แจ้งเอกสารไม่ครบถ้วน, ไม่ตรงกับชื่อเรื่อง หรือมีข้อผิดพลาดเกี่ยวกับเอกสาร ติดต่อที่นี่ ==>
หากไม่มีอีเมลผู้รับให้กรอก thailis-noc@uni.net.th
หากไม่มีอีเมลผู้รับให้กรอก thailis-noc@uni.net.th
ปรีดี ปรัยนุ. ภูมิเทคโนโลยีต้นทองที่สัมพันธ์กับต้นผักหวานป่าตามคติชนวิทยา ในอนุภูมิภาคลุ่มน้าแม่โขง. ปริญญาเอก(ยุทธศาสตร์การพัฒนาภูมิภาค (เทคโนโลยีที่เหมาะสมเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน)). มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์. สำนักวิทยบริการและเทคโนโลยีสารสนเทศ. : มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์, 2565.
ภูมิเทคโนโลยีต้นทองที่สัมพันธ์กับต้นผักหวานป่าตามคติชนวิทยา ในอนุภูมิภาคลุ่มน้าแม่โขง
Eco cultural technology of ton thong tree (Bombax Ceiba l.) related to ton Pak Wan Pa Tree (Melientha Suavis Pierre) on Folkloristics in the greater Mekong sub region
Name: ปรีดี ปรัยนุ
Address:
99/3 หมู่ 10 ตาบลพญาเย็น อาเภอปากช่อง จังหวัดนครราชสีมา 30320
keyword:
คติชนวิทยา
Classification :.DDC: 398.2
Abstract:
การศึกษาเรื่องภูมิเทคโนโลยีต้นทองที่สัมพันธ์กับต้นผักหวานป่าตามคติชนวิทยาใน อนุภูมิภาคลุ่มน้ำแม่โขง มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาบริบทภูมิเทคโนโลยีต้นทอง (งิ้ว) และต้นผักหวานป่าในระบบนิเวศตามคติชนวิทยาในอนุภูมิภาคลุ่มน้ำแม่โขง 2) ศึกษาคุณค่าของต้นทอง (งิ้ว) และต้นผักหวานป่าในอนุภูมิภาคลุ่มน้ำแม่โขง 3) วิเคราะห์องค์ประกอบภูมิเทคโนโลยีต้นทอง (งิ้ว) และต้นผักหวานป่าในระบบนิเวศตามคติชนวิทยาและคุณค่าในอาณาบริเวณพนมดงรัก ราชอาณาจักรไทยและจัดทำข้อเสนอเชิงนโยบายการอนุรักษ์เพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน ในพื้นที่ศึกษาในบริเวณอนุภูมิภาคลุ่มน้ำแม่โขงทั้ง 3 ประเทศ ได้แก่ สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว ราชอาณาจักรกัมพูชาและราชอาณาจักรไทย โดยใช้วิธีวิจัยเชิงคุณภาพจากการสัมภาษณ์เชิงลึกกลุ่มผู้ให้ข้อมูลหลักที่เป็นกลุ่มเกษตรกร พ่อค้าแม่ค้า นักวิชาการป่าไม้ และแม่บ้าน จำนวน 60 คน ร่วมกับการวิจัยเชิงปริมาณในการวิเคราะห์องค์ประกอบภูมิเทคโนโลยีต้นทอง (งิ้ว) และต้นผักหวานป่าในระบบนิเวศตามคติชนวิทยาและคุณค่าในอาณาบริเวณพนมดงรักราชอาณาจักรไทย โดยใช้แบบสอบถาม 500 ชุด และนำมาประมวลผลพร้อมทั้งจัดทำข้อเสนอเชิงนโยบายการอนุรักษ์เพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน
ผลการวิจัยพบว่า
1) ต้นทอง (งิ้ว) มีความสัมพันธ์กับต้นผักหวานป่า ในระบบนิเวศป่าเขตร้อนบนภูมิสัณฐานอาณาบริเวณเทือกเขาพนมดงรัก การเชื่อมโยงทางสังคม ทั้งภาษา วัฒนธรรม ความเชื่อและการดำเนินชีวิต คุณค่าทางอาหารและยาสมุนไพรจากป่าไม้ทั้งพืช สัตว์ และจุลินทรีย์ที่ได้มาจากธรรมชาติของป่าผสมผลัดใบ (ป่าเบญจพรรณ) และป่าผลัดใบ (ป่าเต็งรัง) ในช่วงฤดูหนาวสู่ฤดูแล้งที่ต้นทอง (งิ้ว) ต้นไม้ยืนต้นขนาดใหญ่ที่ทิ้งใบหมดก่อนออกดอกสีแดงเต็มต้น และผักหวานป่าเป็นไม้ยืนต้นมีลักษณะเป็นไม้พุ่มในช่วงฤดูแล้งก่อนฤดูฝน การหักกิ่ง เด็ดยอดหรือการเผาป่าเป็นการกระตุ้นให้ผักหวานป่าแตกยอดอ่อนมากขึ้น จัดเป็นพืชอายุยืนยาว
