ศึกษาวิเคราะห์สำนักปฏิบัติธรรมประจำจังหวัดสิงห์บุรี

Name: พระภูมิ ภูริจิตฺโต (ม่วงขวัญ)

keyword: วิเคราะห์

; ปฏิบัติธรรม

; จังหวัดสิงห์บุรี

Abstract: การศึกษาวิจัยเรื่อง “ศึกษาวิเคราะห์สำนักปฏิบัติธรรมประจำจังหวัดสิงห์บุรี” มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ คือ 1) เพื่อศึกษาการสอนวิปัสสนากรรมฐานในคัมภีร์พระพุทธศาสนาเถรวาท 2) เพื่อศึกษาแนวคิดและวิธีการสอนวิปัสสนากรรมฐานของสำนักปฏิบัติธรรมประจำจังหวัดสิงห์บุรี 3) เพื่อวิเคราะห์การสอนวิปัสสนากรรมฐานของสำนักปฏิบัติธรรมประจำจังหวัดสิงห์บุรี งานวิจัยนี้เป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) สำหรับศึกษาการสอนวิปัสสนากรรมฐานของสำนักปฏิบัติธรรมประจำจังหวัดสิงห์บุรี ผลการวิจัยพบว่า 1) การสอนวิปัสสนากรรมฐานในคัมภีร์พระพุทธศาสนาเถรวาท คือ เป็นการสอนให้เห็นแจ้งในรูปนามโดยความเป็นไตรลักษณ์คืออนิจจัง ทุกขัง และอนัตตาที่เกิดขึ้นทางทวารทั้ง 6 อารมณ์เป็นที่ตั้งแห่งการงานของใจ อุบายทางใจ วิธีฝึกอบรมจิต การเจริญปัญญา พัฒนาปัญญา การฝึกอบรมปัญญาให้รู้ให้เข้าใจสิ่งทั้งหลายตามความเป็นจริง รู้เท่าทันโลกทำตนให้บริสุทธิ์จากกิเลสและรอดพ้นจากความทุกข์แก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นได้ด้วยปัญญา 2) แนวคิดและวิธีการสอนวิปัสสนากรรมฐานของสำนักปฏิบัติธรรมประจำจังหวัดสิงห์บุรี คือ เป็นแนวคิดการปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐานสายพองหนอ ยุบหนอ เน้นที่กายานุปัสสนาสติปัฏฐาน อานาปานบรรพ (ปลายลม) หรือธาตุบรรพ, อิริยาบถบรรพ และสัมปชัญญะบรรพ คือให้กำหนดลมหายใจ พร้อมบริกรรม “พองหนอ ยุบหนอ” มีการฝึกเดินจงกรมเป็นระยะ ๖ ระยะ และให้กำหนดอิริยาบถย่อยต่างๆ ตลอดเวลาที่ปฏิบัติอยู่ ผู้ปฏิบัติในรูปแบบ พอง ยุบ ควรมีมนสิการที่สภาวะลักษณะ และสามัญลักษณะ ให้เป็นอารมณ์ของวิปัสสนากรรมฐาน และควรกำหนดสติระลึกรู้ทั้งกาย เวทนา จิต ธรรม จึงจะนับเป็นการปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐานตามหลักสติปัฏฐานโดยแท้จริง 3) วิเคราะห์การสอนวิปัสสนากรรมฐานของสำนักปฏิบัติธรรมประจำจังหวัดสิงห์บุรี คือ เป็นการสอนวิปัสสนากรรมฐานแบบมีทั้งหลักสูตรระยะสั้น และระยะยาว ใช้หลักสูตรตามแนวมหาสติปัฏฐาน 4 อันมีพองยุบเป็นฐาน ใช้สติกำหนดรู้ตามความเป็นจริงทั้งอิริยาบถย่อย อิริยาบทใหญ่ การสอนวิปัสสนากรรมฐานเนื้อหาด้านภาคปริยัติวิปัสสนากรรมฐาน ตามหลักสติปัฏฐาน 4 ในมหาสติปัฏฐานสูตรสอนให้ผู้ปฏิบัติมีพละ 5 ปรับอินทรีย์ให้มีความสมดุลประกอบด้วย อาตาปี สติมา สัมปัชชาโณ การสอนวิปัสสนากรรมฐานเนื้อหาด้านวิธีปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐาน มีการกำหนดยืนหนอ 3 ครั้ง และมีการกำหนดเดินจงกรมทั้งหมด 6 ระยะ การกำหนดการนั่งสมาธิ ให้นั่งขัดสมาธิชั้นเดียว หรือนั่งขัดสมาธิสองชั้นหรือนั่งขัดสมาธิสามชั้นก็ได้ นั่งตัวตรงหลับตานำสติมาจับอยู่ที่สะดือท้องพองยุบ เวลาหายใจเข้าท้องพอง กำหนดพองหนอ เวลาหายใจออกท้องยุบ กำหนดว่ายุบหนอ เน้นสติเจริญอยู่กับปัจจุบัน จนรู้การเปลี่ยนแปลงของรูปนามตามกฎของไตรลักษณ์

