การศึกษาวิเคราะห์มโนทัศน์เรื่องพระเจ้าในทรรศนะของท่านพุทธทาส

Name: พระมหาบูรณ์เชน สณิกปุญโญ (สุขคุ้ม)

keyword: พระเจ้า

; พุทธทาสภิกขุ

; อภิปรัชญา

; พุทธปรัชญา

Abstract: วิทยานิพนธ์นี้มีจุดประสงค์ที่จะศึกษาวิเคราะห์มโนทัศน์เรื่องพระเจ้าในทรรศนะของท่าน พุทธทาสและแนวคิดที่เกี่ยวข้องเพื่อที่จะหาบทสรุปเกี่ยวกับแนวคิดเรื่องพระเจ้าของท่านพุทธทาสว่า ทรรศนะเรื่องพระเจ้าของท่านพุทธทาสเข้ากันได้กับแนวคิดเรื่องพระเจ้าของศาสนาคริสต์และแนวคิด ของนักปรัชญาชาวคริสต์หรือไม่อย่างไร ตลอดถึงนักปราชญ์ชาวพุทธมีความคิดเห็นอย่างไร ในการศึกษาวิจัย ผู้วิจัยได้แบ่งเนื้อหาของงานวิจัยออกเป็น 5 บท ซึ่งแต่ละบทได้อธิบายถึงจุดประสงค์ที่ต้องการศึกษา ดังนี้ บทที่ 1 กล่าวถึงความสําคัญและความเป็นมาของปัญหาที่จะต้องนํามาศึกษา บทที่ 2 กล่าวถึงทรรศนะเกี่ยวกับพระเจ้าของศาสนาประเภทเอกเทวนิยม อันประกอบด้วยศาสนายูดาห์ ศาสนาคริสต์ ศาสนาอิสลาม พระเจ้าในทรรศนะของนักปรัชญา 3 สํานัก คือ สํานักเทว นิยมแบบคลาสสิก สํานักสรรพเทวนิยม และสํานัณทวนิยมแบบนีโอคลาสสิก ตลอดถึงทรรศนะของคริสตศาสนาที่มีต่อศาสนาอื่นๆ อันประกอบด้วยทรรศนะแบบเอ็กซคลูซิวิสม์ ทรรศนะแบบอินคลูซิวิสม์ และทรรศนะแบบพหุนิยม บทที่ 3 กล่าวถึงพระเจ้าในทรรศนะของท่านพุทธทาส เริ่มตั้งแต่อิทธิพลต่อแนวความคิดเรื่องพระเจ้าของท่านพุทธทาส ทฤษฎีการตีความเรื่องภาษาคนและภาษาธรรมของท่านพุทธทาส และการตีความเรื่องพระเจ้าของท่านพุทธทาส บทที่ 4 กล่าวถึงการนําเอาแนวคิดเรื่องพระเจ้าในทรรศนะของนักปรัชญาทั้งสามสํานัก คือ สํานักเทวนิยมแแบบคลาสสิก สํานักสรรพเทวนิยม และสํานักเทวนิยมแบบนีโอคลาสสิก ซึ่งได้ อธิบายไว้ในบทที่ 1 มาวิเคราะห์เปรียบเทียบเพื่อให้เห็นความเหมือนกันและความต่างกันกับทรรศนะของท่านพุทธทาส และเป็นการหาข้อสรุปว่าทรรศนะของท่านพุทธทาสเข้ากันได้กับทรรศนะของสํานักใด และผู้วิจัยยังได้นําเอาทรรศนะของนักปราชญ์ชาวคริสต์และชาวพุทธที่มีต่อทรรศนะของท่าน พุทธทาสมาแสดงไว้ด้วย บทที่ 5 กล่าวถึงบทสรุปที่ได้ศึกษาวิจัยมาทั้งหมดพร้อมทั้งข้อเสนอแนะในการนําปัญหาที่ยังไม่ได้ศึกษาไปค้นคว้าต่อไป จากการศึกษาวิจัยมาทั้งหมดผู้วิจัยได้พบข้อสรุปอันเกี่ยวกับแนวคิดเรื่องพระเจ้าในทรรศนะของท่านพุทธทาส ดังนี้ 1. คําว่า พระเจ้า ในทรรศนะของท่านพุทธทาสเป็นการตีความใหม่โดยการใช้ทฤษฎีภาษาคน ภาษาธรรมเป็นเครื่องมือ พระเจ้าในภาษาธรรมในทรรศนะของท่านพุทธทาสหมายถึงธรรมชาติ และกฎธรรมชาติอันเฉียบขาดที่ทําให้สรรพสิ่งเกิดขึ้น ดำรงอยู่และแตกสลายไปตามกาลเวลา และกฎนั้นยังมีจุดประสงค์ให้สรรพสิ่งมีวิวัฒนาการไปในทางที่สูงขึ้นจนถึงจุดสูงสุดนั่นคือปราศจากความทุกข์ทั้งมวลว่าโดยนัยนี้ พระเจ้าในทรรศนะของท่านพุทธทาสจึงปราศจากรูปร่าง 2. การอธิบายพระเจ้าให้มีลักษณะเป็นธรรมชาติของท่านพุทธทาสมีลักษณะของการประนีประนอมอยู่มาก กล่าวคือ เมื่อคนทั่วไปเข้าใจความหมายของศาสนาประเภทเทวนิยมกับอเทวนิยมแบบเป็นปฏิปักษ์ต่อกัน โดยเฉพาะประเด็นที่มีพระเจ้ากับไม่มีพระเจ้าท่านพุทธทาสกลับนําเอาประเด็นสําคัญคือเรื่องพระเจ้านี้มานิยามความหมายใหม่โดยใช้ทฤษฎีภาษาคนและภาษาธรรมเป็นเครื่องมือ ซึ่งการตีความของท่านก่อให้เกิดการประนีประนอมระหว่างศาสนาเทวนิยมกับอเทวนิยมได้อย่างดีด้วย 3. ดังนั้นในสายตาของท่านพุทธทาสมนุษย์ทุกคนและศาสนาทุกศาสนาล้วนต้องมีพระเจ้า และต้องเป็นพระเจ้าองค์เดียวกันหมด ทุกศาสนามีวิธีการดับทุกข์โดยมีพระเจ้าอย่างบุคคลก็ได้ และดับทุกข์โดยมีพระเจ้าอย่างกฎธรรมชาติก็ได้ ซึ่งทั้งสองวิธีนําไปสู่ความดับทุกข์ได้เช่นกัน โดยที่มุ่งตรงต่อพระเจ้า ยกผลงานให้พระเจ้าในที่สุดก็ไม่เหลือตัวตนที่จะเห็นแก่ตัว จึงไม่เหลืออัตตาความมีตัวตน ซึ่งเป็นสาเหตุแห่งทุกข์ทั้งมวล 4. เมื่อนําเอาแนวคิดของท่านพุทธทาสไปเปรียบเทียบกับแนวคิดของนักปรัชญาคริสต์ 3 สํานักคือ สํานักเทวนิยมแบบคลาสสิก สรรพเทวนิยม และเทวนิยมแบบนีโอคลาสสิก ทรรศนะของท่านพุทธทาสไม่อาจที่จะจัดเข้ากับสํานักใดได้อย่างสมบูรณ์ กล่าวคือ ทรรศนะของท่านพุทธทาสมีทั้งเข้ากันได้และเข้ากันไม่ได้กับทั้งสามสํานัก แต่เมื่อมองจากนักปรัชญาเทวนิยมแล้ว ทรรศนะของท่านพุทธทาสมีลักษณะเป็นธรรมชาตินิยมไม่ใช่เทวนิยม เมื่อกล่าวถึงทรรศนะของนักปราชญ์ชาวคริสต์และ นักปราชญ์ชาวพุทธที่มีต่อท่านพุทธทาส ปรากฏว่ามีทั้งผู้ที่เห็นด้วยและผู้ไม่เห็นด้วยกับทรรศนะของ ท่านพุทธทาส การตีความหลักธรรมต่างๆ และเรื่องพระเจ้าของท่านพุทธทาสในลักษณะของภาษาคน ภาษาธรรมนั้นมีประโยชน์ต่อประชาชนในปัจจุบันมาก ทําให้ผู้คนที่นับถือศาสนาต่างกันหันหน้าเข้าหา กันด้วยความเข้าใจอันดีระหว่างกัน ซึ่งในที่สุดจะนําไปสู่การอยู่ร่วมกันอย่างสันติ

