รูปแบบการบริหารจัดการวัดที่เป็นสำนักปฏิบัติธรรมในจังหวัดสระบุรี

Name: พระครูภาวนาคุณาภรณ์ (ทรงศักดิ์ กิตฺติธโร)

Organization : ผู้วิจัย

keyword: สำนักปฏิบัติธรรม

; บริหารจัดการวัด

Abstract: การวิจัยเรื่องนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาสภาพทั่วไปในการบริหารจัดการวัดที่เป็นสำนักปฏิบัติธรรมในจังหวัดสระบุรี 2) เพื่อศึกษาองค์ประกอบที่ส่งผลต่อการบริหารจัดการสำนักปฏิบัติธรรมในจังหวัดสระบุรี และ 3) เพื่อนำเสนอรูปแบบการบริหารจัดการวัดที่เป็นสำนักปฏิบัติธรรมในจังหวัดสระบุรี การวิจัยเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research Method) ในการเก็บรวบรวมข้อมูล โดยใช้การสัมภาษณ์เชิงลึก (In-Depth Interview) ผู้ให้ข้อมูลสำคัญจำนวน 25 รูปหรือคน ได้ใช้การสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้าง (Structure Interview) เป็นเครื่องมือในการเก็บรวบรวมข้อมูลและการสนทนากลุ่มเฉพาะ (Focus Group Discussion) จำนวน 8 คน วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้เทคนิคการวิเคราะห์เนื้อหาเชิงพรรณนา เรียบเรียงและจำแนกอย่างเป็นระบบ ผลการวิจัยพบว่า 1. สภาพทั่วไปในการบริหารจัดการวัดที่เป็นสำนักปฏิบัติธรรมในจังหวัดสระบุรีวิเคราะห์โดยการใช้ SWOT Analysis สรุปได้ดังนี้ 1) จุดแข็ง (Strength) มีพื้นที่ มีสภาพแวดล้อมทางกายภาพที่มีความสัปปายะ และมีพระวิปัสสนาจารย์ผู้ทรงความรู้ด้านกรรมฐานเป็นการเฉพาะ 2) จุดอ่อน (Weakness) กฎระเบียบการปฏิบัติขาดความยืดหยุ่น จำนวนพระวิปัสสนาจารย์ไม่เพียงพอ และขาดการจัดตั้งเครือข่ายของสำนักปฏิบัติธรรม 3) โอกาส (Opportunity) คือ คณะสงฆ์และหน่วยงานภาครัฐและเอกชนให้การสนับสนุนมากขึ้น ทั้งในด้านปัจจัยไทยธรรม งบประมาณสนับสนุน และการสนับสนุนในส่วนที่ไม่อิงงบประมาณ การมีเครือข่ายของสำนักปฏิบัติธรรม 4) อุปสรรค (Treats) คือ ภาวะคุกคามที่เกิดขึ้นจากภายนอกวัดเป็นสิ่งที่ไม่สามารถกำหนดเองได้หรือควบคุมได้ การระบาดของโรคไวรัสโควิด-19 นโยบายของภาครัฐ และความเปลี่ยนแปลงของยุคสมัย 2. องค์ประกอบที่ส่งผลต่อการบริหารจัดการสำนักปฏิบัติธรรมในจังหวัดสระบุรี 1) ด้านการบริหารบุคคล (Man) ได้แก่ 1) เจ้าอาวาส การบริหารจัดการวัดให้มีประสิทธิภาพนั้นขึ้นอยู่กับความสามารถของเจ้าอาวาส การมีผู้บริหารดีย่อมทำให้องค์กรมีประสิทธิผลที่ดี 2) พระวิปัสสนาจารย์ จะต้องเป็นผู้ที่มีความรู้ความสามารถ ในพระธรรมคําสอนและหลักการปฏิบัติอย่างชัดแจ้ง รู้ลึก รู้จริง เมื่อเกิดสภาวะธรรมจากการปฏิบัติแล้วพระวิปัสสนาจารย์จะต้องแก้ให้เขาได้ อธิบายถึงสาเหตุและแนวทางปฏิบัติให้ถูกต้องได้ และ 3) ทีมงาน (Staff) มีเจ้าหน้าที่ในการบริหารจัดการในภาระงานทั่วไป การอำนวยความสะดวก 2) ด้านการเงิน (Money) การมีเงินไว้ใช้จ่ายในความจำเป็นพื้นฐานขององค์กร ได้แก่เงินที่มาจากการทำบุญจากพุทธศาสนิกชนและงบประมาณของภาครัฐ 3) ด้านวัสดุอุปกรณ์ (Material) ได้แก่ 1) เครื่องใช้สอยอำนวยความสะดวกพื้นฐานแก่ผู้ปฏิบัติธรรม 2) อุปกรณ์ที่สอดรับกับเทคโนโลยีสมัยใหม่ 4) ด้านการจัดการ (Management) ได้แก่ 1) การจัดตั้งเครือข่ายสำนักปฏิบัติธรรม 2) การจัดระบบการจัดการสภาพแวดล้อมทางกายภาพ 3. นำเสนอรูปแบบการบริหารจัดการวัดที่เป็นสำนักปฏิบัติธรรมในจังหวัดสระบุรี โดยการบูรณาการกับหลัก 4 เป็นกรอบในการบูรณาการไปสู่การปฏิบัติที่เป็นรูปธรรม ได้แก่ 1) ฉันทะ : รักและศรัทธาในการทำงาน มีการจัดอบรมสัมมนาในการพัฒนาศักยภาพของการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องกับการบริหารจัดการสำนักปฏิบัติธรรม และการฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการในการพัฒนาพระวิปัสสนาจารย์ เป็นต้น 2) วิริยะ : มีการพัฒนาสม่ำเสมอและต่อเนื่อง มีการพัฒนาสภาพแวดล้อมทางกายภาพในบริเวณวัดให้มีพื้นที่สีเขียว ลดภาวะโลกร้อน และจัดกิจกรรมดึงเยาวชนคนรุ่นใหม่เข้าวัดปฏิบัติธรรม ควรมีการจัดกิจกรรมปฏิบัติธรรมระยะสั้นในทุกวันหยุดสุดสัปดาห์ โดยอาจจะทำเป็นหลักสูตรประกาศนียบัตรมอบให้สำหรับผู้เข้าร่วมกิจกรรม เป็นต้น 3) จิตตะ : กล้าเสนอ กล้าคิด กล้าตัดสินใจ มีการกำหนดกิจกรรมนำวิปัสสนาจากวัดสู่บ้าน สู่ชุมชน สู่โรงเรียน ตามโอกาสสำคัญ วันนักขัติฤกษ์ หรือทุกวันหยุดสุดสัปดาห์ เป็นต้น 4) วิมังสา : ไตร่ตรองด้วยปัญญา มีการกำหนดหรือการออกระเบียบ ประกาศ ข้อบังคับ ที่เกี่ยวข้องกับการบริหารจัดการสำนักปฏิบัติธรรมสำหรับใช้ภายในวัดและสำหรับใช้กับพุทธศาสนิกชนบุคคลภายนอก เพื่อให้มีกรอบแนวทางในการปฏิบัติที่เป็นไปในทิศทางเดียวกันและสอดคล้องกับกฎหมายบ้านเมืองที่กำหนดโดยรัฐบาลหรือส่วนงานภาครัฐที่เกี่ยวข้องและกฎหรือประกาศของมหาเถรสมาคม