2) คุณค่าทางอาหารการบริโภคและเภสัชวัตถุของเกสรต้นทอง (งิ้ว) จากดอกที่ให้พลังงานสูงทั้งแคลเซี่ยม ฟอสฟอรัส เหล็ก วิตามิน รวมทั้งคาร์โบไฮเดรต เป็นต้น ดอกต้นทอง (งิ้ว) ตากแห้งทำยาแก้น้ำร้อนลวก แก้ไข้ ท้องร่วง ยางใช้ห้ามเลือด ขับน้ำเหลืองเสีย เนื้อไม้นำมาทำดินสอ ไม้จิ้มฟัน แจว พาย กังหันน้ำ ก้านและกล่องไม้ขีด น้ำมันจากเมล็ดปรุงอาหาร ทำสบู่ ปุยนุ่นใช้ยัดหมอนที่นอน ส่วนผักหวานป่าเป็นอาหารและยาประจำฤดูร้อน ช่วยแก้อาการของธาตุไฟ ใบและรากแก้อาการปวดศีรษะ รากเป็นยาเย็นแก้อาการร้อนในกระหายน้ำ ส่วนยอดมีรสหวานกรอบช่วยแก้อาการร้อนใน ใบและรากช่วยแก้อาการปวดท้อง แก้อาการปวดในข้อ ยางใช้กวาดคอเด็กแก้ลิ้นเป็นฝ้าขาว ยอดอ่อนและใบอ่อนมีสารอาหารให้พลังงาน คาร์โบไฮเดรต โปรตีน ไขมัน ใยอาหาร แคลเซี่ยม ฟอสฟอรัส เหล็ก วิตามินเอ บี วิตามินซีและไนอาซีน เป็นต้น
คติชนวิทยาของต้นทอง (งิ้ว) เป็นต้นไม้สองโลกที่ความหมายในพระสูตรที่ว่าด้วยเทวทูตสูตรหมายถึงนรกต้นงิ้วหนาม (สิมพลีนรก) ในนรกขุมที่ 3 สำหรับผู้ที่ทำผิดศีล5ในข้อที่3 คือลงโทษผู้ที่ทำความชั่วชายหญิงที่เป็นชู้เช่นหญิงมากชู้หลายผัวเป็นนางกากีที่ไปอยู่บนวิมานฉิมพลีคือต้นงิ้วของพญาครุฑ ส่วนผักหวานป่าพืชอมตะที่มีอายุยืนยาวเป็น 100 ปี เป็นภูมิปัญญาของบรรพบุรุษที่ใช้ประโยชน์และการถ่ายทอดสู่รุ่นลูกหลานในการนำมาจากป่าธรรมชาติที่มีให้กินเป็นฤดูกาลมาเป็นอาหารที่มีสรรพคุณทางยาและมีกินตลอดทั้งปี
นิเวศวิทยาวัฒนธรรมที่พึ่งพิงกันของต้นไม้ขนาดต่างๆเป็นองค์ประกอบทั้งขนาดสูงใหญ่เล็ก ที่สูงต่ำแตกต่างกันจนเป็นเรือนยอดหรือพุ่มไม้ที่มีหลายระดับชั้น อีกทั้งสัตว์จำนวนมากรวมทั้งเห็ดรา (Fungi) จนเป็นระบบนิเวศป่าไม้ที่สมบูรณ์ เช่น ต้นทอง (งิ้ว) เป็นไม้ยืนต้นทนแล้งที่มีความสูงประมาณ 10 - 30 เมตร ที่แตกกิ่งก้านสาขาออกเกือบตั้งฉากตามเรือนยอดของลำต้น เวลาออกดอกเต็มต้นจะมีนก ค้างคาว ผึ้งและสัตว์อื่นๆมากินน้ำหวานเป็นศูนย์รวมของระบบนิเวศ ส่วนผักหวานป่าเป็นไม้ยืนต้นมีลักษณะเป็นไม้พุ่มขนาดกลางที่สูงประมาณ 5 - 16 เมตร ผักหวานป่าต้องการแสงรำไรเพียง 50 % จึงต้องอาศัยร่มเงาของไม้ใหญ่ เช่น ต้นมะขามเทศ ชะอม ต้นตะขบเพื่อช่วยในการเจริญเติบโต และหัวใจสำคัญของผักหวานป่าให้รอดตายคืออย่าให้รากได้รับการกระทบกระเทือนจนรากขาด จึงจะมีอัตราการรอดตายสูง
3) องค์ประกอบภูมิเทคโนโลยีต้นทอง (งิ้ว) และต้นผักหวานป่าในระบบนิเวศตามคติชนวิทยาและคุณค่าในอาณาบริเวณพนมดงรักราชอาณาจักรไทย ประกอบด้วยสาระสำคัญกำหนดได้ 6 องค์ประกอบดังนี้ 1) ต้นทอง (งิ้ว) ในโลหสิมพลีนรก นำไปสู่ภูมิเทคโนโลยีนิเวศวิทยาวัฒนธรรมการเรียนรู้ศีล 5 และศีลธรรมในพุทธศาสนา 2) ต้นทอง (งิ้ว) และต้นผักหวานป่า เสริมสร้าง ภูมิเทคโนโลยีวัฒนธรรมสุขภาวะสัมพันธ์บ้าน วัด - โรงเรียน ในชุมชน 3) ต้นทอง (งิ้ว) และต้นผักหวานป่าเป็นทั้งอาหารและยาสมุนไพรในภูมิเทคโนโลยีวัฒนธรรมอาหารการกินที่สัมพันธ์กับระบบนิเวศและการส่งเสริมสุขภาวะแบบองค์รวมของชุมชน 4) ภูมิเทคโนโลยีนิเวศวิทยาวัฒนธรรมผักหวานป่ามีความเชื่อมโยงสัมพันธ์ร่วมระหว่าง บ้าน วัด - โรงเรียน ในชุมชน 5) ภูมิเทคโนโลยีต้นผักหวานป่าช่วยส่งเสริมเศรษฐกิจเชิงนิเวศและสุขภาวะของชุมชนและ 6) เทคโนโลยีวัฒนธรรมทางศาสนาที่เข้มแข็งเปรียบดังรากแก้วที่หยั่งลึกและเป็นคติชนในการรักษาระบบนิเวศ
