การศึกษาเปรียบเทียบทัศนะเรื่องอนัตตาในพุทธปรัชญาเถรวาทกับ แนวคิดของฌอง-ปอล ซาร์ตร์

Name: พระบวร กตปุญฺโญ (พงษ์ชาติ)

keyword: พุทธปรัชญา

; ปรัชญาเถรวาท

; ฌอง-ปอล ซาร์ตร์

; อนัตตา

Abstract: การศึกษาเปรียบเทียบทัตนะเรื่องอนัตตาในพุทธปรัชญาเถรวาทกับแนวดิดของฌอง-ปอล ซาร์ตร์ โดยมีวัตถุประสงค์หลักเพื่อศึกษาหลักอนัตตาในพุทธปรัชญาเถรวาทกับแนวคิดของฌอง - ปอล ซาร์ตร์ และเพื่อตึกษาเปรียบเทียบความเหมือนและความแตกต่างกันเกี่ยวกับแนวติดหลักอนัตตาของ ทั้งสองทัศนะ ในการศึกษาวิจัยครั้งนี้ ผู้วิจัยมุ่งตึกษาข้อมูลจากเอกสารและงานวิจัยชั้นปฐมภูมิและทุติยภูมิที่เกี่ยวข้องกับเรื่องหลักอนัตตาในทัตนะของพุทธปรัชญาเถรวาทและแนวติดของฌอง-ปอล ซาร์ตร์ ทั้งภาษาไทยและภาษาอังกฤษเป็นสำคัญ ผลการวิจัยพบว่า หลักอนัตตาในดวามหมายของซาร์ตร์และพุทธปรัชญาเถรวาทนั้นมีนัยที่ค่อนข้างจะสอดคล้องกัน สิ่งต่าง ๆ ที่มีอยู่ในโลก รวมทั้งจิตของมนุษย์ล้วนมีสภาวะแห่งความเป็นอนัตตาเป็นองค์ประกอบที่สำคัญที่สุด เพราะการที่จิตคิดปรุงแต่งสิ่งต่างๆ จึงทำให้เราไม่สามารถที่จะมองเห็นสภาวะแห่งความเป็นอนัตตาได้ เป็นเหตุให้เราหลงผิดคิดไปว่าความเป็นอนัตตานั้นเป็นสิ่งที่ไม่มีอยู่ในโลก ความเป็นอนัตตานั้นเป็นเพียงแค่ความคิดหนึ่งซึ่งมนุษย์สร้างขึ้นมา แต่แท้ที่จริงแล้วมนุษย์มิได้มีความหมายอะไรเลย คล้ายดลึงกับพุทธปรัชญาเถรวาทที่ว่า สิ่งต่าง ๆ ในโลก ไม่ว่าจะเป็นสิ่งที่มีชีวิตหรือไม่มีชีวิต มีสภาพที่ว่างจากตัวตนและสิ่งที่เนื่องตัวยตนทั้งสิ้น แต่การที่จิตมนุษย์ถูกอวิชชาคือความไม่รู้แจ้งเห็นจริงในกฎแห่งไตรลักษณ์ตรอบงำ จึงทำให้มนุษย์พากันยืดมั่นถือมั่นสิ่งต่าง ๆ ว่ามีอัตตาที่จะสามารถยึดครองได้ ประเด็นที่แตกต่างก็คือว่า ท่าทีของซาร์ตร์กับพุทธปรัชญาเถรวาทที่เกี่ยวกับความหมายของหลักอนัตตานั้น ดูประหนึ่งว่ามิได้แตกต่างกัน แต่หากศึกษาลีกลงไปในรายละเอียดแล้วจะพบว่าทัศนะะดังกล่าวนั้น แตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง ซาร์ตร์พยายามที่ใช้ทฤษฎีอนัตตาที่ตัวเองได้นำเสนอขึ้นมานั้น เป็นแรงสนับสนุนหลักการแห่งเสรีภาพ เสรีภาพที่พ้นจากการแทรกแซง การบังคับ หรือการใช้อำนาจทางอ้อม รวมไปถึงกระบวนการในการเลือกที่กระทำตามดำริของตนเองอย่างเสรี นอกจากนั้นซาร์ตร์ยังใช้ทฤษฎีอนัตตาปฏิเสธระบบปรัชญาที่มองเห็นว่ามีอัตตาเป็นศูนย์กลาง ในการปฏิเสธอัตตาของซาร์ตร์นั้น เขามุ่งเนันให้มนุษย์เสาะแสวงหาสิ่งต่าง ๆ เพื่อเติมความเป็นมนุษย์ให้เต็ม โดยมองเห็นว่าหากพยายามเติมสิ่งต่างๆ ลงในตัวมนุษย์มากเท่าไดจะทำให้ความเป็นมนุษย์มีค่ามากขึ้นเท่านั้น ผลก็คือก็คือมนุษย์ต้องประสบความทุกข์อันเกิดจากการที่มนุษย์จะต้องหลอกตัวเอง และแปลกแยกกับความรู้สึกของตนเอง เพราะสิ่งที่เสาะแสวงหานั้น มิใช่ความสุขที่แท้จริง ทั้ง ๆ ที่ซาร์ตร์ก็รู้ว่า วิธีการเหล่านั้นมิใช่ทางแห่งความสุขที่แท้จริง แต่เขาก็มิได้นำเสนอวิธีปฏิบัติ เพื่อที่จะละอัตตา หรือหยุดการแสวงหาสิ่งภายนอกโดยหันมาแสวงหาความสุขภายใน พุทธปรัชญาเถรวาทนั้น มุ่งเน้นให้มนุษย์แสวงหาความสุขภายใน แสวงหาความอิสระของจิตใจมากกว่าที่จะไปมุ่งเนันให้ความสำดัญต่อสิ่งภายนอก หรือดวามอิสระภายนอกเพราะความสุขอันเกิดจากการยึดมั่นถือมั่นในสิ่งภายนอกนั้น แท้ที่จริงแล้วมันมิใช่ดวามสุขที่เที่ยงแท้ถาวร ความสุขที่แท้จริงก็คือความสุขอันเกิดจากการที่มนุษย์มีสภาพจิตใจที่เป็นอิสระทั้งทั้งภายนอกและภายใน ไม่ตกเป็นทาสของอวิชชา ตัณหา อุปาทานต่าง ๆ ที่เกาะเกี่ยวพันธนาการมนุษย์เอาไว้

