Relationships between Water Quality Index (WQI) and community participation in water resource conservation in Phum Duang River, Surat Thani province, Thailand

ความสัมพันธ์ระหว่างดัชนีคุณภาพน้ำ (WQI) กับการมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการแหล่งน้ำดิบ บริเวณแม่น้ำพุมดวง จ.สุราษฎร์ธานี ประเทศไทย

Name: Urairat Rattanavijit

Organization : Surattani Rajabhat University. Faculty of Science and Technology

Name: Wiparat Chaipetch

Organization : Surattani Rajabhat University. Faculty of Science and Technology

Name: Puden Kaewpiban

Organization : Surattani Rajabhat University. Faculty of Management Science

Name: Theerawan Chansang

Organization : Surattani Rajabhat University. Faculty of Management Science

Name: Ratda Patsinghasanee

Organization : Ministry of Natural Resources and Environment. Department of Water Resources

Name: อุไรรัตน์ รัตนวิจิตร

Organization : มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี. คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

Name: วิภารัตน์ ชัยเพชร

Organization : มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี. คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

Name: ภูเด่น แก้วภิบาล

Organization : มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี. คณะวิทยาการจัดการ

Name: ธีราวรรณ จันทร์แสง

Organization : มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี. คณะวิทยาการจัดการ

Name: รัตน์ดา พัฒน์สิงห์เสนีย์

Organization : กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. กรมทรัพยากรน้ำ