Abstract: The aim of this research is to analyze the concept of God in Buddhadasa's view in order to see wheter Buddhadasa's thought can get along well with those of Christian and Buddhist scholars. Chapter 1: It is concerned with background and significance of study. Chapter II: It is concerned with the concept of God according to monotheistic religions such as Judaism, Christianity and Islam; with the ideas Classical Theism, Pantheism and Neoclassical Theism; and also with the approaches of Exclusivism, Inclusivism and Pluralism. Chapter III: Buddhadasa's view on the concept of God is analyzed. The analysis includes the theory of Dhamma Language and Human Language, and the new interpretation of the concept of God. Chapter IV: A comparative study of the concept of God according to Classical Theism, Pantheism, Neoclassical Theism and the concept of God according to 1. "God", according to Buddhadasa's theory of Dhamma Language, refers to Nature and Natural Law, causing all things to happen, proceed and disappear."God" wills all things to develop themselves to attain enlightenment (Salvation) as the supreme end. "God" in this sense is incorporeal. 2. Whereas people in general believe that a theistic religion like Christianity and an atheistic religion like Buddhism are incompatible, Buddhadasa could compromise between Buddhism and Christianity through his theory of Human Language and Dhamma Language. 3. According to Buddhadasa, all human beings and all religions have the same "God" who can be seen as either the personal God or the impersonal Law. No matter "God" is seen as personal or impersonal all people of different religions are able to extinguish their suffering for good if they worship “God" namely, completely destroy their selfishness. 4. Comparing Buddhadasa's view on the concept of Gof with the ideas of Classical Theism, Pantheism and Neoclassical Theism (Panentheism), we foud that some point are similar and some are different. Therefore, we may conclude that Buddhadasa's view does not completely correspond to any of these three schools. Some scholars agree with Buddhadasa, but some do not agree with him. However, the theory of Dhamma language and Human language is considered as useful humankind all over the world. Especially at the present time. This promotes mutual understanding among people of different religions which eventually will lead to peaceful coexistence.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. ส่วนหอสมุดกลาง

Address: พระนครศรีอยุธยา

Email: library@mcu.ac.th

Name: พระมหาธีรพันธ์ วชิรญาโณ

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: วรยุทธ ศรีวรกุล

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: วีระชาติ นิ่มอนงค์

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2544

Modified: 2567-07-07

Issued: 2567-07-07

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: สาขาวิชาปรัชญา

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	พระมหาบูรณ์เชน สณิกปุญโญ (สุขคุ้ม).pdf	34.14 MB	3	2025-09-13 13:08:52

ใช้เวลา

0.035322 วินาที