การพัฒนาพฤติกรรมความปลอดภัยของบุคลากรงานป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย

Development of fire and rescue officers' safety behavior

Name: คเณศ จุลสุคนธ์

keyword: พฤติกรรมความปลอดภัย

ThaSH: กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย -- พนักงาน -- มาตรการความปลอดภัย

ThaSH: การบรรเทาสาธารณภัย -- มาตรการความปลอดภัย

ThaSH: การทำงานเป็นทีม

ThaSH: แรงจูงใจภายใน

ThaSH: การรับรู้ตนเอง

Abstract: การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาความหมาย องค์ประกอบ และปัจจัยที่เกี่ยวกับพฤติกรรมความปลอดภัยของบุคลากรงานป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย 2) ตรวจสอบความตรงเชิงโครงสร้างของโมเดลการวัดการรับรู้ความสามารถของตนเองด้านความปลอดภัย การทำงานเป็นทีม ความรู้ด้านความปลอดภัย แรงจูงใจด้านความปลอดภัย และพฤติกรรมความปลอดภัยของบุคลากรงานป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยกับข้อมูลเชิงประจักษ์ 3) ตรวจสอบความตรงของโมเดลความสัมพันธ์เชิงสาเหตุของพฤติกรรมความปลอดภัยของบุคลากรงานป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยกับข้อมูลเชิงประจักษ์ 4) ศึกษาผลการใช้โปรแกรมการพัฒนาพฤติกรรมพฤติกรรมความปลอดภัยของบุคลากรงานป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย โดยแบ่งการวิจัยออกเป็น 4 ระยะตามวัตถุประสงค์ของการวิจัย ประกอบด้วย การวิจัยระยะที่ 1 เป็นการสัมภาษณ์บุคลากรงานป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยในเขตกรุงเทพมหานครและปริมณฑลที่มีพฤติกรรมความปลอดภัยในการปฏิบัติงาน และมีประสบการณ์การปฏิบัติงานด้านการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยมากกว่า 5 ปี จำนวน 14 คน ตามพื้นที่การปฏิบัติงาน วิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า พฤติกรรมความปลอดภัย หมายถึง การทำงานด้วยความปลอดภัยและไม่ประมาทโดยคำนึงถึงตัวผู้ปฏิบัติงานเองเป็นอันดับแรก รวมทั้งเพื่อนร่วมงาน ผู้ประสบภัย และประชาชนที่อยู่บริเวณที่เกิดเหตุ มีความพร้อมของร่างกาย เครื่องมือ เครื่องจักรกล และสวมใส่อุปกรณ์ป้องกันภัยส่วนบุคคล (PPE) เช่น ถุงมือ หมวก หน้ากาก อุปกรณ์ป้องกันการตกจากที่สูง รวมถึงชุดดับเพลิงภายในอาคาร ชุดดับเพลิงภายนอกอาคาร ชุดป้องกันสารเคมี ไฟฉาย ชุดอุปกรณ์เครื่องช่วยหายใจ (SCBA) ทั้งนี้ต้องมีความรู้ ความเข้าใจเกี่ยวกับการใช้เครื่องมือในการปฏิบัติงาน เครื่องจักรกล และฝึกทบทวนอย่างสม่ำเสมอ ก่อนปฏิบัติงานมีการวางแผนการปฏิบัติงาน การประเมินสถานการณ์ และวิเคราะห์เหตุการณ์ต่าง ๆ หากพบว่ามีความเสี่ยงจะไม่เข้าระงับเหตุ เช่น การเกิดเหตุเพลิงไหม้ที่รุนแรง เหตุเพลิงไหม้ที่มีสารเคมีรั่วไหล เหตุเกิดในพื้นที่คับขัน งานจับสัตว์มีพิษและไม่มีพิษ ประกอบด้วย 2 องค์ประกอบ ได้แก่ องค์ประกอบที่ 1 การปฏิบัติตามมาตรฐานความปลอดภัย องค์ประกอบที่ 2 การมีส่วนร่วมด้านความปลอดภัย และปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับพฤติกรรมความปลอดภัย ได้แก่ การรับรู้ความสามารถของตนเอง ความรู้ การทำงานเป็นทีม และแรงจูงใจ การวิจัยระยะที่ 2 เป็นการสร้างเครื่องมือ กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ บุคลากรงานป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย จำนวน 3 กองปฏิบัติการ ได้แก่ กองปฏิบัติการดับเพลิงและกู้ภัย 1 กองปฏิบัติการดับเพลิงและกู้ภัย 2 และกองปฏิบัติการดับเพลิงและกู้ภัย 4 จำนวน 200 คน วิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงยืนยัน ผลการวิจัยพบว่า โมเดลการวัดทั้ง 5 ตัวแปรมีความสอดคล้องกลมกลืนกับข้อมูลเชิงประจักษ์ การวิจัยระยะที่ 3 เป็นการวิเคราะห์โมเดลสมการโครงสร้าง กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ บุคลากรงานป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย จำนวน 3 จังหวัด ได้แก่ จังหวัดนครปฐม นนทบุรี และปทุมธานี จำนวน 524 คน เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ แบบสอบถามใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูลทั้ง 5 ตัวแปร ได้แก่ การรับรู้ความสามารถของตนเองด้านความปลอดภัย การทำงานเป็นทีม ความรู้ด้านความปลอดภัย แรงจูงใจด้านความปลอดภัย และพฤติกรรมความปลอดภัย วิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์โมเดลสมการโครงสร้าง ผลการวิจัยพบว่า โมเดลความสัมพันธ์เชิงสาเหตุของพฤติกรรมความปลอดภัยของบุคลากรงานป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยมีความสอดคล้องกลมกลืนกับข้อมูลเชิงประจักษ์ ทั้งนี้ตัวแปรในโมเดลทั้ง 4 ตัว อธิบายความแปรปรวนในตัวแปรพฤติกรรมความปลอดภัยได้ร้อยละ 77.7 โดยแรงจูงใจด้านความปลอดภัยมีอิทธิพลทางตรงต่อพฤติกรรมความปลอดภัยมากที่สุด การวิจัยระยะที่ 4 เป็นการทดลอง กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ บุคลากรงานป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย จำนวนทั้งสิ้น 16 คน เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ แบบสอบถาม และโปรแกรมการพัฒนาพฤติกรรมความปลอดภัยของบุคลากรงานป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการทดสอบ Friedman Test และ Wilcoxon Signed-Rank Test ผลการวิจัยพบว่า บุคลากรงานป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยมีคะแนนพฤติกรรมความปลอดภัยก่อนการทดลอง หลังการทดลอง และการติดตามผล แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 และการเปรียบเทียบความแตกต่างระหว่างคะแนนก่อนการทดลอง หลังการทดลอง และการติดตามผลการทดลองของพฤติกรรมความปลอดภัยรายคู่ พบว่า บุคลากรงานป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยมีคะแนนหลังการทดลองเพิ่มขึ้นก่อนการทดลอง คะแนนการติดตามผลเพิ่มขึ้นก่อนการทดลอง และคะแนนการติดตามผลเพิ่มขึ้นหลังการทดลอง