4) ข้อเสนอเชิงนโยบายการอนุรักษ์เพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน ประกอบด้วย 6 นโยบายและ 12 มาตรการ โดยมีสาระสำคัญดังนี้ 1) ส่งเสริมและสนับสนุนภูมิเทคโนโลยีนิเวศวิทยาวัฒนธรรมทางศาสนาในชุมชนให้มีค่านิยม ความเชื่อทางคติชนเพื่อศีลธรรมในพุทธศาสนา ประกอบด้วย 2 มาตรการ 2) ส่งเสริมและสนับสนุนห่วงโซ่สัมพันธ์ระหว่างบ้าน วัด - โรงเรียน เพื่อเป็นแหล่งเรียนรู้การฟื้นฟูสุขภาวะแบบองค์รวมของชุมชน ประกอบด้วย 2 มาตรการ 3) ส่งเสริมและสนับสนุนภูมิเทคโนโลยีวัฒนธรรมอาหารการกินด้วยวัฒนธรรมนำหน้า ภูมิปัญญาสืบสานอาหารไทย ประกอบด้วย 2 มาตรการ 4) โครงการส่งเสริมวัฒนธรรมชุมชนและการฟื้นฟูระบบนิเวศ ประกอบด้วย 2 มาตรการ 5) การส่งเสริม สนับสนุนและการพัฒนาการทรัพยากรมนุษย์ด้านการเกษตรกรรมเพื่อการสัมมาอาชีพของคนชุมชนอย่างยั่งยืนบนฐานคิดเศรษฐกิจพอเพียง ประกอบด้วย 2 มาตรการ และ 6) ส่งเสริมและสนับสนุนให้ชุมชนท้องถิ่นเป็นชุมชนสุขภาวะอย่างยั่งยืน ด้วยกระบวนการเทคโนโลยีวัฒนธรรมทางศาสนา ประกอบด้วย 2 มาตรการ
The study of Technology of Ton Thong Tree (Bombax ceiba L.) related to Ton Pak Wan Pa Tree (Melientha suavis Pierre) on Folkloristics in The Greater Mekong sub region aimed at 1) studying the contexts of Technology of Ton Thong Tree (Bombax ceiba L.) and Ton Pak Wan Pa Tree (Melientha suavis Pierre) in the ecosystem on Folkloristics in The Greater Mekong Subregion. 2) studying the values of Ton Thong Tree (Bombax ceiba L.) and Ton Pak Wan Pa Tree (Melientha suavis Pierre) in The Greater Mekong sub region. 3) analyzing the composition of Technology of Ton Thong Tree (Bombax ceiba L.) and Ton Pak Wan Pa Tree (Melientha suavis Pierre) in the ecosystem on Folkloristics and their values in the Phnom Dong rek Rang, Kingdom of Thailand as well as preparing conservation policy proposals for sustainable development in the study area The Greater Mekong Sub region in 3 countries, the Lao People's Democratic Republic, Kingdom of Cambodia, and Kingdom of Thailand. Qualitative research method based on in-depth interviews was used to collect data from the main 60 informants consisting of farmers, merchants, forestry officers and housewives. Quantitative research method was also used to analyze the composition of Technology of Ton Thong Tree (Bombax ceiba L.) and Ton Pak Wan Pa Tree (Melientha suavis Pierre) in the ecosystem on Folkloristics and their values in the area of Phnom Dong rek Rang, Kingdom of Thailand. 500 questionnaires were used to process and prepare for conservation policy proposals for sustainable development.