Abstract: The thesis entitle a comparative study of the concept of selflessness in Theravada Buddhist philosophy and Jean Paul Sartre is aim at a study of the concept of Anatta in Theravada Buddhist philosophy and Sartre's philosophy and to compare the similarity and contradiction of the both philosophic thought. This thesis was conducted by the documentary research, all the primary and secondary documents both English and Thai on the Selflessness of Theravada Buddhist philosophy and Sartre were used in this thesis. The study found that the concept of Selflessness in Theravada Buddhist Philosophy and Jean - Paul Sartre are likely the same. All compounded things in the world matter and mind is the state of Selflessness. It is said that the Selflessness is the most important factor of everything. Since the mind forming everything make us not see the state of Selflessness. This leads us to misunderstand that there is no Anatta. Anatta is just the concept of thinking created by human beings. Absolutely, there is nothing Everything in Buddhist Philosophy , being and non - being, is the state of emptiness. Human beings were by covered ignorance (avija) then they cannot realize the law of the Three Characteristics and these made man clings to everything as their Atta (Self) and can be possessed. The difference points of non - self between Sartre and Theravada Buddhist philosophy seem to be very similar but if it is realized in deep it can be found that Jean-Paul Sartre 's Selflessness supports the concept of freedom which comes out of interference, force and power. The process of choosing to do or not to do by one's self is also included here. In the other hands, the theory of selflessness was used by Sartre to refuse other school of philosophy that holds self as its center. In this point Sartre urged man to seek out themselves in order to fulfill something and made man valuable. The result of these made man suffer that arisen from the alienation and delusion. To seek out something outside is not the absolute happiness of man. Sartre did not mention the way to get rid of self or Atta or stop to search the external things and turn to seek out the happiness in one's mind. However the Theravada Buddhist philosophy aims at the seeking of the internal happiness or the freedom of mind more than the external happiness or the outside freedom. That is to say, happiness that arises from the material thing is not the absolute happiness. The absolute happiness creates from the external and intemnal freedom of man mind and never falis into ignorance, desire and delusion.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. ส่วนหอสมุดกลาง

Address: พระนครศรีอยุธยา

Email: library@mcu.ac.th

Name: พระมหาณรงค์ กนฺตสีโล

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: พระใบฎีกาเสน่ห์ ญาณเมธี

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: บัณฑิต รอดเทียน

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2553

Modified: 2567-06-29

Issued: 2567-06-29

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: สาขาวิชาปรัชญา

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	พระบวร กตปุญฺโญ (พงษ์ชาติ).pdf	1.16 MB

ใช้เวลา

0.025558 วินาที