LCSH: Water quality

LCSH: Water quality management -- Citizen participation

LCSH: Water-supply

Abstract: วัตถุประสงค์และที่มา : แม่น้ำพุมดวงเป็นแม่น้ำสายสำคัญของคนในพื้นที่หลายๆอำเภอในจังหวัดสุราษฎร์ธานี ที่ใช้น้ำในการอุปโภคบริโภคโดยเฉพาะใช้ในการผลิตน้ำประปาหมู่บ้านในหลายตำบลของอำเภอคีรีรัฐนิคม ซึ่งแม่น้ำพุมดวงไหลผ่าน นอกจากนี้ในบริเวณอำเภอพุนพิน จังหวัดสุราษฎร์ธานี มีการใช้น้ำดิบจากแม่น้ำพุมดวงเพื่อผลิตน้ำประปาของการประปาส่วนภูมิภาค และจากผลการศึกษาคุณภาพน้ำในแม่น้ำพุมดวงโดยสำนักงานสิ่งแวดล้อมภาค 14 พบว่าคุณภาพน้ำแม่น้ำพุมดวงอยู่ในเกณฑ์มาตรฐานแหล่งน้ำผิวดิน แต่อาจพบกลุ่มโคลิฟอร์มแบคทีเรียในบริเวณพื้นที่ชุมชนหนาแน่น ในช่วงฤดูฝนมีตะกอนเพิ่มมากขึ้น แม่น้ำตื้นเขิน นอกจากนั้นยังพบว่าบริเวณริมแม่น้ำพุมดวงในหลายตำบลมีการกัดเซาะชายฝั่งอย่างเห็นได้ชัด ส่งผลให้ชุมชนได้รับผลกระทบทั้งการนำน้ำดิบมาผลิตน้ำประปา และใช้ประโยชน์ทั่วไป เพื่อให้ชุมชนได้มีส่วนร่วมในการดูแลคุณภาพน้ำและสามารถนำน้ำมาใช้ประโยชน์ได้ดียิ่งขึ้น ดังนั้นงานวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างดัชนีคุณภาพน้ำกับการมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการแหล่งน้ำ และคุณภาพน้ำบริเวณแม่น้ำพุมดวง จังหวัดสุราษฎร์ธานี วิธีดำเนินการวิจัย : ทำการคำนวณดัชนีคุณภาพน้ำโดยโดยใช้ข้อมูลคุณภาพน้ำจากสำนักงานสิ่งแวดล้อมภาค 14 ปี พ.ศ. 2564 และศึกษากลุ่มตัวอย่างชุมชนบริเวณริมแม่น้ำพุมดวง จำนวน 400 ครัวเรือน เครื่องมือในการวิจัย คือแบบสอบถาม และ สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ ได้แก่ ค่าเฉลี่ย ความถี่ ร้อยละ ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน t-test , F-test และสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ของเพียร์สัน เพื่อหาความสัมพันธ์ระหว่างดัชนีคุณภาพน้ำกับการมีส่วนร่วม ผลการวิจัย : ผลการศึกษาค่าดัชนีคุณภาพน้ำของแม่น้ำพุมดวงค่าดัชนีคุณน้ำเฉลี่ย (WQI) 76 อยู่ในระดับดี ผลการศึกษาการมีส่วนร่วมของชุมชนต่อการจัดการแหล่งน้ำและคุณภาพน้ำ พบว่าการมีส่วนร่วมของชุมชนต่อการจัดการแหล่งน้ำ ประกอบไปด้วย 4 ด้านดังนี้ 1) การมีส่วนร่วมด้านกายภาพอยู่ในระดับปานกลาง (X-Bar=2.68 S.D.=0.80) 2) การมีส่วนร่วมด้านความคิดอยู่ในระดับปานกลาง (X-Bar=2.55 S.D.=0.84) 3) การมีส่วนร่วมด้านอารมณ์ (X-Bar=2.55 S.D.=0.84) อยู่ในระดับปานกลาง 4) การมีส่วนร่วมด้านความเป็นเจ้าของ (X-Bar=3.04 S.D.=0.74) อยู่ในระดับปานกลาง เมื่อนำค่าดัชนีคุณภาพน้ำกับการมีส่วนร่วมของชุมชนมาหาความสัมพันธ์กันโดยใช้สัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ของเพียร์สัน ผลการศึกษาพบว่า 1) การมีส่วนร่วมด้านกายภาพกับดัชนีคุณภาพน้ำ (r=-0.779 sig=0.432) มีความสัมพันธ์ในระดับสูงและเป็นไปในทางตรงกันข้าม 2) การมีส่วนร่วมด้านความคิดกับดัชนีคุณภาพน้ำ (r=-0.933 sig=0.234) มีความสัมพันธ์กันในระดับสูง และเป็นไปในทางตรงกันข้าม 3) การมีส่วนร่วมด้านอารมณ์ (r=-0.482 sig=0.680) มีความสัมพันธ์กันน้อยและเป็นไปในทางตรงกันข้าม 4) การมีส่วนร่วมด้านความเป็นเจ้าของกับดัชนีคุณภาพน้ำ (r=0.931 sig=0.237) มีความสัมพันธ์กันสูงและเป็นไปในทางเดียวกัน สรุปผลการวิจัย : การศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างดัชนีคุณภาพน้ำ (WQI) กับการมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการแหล่งน้ำดิบบริเวณแม่น้ำพุมดวง จังหวัดสุราษฎร์ธานี ค่าเฉลี่ยคุณภาพน้ำอยู่ในเกณฑ์มาตรฐานแหล่งน้ำผิวดิน ดัชนีคุณภาพน้ำ (WQI) เฉลี่ย 76 คะแนน ความสัมพันธ์ของดัชนีคุณภาพน้ำกับการมีส่วนร่วมโดยเฉลี่ย 5 ด้าน อยู่ในระดับปานกลาง ซึ่งประกอบไปด้วย การมีส่วนร่วมด้านกายภาพ (r=-0.779 sig=0.432) การมีส่วนร่วมด้านความคิด (r=-0.933 sig=0.234) การมีส่วนร่วมด้านอารมณ์ (r=-0.482 sig=0.680) การมีส่วนร่วมด้านการเป็นเจ้าของ (r=0.931 sig=0.237) และในการศึกษาพบว่าการมีส่วนร่วมของชุมชนต่อการอนุรักษ์แหล่งน้ำและคุณภาพน้ำมีความสำคัญเป็นอย่างมาก เพราะการจัดกิจกรรมต่างๆ ชุมชนมีส่วนร่วมในการบริหารจัดการ และดำเนินการด้วยคนในชุมชน เพราะฉะนั้นการกระตุ้นจิตสำนึก และให้ชุมชนมีส่วนร่วมในการกำหนดมาตรการต่างๆในการดูแลคุณภาพน้ำในชุมชนเองจึงเป็นปัจจัยสำคัญ Background and Objective: Phum Duang River is an important river for many people in Surat Thani Province. Most