การพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้สิ่งแวดล้อมตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงของเครือข่ายกสิกรธรรมชาติ

Development of environmental learning management model based on sufficiency economy philosophy of agri-nature networks

Name: รัชนีวรรณ จีนธรรม

keyword: การจัดการสิ่งแวดล้อม

ThaSH: สิ่งแวดล้อม -- การอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ

Classification :.DDC: 354.333

Abstract: การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัญหาและความต้องการในการจัดการเรียนรู้ สิ่งแวดล้อมตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงของเครือข่ายกสิกรรมธรรมชาติ2) ศึกษาแนวทาง การจัดการเรียนรู้สิ่งแวดล้อมตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง 3) พัฒนารูปแบบการจัดการ เรียนรู้สิ่งแวดล้อมตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงของเครือข่ายกสิกรรมธรรมชาติและ 4) ศึกษาผลการใช้รูปแบบการจัดการเรียนรู้สิ่งแวดล้อมตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ด้านความรู้ เจตคติ และการปฏิบัติของนักศึกษาที่เรียนรู้ก่อนและหลังการใช้รูปแบบ โดยเปรียบเทียบ ก่อนกับหลังการเรียนรู้และเปรียบเทียบตามปัจจัยส่วนบุคคล เป็นการวิจัยและพัฒนาใช้วิธีการวิจัย แบบผสานวิธีพื้นที่วิจัยเป็นศูนย์ต้นแบบหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงของเครือข่ายกสิกรรมธรรมชาติ ในภาคกลาง การวิจัยมี 4 ระยะ คือ ระยะที่ 1 ศึกษาสภาพปัญหาการจัดการสิ่งแวดล้อมและความ ต้องการในการจัดการเรียนรู้ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ ได้แก่ ผู้บริหาร วิทยากร เจ้าหน้าที่ศูนย์ และผู้นำชุมชน ทั้ง 5 ศูนย์ศูนย์ละ 10 คน รวม 50 คน เครื่องมือที่ใช้คือ แบบสัมภาษณ์ ระยะที่ 2 ศึกษาแนวทาง การจัดการเรียนรู้ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ ได้แก่ผู้บริหาร และเจ้าหน้าที่ ศูนย์ละ 2 คน รวม 10 คน เครื่องมือที่ใช้ คือ แบบสัมภาษณ์ ระยะที่ 3 สร้างและพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้โดยร่างรูปแบบด้วยการจัดสนทนา กลุ่ม ผู้บริหาร เจ้าหน้าที่ และผู้นำชุมชน จำนวน 12 คน ประเมินรูปแบบโดยผู้เชี่ยวชาญ 5 คน เครื่องมือที่ใช้เป็นประเด็นการสนทนากลุ่มและแบบประเมินคุณภาพรูปแบบ ปรับปรุงรูปแบบและ ปฏิบัติการตามรูปแบบการจัดการเรียนรู้โดยผู้เข้าร่วมปฏิบัติการเป็นนักศึกษาระดับปริญญาตรีของสถาบัน การพลศึกษา วิทยาเขตกรุงเทพ ที่สมัครใจเข้าร่วมเรียนรู้จำนวน 39 คน ณ ศูนย์ภูมิรักษ์ธรรมชาติ อำเภอ เมือง จังหวัดนครนายก ระยะที่ 4 ศึกษาผลการใช้รูปแบบการจัดการเรียนรู้กลุ่มตัวอย่าง กลุ่มเดียวกับ ระยะที่ 3 เครื่องมือที่ใช้ได้แก่ แบบทดสอบความรู้ มีค่าอ านาจจำแนก อยู่ระหว่าง 0.33 - 0.80 มีค่า ความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.94 แบบสอบถามเจตคติมีค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.90 แบบสอบถามการปฏิบัติ มีค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.91 วิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เนื้อหาและใช้สถิติค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และค่าสถิติที ผลการวิจัยพบว่า 1. สภาพปัญหาการจัดการเรียนรู้สิ่งแวดล้อมของเครือข่ายกสิกรรมธรรมชาติ1) ด้าน สถานที่ มีพื้นที่จำกัด 2) ด้านหลักสูตร ยังไม่มีหลักสูตรที่มุ่งพัฒนานักศึกษาโดยตรง 3) ด้านการจัด กิจกรรมการเรียนรู้เน้นเฉพาะการบรรยายและปฏิบัติ 4)ด้านอุปกรณ์และสื่อ เกิดการชำรุดและขาดชุด ข ความรู้และสื่อที่หลากหลาย 5) ด้านวิทยากร มีจำนวนจำกัด และ 6) ด้านการประเมินผล ขาดการ ประเมินเชิงวิชาการ ส่วนความต้องการในการจัดการเรียนรู้ พบว่า ด้านสถานที่เรียนรู้ต้องการพัฒนา พื้นที่แนวใหม่ตามหลัก “โคกหนองนาโมเดล” ที่สอดคล้องตามหลักภูมิสังคมและมุ่งการพึ่งตนเอง ด้าน หลักสูตรต้องการหลักสูตรที่มุ่งสร้างนักศึกษาด้านเศรษฐกิจพอเพียงกับสิ่งแวดล้อมที่ยั่งยืน ด้านกิจกรรม การเรียนรู้ ควรฝึกการทดลองเพื่อค้นหานวัตกรรมใหม่ ด้านอุปกรณ์และสื่อการเรียนรู้ต้องการปรับปรุง ป้ายสื่อความหมายและชุดการเรียนรู้ที่มีสื่อประกอบ ด้านวิทยากร ต้องการเพิ่มวิทยากรที่ชำนาญการด้าน สิ่งแวดล้อม ด้านการประเมินผล ต้องการแบบประเมินและเพิ่มศักยภาพด้านการประเมินแก่เจ้าหน้าที่ 2. แนวทางการจัดการเรียนรู้สิ่งแวดล้อมตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงของเครือข่าย กสิกรรมธรรมชาติ1) หลักสูตรที่ใช้ในการเรียนรู้ควรเป็นหลักสูตรฝึกอบรม 3 - 5 วัน และเนื้อหา สาระควรเพิ่มการนำความรู้การจัดการสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืนมาบูรณาการกับหลักปรัชญาของ เศรษฐกิจพอเพียง โดยเน้นการพัฒนาคนให้คนจัดการดิน น้ำ และป่า 2) กิจกรรมการเรียนรู้ จัดอบรม ให้รู้จริง รู้แจ้ง โดยใช้เทคนิค คือ เช้าบรรยาย บ่ายทดลองและลงมือทำ ค่ำสรุปและแลกเปลี่ยนเรียนรู้ 3) ด้านสื่อและวิทยากร ควรใช้สื่อประสมและจัดฐานการเรียนรู้และวิทยากรประจ าฐานด้าน สิ่งแวดล้อมที่สนับสนุนเศรษฐกิจพอเพียง และ 4) การประเมินผล ควรใช้ทั้งเชิงปริมาณและการมี ส่วนร่วม และการติดตามผลความสามารถของการเป็นนักศึกษาแกนนำด้านหลักปรัชญาของเศรษฐกิจ พอเพียงทุก 3 เดือน ถึง 1 ปี 3. ผลการพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้สิ่งแวดล้อมตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ของเครือข่ายกสิกรรมธรรมชาติ ได้รูปแบบที่มีองค์ประกอบดังนี้1) หลักการของรูปแบบมุ่งนำความรู้ สิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืนมาบูรณาการกับหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงเพื่อสร้างนักศึกษาแกนนำ ให้สร้างงานพึ่งตนเองได้ 2) วิธีการ ใช้การอบรมเชิงปฏิบัติการในศูนย์เครือข่ายกสิกรรมธรรมชาติ โดย การให้ความรู้ ทดลอง และปฏิบัติโดยใช้เทคนิคเช้าบรรยาย บ่ายทดลองและลงมือทำ คำสรุปและ แลกเปลี่ยนเรียนรู้ ใช้เวลาอบรมแบบเข้ม 3 วัน 3) สื่อและวิทยากรในการเรียนรู้ได้จัดฐานเรียนรู้ 9 ฐาน ที่มีวิทยากรและสื่อประจ าฐาน ได้แก่ ฐานคนรักษ์แม่ธรณี คนรักษ์ป่า คนรักษ์น้ำ คนรักษ์ แม่โพสพ คนเอาถ่าน คนรักษ์สุขภาพ คนมีไฟ คนมีน้ำยา และคนติดดิน และ 4) การประเมินผล ใช้ การประเมินเชิงปริมาณและประเมินแบบมีส่วนร่วม ด้านความรู้ เจตคติ และการปฏิบัติเมื่อผ่านการ เรียนรู้ในแต่ละฐานและติดตามผลการปฏิบัติตามบทบาทของแกนนำด้านหลักปรัชญาของเศรษฐกิจ พอเพียงกับสิ่งแวดล้อมที่ยั่งยืน ผลการประเมินรูปแบบโดยผู้ทรงคุณวุฒิ พบว่า มีคุณภาพอยู่ในระดับมาก ( X = 4.44, S.D.= 0.53) 4. ผลการใช้รูปแบบการจัดการเรียนรู้สิ่งแวดล้อมตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ของเครือข่ายกสิกรรมธรรมชาติ หลังการเรียนรู้ พบว่า นักศึกษามีความรู้ เจตคติ และการปฏิบัติอยู่ใน ระดับมากทุกด้าน เมื่อเปรียบเทียบก่อนกับหลังการเรียนรู้พบว่า แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ ระดับ 0.05 และการเปรียบเทียบตามปัจจัยส่วนบุคคล พบว่า นักศึกษาที่มีเพศต่างกัน มีเจตคติต่างกัน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05

มหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์. สำนักวิทยบริการและเทคโนโลยีสารสนเทศ

Address: ปทุมธานี

Email: arit@vru.ac.th

Name: ปัณณ์รภัส ถกลภักดี

Role: ประธานที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์.

Created: 2566

Modified: 2566-07-26

Issued: 2566-07-26

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

CallNumber: วพ 354.333 ร343ก 2561

tha

DegreeName: ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต

Level: ปริญญาเอก

Descipline: สาขาวิชาสิ่งแวดล้อมศึกษา

Grantor: มหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์ฯ

©copyrights มหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์ฯ

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	Grad-Di-Rachaneewan-2561-8615907-A-T.pdf	9.89 MB	76	2026-03-21 08:28:36

ใช้เวลา

0.027272 วินาที