Abstract: The research on “An Analytical Study of the Meditation Center in Singburi Province” had 3 objectives: 1) to study teaching Vipassanàkammaññhàna in Theravada Buddhism, 2) to study the concept and approach of teaching Vipassanàkammaññhàna at the Meditation Center in Singburi Province, and 3) to analyze teaching Vipassanàkammaññhàna at the Meditation Center in Singburi Province. This research applied the Qualitative Research. The research results were as follows: 1. Teaching Vipassanàkammaññhàna in Theravada Buddhism was teaching to enlightenment in Ripa-Nama with Tilakkhana (the Three Characteristics): Aniccata (impermanence), Dukkhata (state of suffering), and Anattata (soullessness) that happened in Dvara 6 (sense-doors) that stated of the mind, the mental method, the approach of mental development, the wisdom cultivation, the wisdom development, and the wisdom training to understand the things really, see through a trick, make the self-purification from the defilements, be free from suffering, and solve the problems with the wisdom. 2. The concept and approach of teaching Vipassanàkammaññhàna at the Meditation Center in Singburi Province was the concept of the Vipassanàkammaññhàna practice in rising and falling focusing on Kayanupassanasatipatthana, Anapanapabba, Iriyapathapabba, and Sampajannapabba that was the breathing and talking in rising and falling, walking meditation in 6 steps and set the minor gesture in the meditation. The practitioners in rising and falling should have the attention in Sabhavalakkhana and Samannalakkhana to being the emotion of Vipassanàkammaññhàna, and should set the mindfulness in body, feeling, mind, and Dhamma that was the Vipassanàkammaññhàna practice actually. 3. The analysis of teaching Vipassanàkammaññhàna at the Meditation Center in Singburi Province was teaching Vipassanàkammaññhàna in short-term and long-term curriculum that applied the curriculum in Satipatthana 4 (foundations of mindfulness), and set the mindfulness in the reality of the major and minor gestures. Teaching the content of Vipassanàkammaññhàna in Pariyativipassanàkammaññhàna with Satipatthana 4 taught the practitioners having the Bala 5 (power), adapt the sense-forces in balance consisting of Atapi, Satima, and Sampajjano. Teaching the content of Vipassanàkammaññhàna in Patipativipassanàkammaññhàna set the standing in 3 times and walking meditation in 6 steps. The meditation should hunker in one step, two steps, or three steps, sit up straight, close the eyes, set the mindfulness to the stomach in rising and falling, breathing in and breathing out, and focus on the mindfulness in the present until knowing the change of Ripa-Nama with Tilakkhana.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. ส่วนหอสมุดกลาง

Address: พระนครศรีอยุธยา

Email: library@mcu.ac.th

Name: ศิริโรจน์ นามเสนา

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: สามารถ สุขุประการ

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2565

Modified: 2567-08-21

Issued: 2567-08-21

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: สาขาวิชาพระพุทธศาสนา

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	พระภูมิ ภูริจิตฺโต (ม่วงขวัญ).pdf	3.7 MB	2	2025-10-31 12:11:56

ใช้เวลา

0.037455 วินาที