ศึกษาการปฏิบัติวิปัสสนาภาวนาในอุปปลวัณณาสูตร

Name: พระอำนาจ อคฺคธมฺโม (รักชนะ)

keyword: การปฏิบัติวิปัสสนาภาวนา

; อุปปลวัณณาสูตร

; พระสูตร

Abstract: สารนิพนธ์ฉบับนี้มีวัตถุประสงค์ 2 ประการ คือ 1) เพื่อศึกษาเนื้อหาและหลักธรรมในอุปปลวัณณาสูตร 2) เพื่อศึกษาการปฏิบัติวิปัสสนาภาวนาในอุปปลวัณณาสูตร โดยการศึกษาข้อมูล จากคัมภีร์พระพุทธศาสนาเถรวาท คือ คัมภีร์พระไตรปิฎก อรรถกถา ปกรณวิเสส คัมภีร์อื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง แล้วนำมาสรุปเรียบเรียง นำเสนอแบบบรรยาย จากการศึกษาพบว่า อุปปลวัณณาสูตร ว่าด้วยพระอุบลวรรณาภิกษุณี ตามประวัติท่านเป็นผู้มีผิวพรรณดังดอกบัวขาบ ขณะที่ท่านจะออกบิณฑบาตร มารได้พยายามทำให้เกิดความหวาดกลัว พระเถรีรู้เท่าทันว่าเป็นมาร จึงได้กล่าวธรรมสอนให้มารให้รู้ว่าแม้ท่านอยู่เพียงรูปเดียวก็ไม่รู้สึกสะดุ้งกลัว และมารก็ไม่สามารถเห็นท่านได้เนื่องจากเป็นผู้ชำนาญในจิต เจริญอิทธิบาท พ้นจากกิเลสเครื่องผูกมัดทุกอย่างคือ ท่านได้บรรลุธรรมแล้ว เมื่อได้ฟังด้งนั้นมารเสียใจว่า พระเถรีรู้ทันเสียแล้วจึงได้อันตรธานหายไป หลักธรรมสำคัญคือ เรื่องมารผู้มีบาป กิเลสเป็นเครื่องผูก และหลักอิทธิบาท 4 ในการนำมาปฏิบัติคือหลักอิทธิบาท 4 มี ฉันทะ วิริยะ จิตตะ วิมังสา ซึ่งเป็นองค์ธรรมสำคัญในเกื้อหนุนต่อการเจริญวิปัสสนาภาวนา ในการเจริญวิปัสสนา นางอุบลวัณณาได้บวชเป็นภิกษุณีได้ไม่นาน ได้จุดประทีปเพื่อให้มีแสงสว่างที่โรงพระอุโบสถ จึงใช้เปลวประทีปเป็นอารมณ์เพ่งจนจิตเกิดสมาธิตั้งมั่นในเตโชกสิณบรรลุฌานจิตอันเป็นการปฏิบัติโดยใช้สมถกรรมฐานนำ หลังจากนั้นใช้ฌานเป็นบาทฐานในการน้อมจิตสู่วิปัสสนา คือ เมื่อตอนเปลวประทีปแปรปรวนจิตเกิดปัญญาเห็น ความแปรปรวนไม่เที่ยงจึงยกจิตขึ้นสู่วิปัสสนา จิตเกิดปัญญาญาณ รู้แจ้งแทงตลอดอริยสัจ 4 โดยการเจริญสมถะภาวนาและวิปัสสนาภาวนาตามหลักสติปัฎฐาน คือ การกำหนดรู้เท่าทันการเกิด-ดับที่ปรากฏทางกาย เวทนา จิต และธรรม หรือว่าโดยย่อก็คือการกำหนดรู้ในรูปนามขันธ์ 5 ให้เห็นเป็นไตรลักษณ์ตามความเป็นจริง ในที่สุดท่านก็สามารถบรรลุมรรคผลนิพพาน สำเร็จเป็นพระอรหันต์ พระอุบลวรรณาภิกษุณีได้รับการยกย่องจากพระพุทธเจ้าในตำแหน่งเอตทัคคะทางด้านมีฤทธิ์มาก ฝ่ายภิกษุณี

Abstract: This research paper aims has two objectives; 1) To study the content and virtues in Uppalāvannāsutta, and 2) to study Vipassana meditation practice in Uppalavannāsutta by taking the data from Theravada Buddhist scriptures, i.e. Tipitaka, commentary, Pakaranavisesa texts, and other related scriptures and then brought to summarize, analyze and finally compile in descriptive style. From the study, it found that; The study found that Uppalavannāsutta deals with the story of Uppalavanna Bhikkhuni. In the discourse, she had a very beautiful complexion appeared like lotus. while going to arm-giving, Māra or devil tried to cause here fearful, she knew that this was a devil, and taught the Mara that even if she was alone, but never felt frightened, and the devil could not see her because she was a master of the mind, freed from all desires that bind man with fear, and already achieved perfect enlightenment. Hearing that, the devil was saddened by knowing that she recognized him then disappeared. The key teachings found in Uppalavannāsutta were Māra, bond defilements and the 4 Iddhipāda or the path of accomplishment namely Chanda, Viriya, Citta and Vimangsā, which are important virtues that support the development of vipassana meditation for advance. For the development of Vipassana practice, after have been ordained, Ubonwanna Bhikkhuni, while have lit a lamp to provide light at the temple hall used the flame as an object contemplation until the mind became concentrated with Tejokasina attainment, which is a practice using Samatha at first. After that, the Samatha meditation was used as a base of Vipassana cultivation. She observed the ever changing of flame until the mind realizes the impermanence attaining enlightenment through the Four Noble Truths by cultivating Samatha and Vipassanā in accordance with the principles of Satipatthana, which is the determination of the true nature of body, feelings, minds and thought construction, or in short, the observing five aggregates falling into Tilakkhaṇa as they were. Finally, she attained Nibbana, becoming an Arahantship. Uppalavanna Bhikkhuni was regarded by the Buddha as the excellent Bhikkhuni position with great supernatural power like Moggallana as the very powerful Bhikkhu.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. หอสมุดกลาง

Address: พระนครศรีอยุธยา

Email: library@mcu.ac.th

Name: พระมหาชิต ฐานชิโต

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2564

Modified: 2567-07-15

Issued: 2567-07-15

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: สาขาวิชาวิปัสสนาภาวนา

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	พระอำนาจ อคฺคธมฺโม (รักชนะ).pdf	2.96 MB

ใช้เวลา

0.029427 วินาที