การศึกษาเปรียบเทียบแนวคิดมนุษยนิยมในปรัชญาขงจื้อและพุทธปรัชญาเถรวาท

Name: พระมหาพิณโย อภิปญโญ (ศรีคํามี)

keyword: มนุษยนิยม

; ปรัชญาขงจื๊อ

; ปรัชญาเถรวาท

; พุทธปรัชญา

; ลัทธิขงจื๊อ

Abstract: งานวิจัยนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อการศึกษาเปรียบเทียบแนวคิดมนุษยนิยมในปรัชญาขงจื้อและพุทธปรัชญา แท้จริงแล้ว ระบบปรัชญาทั้งสองมีแนวคิดที่ยึดเอามนุษย์เป็นจุดเริ่มต้น ศูนย์กลางและจุดหมายปลายทาง มนุษย์จึงเป็นผู้มีศักดิ์ศรี คุณค่า เสรีภาพในการเลือกตัดสินใจกระทําหรือสร้างสรรค์สิ่งที่ถูกต้องดีงามให้แก่ตนเองและสังคม ในการวิจัยนี้ ผู้วิจัยได้แบ่งเนื้อหาออกเป็น 6 บท ดังนี้ บทที่ 1 ว่าด้วยความเป็นมาและความสําคัญของปัญหาที่นํามาวิจัย บทที่ 2 ว่าด้วยแนวคิดของมนุษยนิยมทั่วไป ซึ่งประกอบด้วยความหมาย ความเป็นมา ลักษณะและขอบเขตของมนุษยนิยมทั้งฝ่ายตะวันตกและตะวันออก บทที่ 3 ว่าด้วยมนุษยนิยมในปรัชญาขงจื้อ บทที่ 4 ว่าด้วยมนุษยนิยมในพุทธปรัชญา บทที่ 5 ว่าด้วยการเปรียบเทียบแนวคิดมนุษยนิยมในปรัชญาขงจื้อและพุทธปรัชญาเถรวาท บทที่ 6 ว่าด้วยบทสรุปการวิจัยและข้อเสนอแนะ จากการศึกษาวิจัยดังกล่าวได้แสดงให้เห็นว่า ปรัชญาขงจื้อและพุทธปรัชญามีแนวคิดมนุษยนิยมในระบบปรัชญาทั้ง 3 สาขา ได้แก่ อภิปรัชญา ญาณวิทยา และคุณวิทยา ทั้งที่มีลักษณะคล้ายคลึงกันและแตกต่างกัน ในส่วนที่คล้ายคลึงกันนั้น ปรัชญาทั้งสองเน้นให้ทุกคน เริ่มต้นกระทําสิ่งต่างๆ ให้ถูกต้อง เหมาะสมตามสถานภาพ หน้าที่ของตนเอง ดังเช่น บิดา มารดา บุตร ธิดา สามี ภรรยา ครู อาจารย์ ลูกศิษย์ ประชาชน เป็นต้น ซึ่งทุกคนต้องพึ่งตนเองเป็นสําคัญ ปฏิเสธการช่วยเหลือจากพระเจ้าหรือพลังเหนือธรรมชาติ ที่สําคัญทุกคนจะต้องตระหนักรู้อยู่เสมอว่า ด้วยความเพียรพยายามของมนุษย์นั้นสามารถเข้าถึงและค้นพบความสุข สันติภาพ เอกภาพสําหรับตนเองและสังคมด้วยความเสมอภาคกัน ส่วนความแตกต่างกันนั้น ระบบปรัชญาทั้งสองมีความแตกต่างกันน้อยมาก โดยเฉพาะรูปแบบและวิธีการในการเผยแผ่แนวคิดทางปรัชญาของตน ซึ่งขงจื้อดํารงเพศฆราวาสมีฐานะเป็นครู และผู้นําทางสติปัญญาของคนทั่วไป ส่วนพระพุทธเจ้าผู้เป็นพระบรมศาสดา ดํารงเพศเป็นบรรพชิต และเป็นผู้นําทางพุทธิปัญญาของนักบวชและประชาชนทั่วไป อย่างไรก็ตาม ปรัชญาขงจื้อและพุทธปรัชญาได้ประสบความสําเร็จในการเผยแผ่ แนวคิดมนุษย์นิยมเป็นอย่างมาก เพราะได้รับการต้อนรับ ความสนใจ ศรัทธา ยินดี และตอบ สนองจากคนทุกระดับชั้น ทั้งนี้เพราะถือว่ามนุษย์ทุกคนมีสิทธิ เสรีภาพ คุณค่า และศักดิ์ศรีของความเป็นมนุษย์เท่าเทียมกัน ดังนั้น ปรัชญาทั้งสองจึงปรากฏอยู่คู่เคียงข้างมนุษย์ตลอดมา จนถึงทุกวันนี้

Abstract: The aim of this reseach is to compare the concept of humanism in Confucian Philosophy and Theravada Buddhist Philosophy. Actually, the both systems of philosophy regard human being as the beginner, center-piont and the aim of all things. Human being owns the dignity, value and is free to make the decision to do the right things for oneself and one's own society. This research is divided into 6 chapters as follows: Chapter 1 Background and significant problem of the reseach Chapter 2 The general concept of humanism, i.e., meaning, background, appearanec and scope of humanism in both western and eastern philosophy Chapter 3 Humanism in Confucian Philosophy Chapter 4 Humanism in Theravada Buddhist philosophy Chapter 5 A comparison of the concept of humanism in Confucian Philosophy and Theravada Buddhist philosophy Conclusion and suggestion Chapter 6 Conclusion and suggestion From the study it leads to an important conclusion that humanism was found in branches of philosophy of both systems, i.e., metaphysics. epistemology and axiology. Both systems contain the similarity and the difference as well. In the part of similarity, both philolophies hold that all persons who ever he or she should do their own duties in moral form such as father, mother, son, daughter, husband, wife, teacher, student, ruler, people etc. Above all, humanists depend entirely on themselves and deny the supremacy of God or magical power of outsiders. They emphasized that by human's effort, all can reach and find out happiness, peace. unity and liberty for themselves and their society equally. In the respect of differenec, both systems have a little difference, especially in the method of propagation of philosophy, i.e., Confucius as layman is the great teacher who has leaded general people to intelligence. The Lord Buddha, the Enlightened One as monkthood who has leaded a lot of monks and laymen to enlightenment. However, both of Confucian philosophy and Theravada Buddhist philosophy have succeeded in propagatoin the concept of humanism in their own way. Both of them have been welcomed, interested, rejioned, and responded by the people from all walks of life. Their central concept is that all human beings are equal in their right, freedom. value and dignity of human beings. By the way, both trend of thought still appear as supportive factor to mankind since then.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. ส่วนหอสมุดกลาง

Address: พระนครศรีอยุธยา

Email: library@mcu.ac.th

Name: พระมหาธีรพันธ์ วชิรญาโณ

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: สนั่น ไชยานุกุล

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: บุญมี แท่นแก้ว

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2543

Modified: 2567-07-13

Issued: 2567-07-13

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: สาขาวิชาปรัชญา

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	พระมหาพิณโย อภิปญโญ (ศรีคํามี).pdf	57.99 MB

ใช้เวลา

0.028207 วินาที