communities use water for consumption, especially the production of village tap water in many sub-districts of Khiri Rat Nikhom District. In addition, in Phun Phin District, raw water from the Pum Duang River is used to produce tap water for the Provincial Waterworks Authority. The study conducted by the Environment Office Region 14 on the water quality of the Pum Duang River found that the water quality meets the standards for surface water resources. However, coliform bacteria may be present in densely populated areas. In addition, it was found that the areas along the Pum Duang River in many sub-districts experienced significant coastal erosion. As a result, communities are affected in their use of raw water for both tap water production and general purposes. So that the community can participate in taking care of water quality and make better use of the water, this research aims to study the relationship between the water quality index and community participation in water resource and water quality management in the Pum Duang River area of Surat Thani Province. Methodology: The questionnaires and WQI were applied as a tool in this research. The sample groups for questionnaires were representatives from 400 households along Phum Duang river bank. Data were analyzed with descriptive and inferential statistics i.e. frequency, mean, percentage standard deviation, t-test and f-test and Pearson's correlation coefficient in 4 aspects: physical, cognitive, emotional and ownership participations. Main Results: The results of the study of the water quality index of the Pum Duang River, the average water quality index (WQI) of 76, is at a good level. Descriptive statistic results illustrated: 1) moderate physical, cognitive, and emotional participation with the X-Bar value at 2.68 ± 0.80, 2.55 ± 0.84, and 2.55 ± 0.84 respectively, and 2) moderate ownership participation with X-Bar at 3.04 ± 0.74. Consequently, Pearson’s correlation coefficient results illustrated: 1) negative high correlation for physical and cognitive participation with the r value at -0.779 (sig=0.05) and -0.933 (sig=0.01) respectively, 2) negative less correlation for emotional participation with the r value -0.482 (sig=0.680), and 3) positive high correlation for ownership participation with the r value 0.931 (sig=0.01). Conclusions: The study of the relationship between the Water Quality Index (WQI) and community participation in water resource conservation in the Pum Duang River area of Surat Thani Province found that the average water quality is within the standards for surface water sources. The Water Quality Index (WQI) averaged 76 points. The relationship between the Water Quality Index (WQI) and average community participation in the five areas is at a moderate level. This includes Physical Participation (r=-0.779, sig=0.432), Cognitive Participation (r=-0.933, sig=0.234), Emotional Participation (r=-0.482, sig=0.680), and Ownership Participation (r=0.931, sig=0.237). The study found that community participation in water resource conservation and water quality management is very important. Various activities are managed and operated by people in the community. Therefore, stimulating awareness and involving the community in determining measures to maintain water quality are crucial factors.

Burapha University. Library

Address: CHONBURI

Email: buulibrary@buu.ac.th

Created: 2567

Modified: 2024-10-03

Issued: 2024-10-03

บทความ/Article

application/pdf

ISBN: 2985-0983

BibliograpyCitation : วารสารวิทยาศาสตร์บูรพา. ปีที่ 29, ฉบับที่ 2 (พ.ค.-ส.ค. 2567), หน้า 672-689

eng

©copyrights Burapha University

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	sci29n2p672-689.pdf	840.97 KB

ใช้เวลา

0.048807 วินาที