Abstract: This research aimed to achieve four main objectives: 1) to study the definition, elements of safety behavior, and factors influencing safety behavior among fire and rescue officers, 2) to investigate the validity of measurement models pertaining to safety self-efficacy, teamwork, safety knowledge, safety motivation and safety behavior, using empirical study methods, 3) to explore the validity of causal relationship model of fire and rescue officers’ safety behavior, using empirical study methods, and 4) to study the effects of the development of fire and rescue officers’ safety behavior program. The research was structured into 4 stages corresponding to the stated purposes. Phase 1 was an interview with 14 fire and rescue officers in Bangkok and metropolitan areas who have practiced safety behavior and had fire and rescue experience for more than 5 years. The data was analyzed by using content analysis. The results of the study indicated that the definition of safety behavior among fire and rescue officers encompassed the concept of working with safety and care while prioritizing the well-being of the operators themselves, as well as their colleagues, victims, and individuals present at the scene. Moreover, physical readiness was mentioned, which each individual should be fully equipped with tools and machines, and one must wear personal protective equipment (PPE) such as gloves, helmet, mask, fall absorbing lanyard, fire interior fighting suit, fire-fighting suit, chemical protective clothing, flashlight, and self-contained breathing apparatus (SCBA). However, they must understand how to use tools, and machines by reviewing safety practice regularly. Before intervening any emergency situations, emergency responders have to review an operational plan, calculate risks of the situation, and analyze the events. If a risk is found, it might deter the response to incidents such as violent fires, fires involving chemicals, incidents in confined areas, or encounters with poisonous and non-poisonous animals. The elements of safety behavior consisted of Safety compliance and Safety participation and factors associated with safety behavior consisted of self-efficacy, teamwork, knowledge, and motivation. In Phase 2 of the research, the primary objective was to develop a research instrument. The study involved collecting data from a sample of 200 individuals belonging to Fire and Rescue Brigade Divisions 1, 2, and 4 within the Bangkok Fire and Rescue Department. Confirmatory Factor Analysis (CFA) was employed to analyze the collected data. The results indicated that all measurement models developed for the study were consistent with the empirical data. Phase 3 of the research involved conducting a Structural Equation Modeling (SEM) analysis. The study included a sample of 524 fire and rescue officers from metropolitan areas, including Nakhon Pathom, Nonthaburi, and Pathum Thani. Questionnaires were utilized to collect data on five variables: safety self-efficacy, teamwork, safety knowledge, safety motivation, and safety behavior. The SEM analysis was employed to analyze the collected data. The results of the SEM analysis indicated that the structural model developed for the study was consistent with the empirical data. Furthermore, the findings revealed that approximately 77% of the variance associated with safety behavior could be explained by the four predictors: safety self-efficacy, teamwork, safety knowledge, and safety motivation. Among these predictors, safety motivation emerged as the strongest factor directly influencing safety behavior. In Phase 4 of the research, an experimental design was implemented to evaluate the effectiveness of a developed fire and rescue officers' safety behavior program. The sample for this phase consisted of 16 fire and rescue officers. Questionnaires were employed as instruments to collect data on fire and rescue officers' safety behavior. To analyze the data, statistical tests such as the Friedman Test and Wilcoxon Signed-Rank Test were applied. The results indicated that there was a statistically significant difference in fire and rescue officers' safety behavior between the periods of assessment : before training, after training, and during the follow-up period. The significance level was set at .01, indicating strong statistical evidence.

มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ. สำนักหอสมุดกลาง

Address: กรุงเทพมหานคร

Email: library@kmutnb.ac.th

Name: ปิ่นกนก วงศ์ปิ่นเพ็ชร์ พิบูลแถว

Role: ที่ปรึกษาดุษฎีนิพนธ์

Email : pinkanok.w@arts.kmutnb.ac.th

Name: มานพ ชูนิล

Role: ที่ปรึกษาดุษฎีนิพนธ์

Email : manop.c@arts.kmutnb.ac.th

Created: 2565

Modified: 2566-10-12

Issued: 2566-10-12

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต

Level: ปริญญาเอก

Descipline: จิตวิทยาอุตสาหกรรมและองค์การ

Grantor: มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ

©copyrights มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	B17615094.pdf	12.72 MB	32	2025-11-28 04:35:47

ใช้เวลา

0.030344 วินาที