.44% NFE, with a GE of 6.66 kcal/g DM. In contrast, POM that underwent autoclaving at a pressure of 30 psi, 134 ºC for 3 minutes, being dried and ground into meal form, exhibited CP, EE, CF, Ash, and NFE at 66.57, 23.35, 1.01%, 4.90, and 4.16% of DM respectively, with 6.52 kcal GE/g DM. This study was organized into three distinct experiments. Experiment 1: Focusing on the determination of ME, comprised two sub-experiments involving adult male chickens of two breeds ; i.e. Pradu Hang Dam chicken and the Royal Project Foundation black-boned chicken. Sub-experiment 1 employed Single force-feeding method of POM, while Sub-experiment 2 Substitution method incorporating 0, 2, 4, and 8% of POM. There was no statistically significant differences (P > 0.05) of ME values predicted from Linear regression equations between the two chicken breeds. However, the ME obtained from the Force-feeding exceeded the prediction using the Regression equation (4.226 ± 0.079 vs. 4.073 ± 0.015 kcal/g DM, R2 = 0.99). Furthermore, the predicted ME values closely mirrored the values observed when POM replaced basal feed at the 8% level (4.059 kcal/g DM), suggesting a potentially suitable level of incorporation in poultry diets. Experiment 2: Investigating the use of POM, replacing fishmeal (61% CP), in broiler diets at levels of 0, 25, 50, 75, and 100%. The diets were adjusted to provide equal CP and ME levels (isonitrogenous and isocaloric diets), including Iso Lys and Met. A total of 1,500 eight days old Ross 308 male broilers were divided into five groups with three replicates of 100 birds each in 2 x 4 m2 cages. They were raised in an Evaporative cooling system house with ad libitum access to water and feed. After ending week 6 of birds’ age, birds were randomly selected based on each Standard deviation (SD) of body weight, including ±1SD and ±2SD resulting in a total of 8 birds per treatment or 120 birds in total. The result of carcass components revealed that POM could replace 75% of fishmeal without adversely affecting production performance (body weight, feed intake, feed conversion ratio, and mortality rate). At all levels, it was possible to reduce feed cost per gain without impacting carcass percentages, abdominal fat plus visceral fat. However, 100% replacement with POM negatively affected the average daily growth and body weight compared to the control group. Experiment 3: Focusing on using POM to replace fishmeal in crossbred native chicken diets at levels of 0, 25, 50, 75, and 100%. Similar to Experiment 2, the diets were adjusted to maintain equal levels of CP, ME, Lys, and Met. Crossbred native chicken of Pradu Hang Dam roosters and Hubbard JA 57 Ki hens were used. A total of 750 eight days old male chicks were randomly divided into 5 groups with 3 replicates of 50 birds each in 2 x 4 m2 cages. The birds were raised in an Open-house system, receiving ad libitum access to feed and water. After, ending week 10 of birds age, 120 birds were randomly selected for studying carcass components based on the same method as Experiment 2 The results showed that crossbred native chicken could tolerate up to 100% replacement of fishmeal with POM without adversely affecting production performance (body weight, feed intake, feed conversion ratio, and mortality rate). At all levels, it was possible to reduce feed cost per gain. However, at replacement levels of 75% and above, there was a significant increase in abdominal fat plus visceral fat compared to the control group (P < 0.05). In conclusion, POM has nutritional values closely comparable to fishmeal. It possesses high levels of CP, EE, and ME. This makes it suitable for replacing 100% of fishmeal in crossbred native chicken diets. However, it is recommended to use POM as a replacement for fishmeal in broiler diets at a maximum level of 75%.

มหาวิทยาลัยเชียงใหม่. สำนักหอสมุด

Address: เชียงใหม่

Email: cmulibref@cmu.ac.th

Name: สุชน ตั้งทวีวิพัฒน์

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: บุญล้อม ชีวะอิสระกุล

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2567

Modified: 2568-01-07

Issued: 2567-11-21

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: สัตวศาสตร์

Grantor: มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

©copyrights มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	620831040.pdf	4.77 MB

ใช้เวลา

0.035285 วินาที