The results revealed that
1) Ton Thong Tree (Bombax ceiba L.) is related to Ton Pak Wan Pa Tree in the tropical forest ecosystem on the Phnom Dong rek Rang. There are social connections, including language, culture, beliefs, and lifestyle as well as nutritional value and medicinal herbs from the forest, both plants and animals. It was also found that the microorganisms come from the nature of mixed deciduous forests and deciduous forests during the winter to the dry season when large perennial plants shed all their leaves before blooming red flowers all over its tree. Moreover, Pak Wan Pa is a perennial plant that looks like a long-lived shrub. During the dry season before the rainy season, pruning, plucking, or burning encourages the sprouts to sprout more young shoots.
2) In terms of nutritional value, consumption, and pharmaceutical substances, Ton Thong pollen provides high energy, calcium, phosphorus, iron, vitamins, and carbohydrates. Ton Thong can also be dried to make a remedy for scald, fever, diarrhea. Its rubber can be used to stop bleeding and excrete lymph. Moreover, the wood can also be used to make pencils, toothpicks, paddles, water turbine, matchsticks, and matchboxes. The oil from the seeds can be used for cooking and making soap. The cotton can also be used to stuff pillows, mattresses, etc. While Pak Wan Pa is the food and medicine during the summer. It can also be used as a remedy of fire element. Leaves and roots can cure headaches. The root is used as a cold medicine to relieve mouth ulcer and thirst. Pak Wan Pa Shoot has a sweet, crispy flavor that helps relieve mouth ulcer. Leaves and roots help relieve stomachache and joint pain. Rubber is used to sweep children's throats to treat white tongue. Young shoots and young leaves contain nutrients for energy, carbohydrates, proteins, fats, dietary fiber, calcium, phosphorus, iron, vitamins A, B, and vitamin C and niacin, etc.
Ton Thong folklore depicts it as a two-world tree. According to the meaning in Sutra, the spikey Ton Thong tree hell (Simpli Hell) is the 3rd hell. It is the place to punish those who break the 5 precepts in verse 3 that is those who commit evil and adultery. They have to live on Viman Chimplee, which is the Ton Thong tree of The Great Garuda. Pak Wan Pa is considered an immortal plant that has a lifespan of 100 years. It is the wisdom of the ancestors in the use of the forest and can be passed on to the next generation. This, thus, causes the change from food that is available for eating seasonally to food that has medicinal properties and can be consumed all year round.
