การวิเคราะห์กลยุทธ์การเผยแผ่พระพุทธศาสนาของพระพุทธเจ้า ในพระไตรปิฎก

Name: พรพิมล จอโภชาอุดม

keyword: เผยแผ่พระพุทธศาสนา

; พระไตรปิฎก

; พระพุทธเจ้า

Abstract: ดุษฎีนิพนธ์นี้มีวัตถุประสงค์ 3 ประการคือ 1) เพื่อศึกษาการเผยแผ่พระพุทธศาสนาของพระพุทธเจ้าในพระไตรปิฎก 2) เพื่อศึกษากลยุทธ์การเผยแผ่พระพุทธศาสนาของพระพุทธเจ้าในพระไตรปิฎก 3) เพื่อวิเคราะห์กลยุทธ์การเผยแผ่พระพุทธศาสนาของพระพุทธเจ้าในพระไตรปิฎก การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Method) ด้วยการวิจัยทางด้านเอกสาร (Documentary Research) ผลการวิจัยพบว่า การเผยแผ่พระพุทธศาสนาในพระไตรปิฎก ในยุคแรกพระพุทธองค์ทรงสั่งสอนด้วยพระองค์เอง จากนั้นเมื่อได้พระสาวกแล้วจึงส่งพระสาวกไปเผยแผ่พระพุทธศาสนาโดยมีพระดำรัสว่า “...ภิกษุทั้งหลาย พวกเธอจงจาริกไป เพื่อประโยชน์สุขแก่ชนจำนวนมาก เพื่ออนุเคราะห์ชาวโลก เพื่อประโยชน์เกื้อกูลและความสุขแก่ทวยเทพและมนุษย์ อย่าไปโดยทางเดียวกันสองรูป...” โดยมีโอวาทปาฏิโมกข์เป็นกลยุทธ์ประกอบด้วยหลักการ 3 คือ การไม่ทำบาปทั้งปวง การทำกุศลให้ถึงพร้อม การทำจิตให้บริสุทธิ์ผ่องแผ้ว อุดมการณ์ 4 คือ ขันติเป็นตบะอย่างยิ่ง นิพพานเป็นธรรมอันสูงสุด ไม่ทำร้ายผู้อื่น ไม่เบียดเบียนผู้อื่น และวิธีการ 6 คือ ไม่กล่าวร้ายผู้อื่น ไม่ทำร้ายผู้อื่น สำรวมในปาฏิโมกข์ เป็นผู้รู้จักประมาณในอาหาร ไม่โลภ ดำรงตนอยู่ในที่นั่งที่นอนอันสงัด ประกอบ ความเพียรในอธิจิต จากการวิเคราะห์กลยุทธ์การเผยแผ่พระพุทธศาสนา ได้ทำการวิเคราะห์ภาพรวมกลยุทธ์ของการเผยแผ่พระพุทธศาสนาของพระพุทธเจ้า และวิเคราะห์จุดเด่นของกลยุทธ์การเผยแผ่พระพุทธศาสนาของพระพุทธเจ้า พบว่ามีปัจจัยที่เกื้อหนุนให้ประสบความสำเร็จ คือ การดำเนินการเป็นระบบและมีขั้นตอน การวางแผนงานที่มีความเป็นไปได้ การวางแผนงานที่เปิดโอกาสให้ทุกภาคส่วนมีส่วนร่วม มีการบริหารจัดการที่ดี มีผู้ให้การสนับสนุนและปัจจัยสนับสนุน โดยมีจุดเด่นของกลยุทธ์ 3 ด้าน ได้แก่ 1) จุดเด่นกลยุทธ์ด้านพุทธานุภาพ ประกอบด้วย กลยุทธ์ด้านบุคลิกภาพของพระพุทธเจ้า กลยุทธ์ด้านพุทธวิธีในการสอน กลยุทธ์ช่วงเริ่มประกาศพระศาสนา กลยุทธ์ด้านการใช้ปาฏิหาริย์ กลยุทธ์ด้านการเผยแผ่แก่ผู้นำก่อน กลยุทธ์ด้านการสร้างศรัทธา และกลยุทธ์เชิงรุก กลยุทธ์ด้านการแผ่พระญาณ และกลยุทธ์เชิงรับ 2) จุดเด่นของกลยุทธ์ด้านธรรมานุภาพประกอบด้วย กลยุทธ์ด้านการปฏิวัติคำสอน และกลยุทธ์ด้านการปฏิรูปคำสอน 3) จุดเด่นของกลยุทธ์ด้านสังฆานุภาพ ประกอบด้วย กลยุทธ์ด้านการบัญญัติสิกขาบทและมหาปเทส 4 กลยุทธ์ด้านระบบการให้บรรพชาอุปสมบท กลยุทธ์ด้านธรรมเทสกธรรม 5 กลยุทธ์ด้านอนุปุพพิกถา 5 และแนวทางที่พระภิกษุจะช่วยรักษาพระพุทธศาสนาให้ตั้งอยู่ได้อย่างมั่นคงและยาวนาน

Abstract: The objectives of this dissertation paper were 1) to study the Buddha’s method for propagation of Buddhism in the Tipitaka, 2) to study the Buddha’s strategy of propagating Buddhism in the Tipitaka, and 3) to analyze the Buddha’s strategy of propagating Buddhism in the Tipitaka. This is a qualitative research based on documentary research. The result of the research found that: For the propagation of Buddhism in the Tipitaka, in the early days, the Buddha taught by himself. Then, when he had gained disciples, he sent disciples to propagate Buddhism with the words that “…Go wandering, monks, for the benefit and happiness of humanity, showing compassion for the world, for the good, benefit, happiness of gods and humans, you should each go a different way. ….”, and using Ovada Patimokkha as a strategy consisting of three principles: Not to commit any evil, to do what is good, and to purify one's mind, four ideology: Khanti is the ultimate austerity, Nirvana is the ultimate dharma, Not hurting others, not disturbing others, and six methods: Not speaking ill to others, not hurting others, restraint in the Patimokkha, Moderation in food, not greedy, dwelling in a secluded area, cultivating perseverance to the higher mind. The analysis of the strategy for propagating Buddhism analyzed the overview of the strategy for propagating Buddhism and the strengths of the Buddha’s strategy for propagating Buddhism, it found that the factors contributing to the success were the system and the process of operation, the possible planning, the participation in planning, the good governance, the contributor and supporter. The strengths of the three strategies were 1) the strategy of the Buddha’s capability which is the Buddha’s manner or characteristic, the Buddha’s method of teaching, the beginning propagation of Buddhism, the usage of marvel, the propagation of Dhamma to leaders, the contribution of faith and approach strategy, and the spreading the knowledge and defensive strategy. 2) the strategy of the power of all the Dhammas is the teaching revolution and reformation. And 3) the strategy of the power of Sangha is the legislation of the disciplinary rules and the four principal references, the system of ordination procedure, the five qualities of a preacher, the five progressive sermons, and the way how monks will help to maintain Buddhism sustainably and forever.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. หอสมุดกลาง

Address: พระนครศรีอยุธยา

Email: library@mcu.ac.th

Name: พระเมธีวรญาณ

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: พระมหาอดิเดช สติวโร

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: สุเทพ พรมเลิศ

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2565

Modified: 2567-07-17

Issued: 2567-07-17

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต

Level: ปริญญาเอก

Descipline: สาขาวิชาพระไตรปิฎกศึกษา

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	พรพิมล จอโภชาอุดม.pdf	2.56 MB	41	2026-05-26 18:16:01

ใช้เวลา

0.046645 วินาที