The interdependent cultural ecology of trees of different sizes It is a combination of both large and small elements. Different tall trees form a canopy or a multi-level canopy. Moreover, many animals, including fungi coexist together forming a complete forest ecosystem. Ton Thong Tree is a drought-tolerant perennial plant with a height of 10-30 meters which its branches almost perpendicular to the canopy of the trunk. When the Pak Ton Thong Trees are in full bloom, birds, bats, bees, and other animals come to feed on the nectar as the center of the ecosystem. Pak Wan Pa is a perennial plant with a medium-sized shrub about 5-16 meters tall. Pak Wan Pa trees need only 50 % light, so they need the shade of large trees such as Manila tamarind trees, acacia trees, and Jamaican cherry trees to help them grow. And the key to keeping Pak Wan Pa trees alive is to not allow the roots to be affected so there will be a high survival rate.
3) The elements of technology of Ton Thong Tree (Bombax ceiba L.) and Ton Pak Wan Pa Tree (Melientha suavis Pierre) in the ecosystem according to folklore and values in the area of Phnom Dong rek Rang, Kingdom of Thailand consists of 6 defining essential elements as the followings. 1) Ton Thong Tree in Loha Simpli Narok leads to cultural ecology technology in learning the 5 precepts and morality in Buddhism. 2) Ton Thong Tree (Bombax ceiba L.) and Ton Pak Wan Pa Tree (Melientha suavis Pierre) strengthen technology, culture, health, relationship between houses, temples, and schools in the community. 3) Ton Thong Tree (Bombax ceiba L.) and Ton Pak Wan Pa Tree (Melientha suavis Pierre) are both food and herbal medicine in food culture technology related to the ecosystem and the promotion of holistic health of the community. 4) Cultural ecology technology of Ton Pak Wan Pa Tree (Melientha suavis Pierre) is related houses-temples-schools in the community. 5) Technology of Ton Pak Wan Pa Tree helps to promote the eco-economy and the well-being of the community. and 6) Strong religious culture technology is like a root that is deeply rooted and is a folklore to preserve the ecosystem.
4) Conservation policy proposals for sustainable development consist of 6 policies and 12 measures. The main themes are as follows. 1) Promote and support the geography, technology, ecology, and religious culture in the community to have values, folklore beliefs, for morality in Buddhism consisting of 2 measures. 2) Promote and support the relationship between houses, temples, schools to be a learning center for community holistic wellness restoring consisting of 2 measures. 3) Promote and support the food culture technology by using culture and wisdom to carry on Thai food consisting of 2 measures. 4) Community culture promotion and ecosystem restoration project consisting of 2 measures. 5) Promoting, supporting, and developing human resources in agriculture for sustainable occupation of the community based on the sufficiency economy concept, consisting of 2 measures. and 6) Promote and support the local community to be a sustainable wellness community with religious cultural technology process consisting of 2 measures.
มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์. สำนักวิทยบริการและเทคโนโลยีสารสนเทศ
Address:
สุรินทร์
Email:
arit@srru.ac.th
Name: ทองอินทร์ ไหวดี
Role:
อาจารย์ที่ปรึกษา
Name: สมพงษ์ ธงไชย
Role:
อาจารย์ที่ปรึกษา
Name: ปิยศักดิ์ สีดา
Role:
อาจารย์ที่ปรึกษา
Created:
2565
Modified:
2566-08-31
Issued:
2566-08-31
วิทยานิพนธ์/Thesis
application/pdf
CallNumber:
398.2 ป173ภ
tha
DegreeName: ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต
Level: ปริญญาเอก
Grantor: มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์
©copyrights มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์
RightsAccess:
ใช้เวลา
0.029201 วินาที
ปรีดี ปรัยนุ
| Title | Contributor | Type |
|---|---|---|
| ภูมิเทคโนโลยีต้นทองที่สัมพันธ์กับต้นผักหวานป่าตามคติชนวิทยา ในอนุภูมิภาคลุ่มน้าแม่โขง
มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์ ปรีดี ปรัยนุ | ทองอินทร์ ไหวดี สมพงษ์ ธงไชย ปิยศักดิ์ สีดา | วิทยานิพนธ์/Thesis |
ทองอินทร์ ไหวดี
สมพงษ์ ธงไชย
ปิยศักดิ์ สีดา