Abstract: Objectives of this research were: 1. To study the general management condition of Dhamma practicing monasteries in Saraburi Province, 2. To study factors affecting the management of the Dharma practicing monasteries in Saraburi Province and 3. To propose management model of Dharma practicing monasteries in Saraburi province, Methodology was the qualitative research conducted. Data were collected from 25 key informants with structured-in-depth-interview scripts by face to face in-depth-interviewing. Also, data were collected from 8 participants in focus group discussion. Data from both steps were analyzed by content descriptive interpretation with systematic assay and data separation. Findings were as follows: 1. The general management condition of Dhamma practicing monasteries in Saraburi Province was analyzed by SWOT Analysis could be summarized as follows: 1) Strength. There was a physical environment that was comfortable. and there was meditation master who had special knowledge of meditation, 2) Weakness: The rules of conduct lacked flexibility. The number of meditation masters were not enough. and lacked establishing a network of the Dharma practice centers 3) Opportunity: Sangha and government and private agencies provided more support, both in terms of merit materials, supporting budget and non-budgetary support, presence of a network of the Dharma practice centers 4) Threats: Threats arising from outside the monasteries were things that could not be customized or controlled. The outbreak of the COVID-19 virus, the government policy and the changes of the era 2. Components affecting the management of the Dharma Practicing monasteries in Saraburi Province were that: 1) Man; (1) Abbot. Effective management of the monasteries depends on the ability of the abbots. Good managers make the organizations effective. 2) Vipassana masters must be some ones who had the ability to teach Dharma teachings and principles of practice clearly with deep knowledge, true knowledge. When the Dharma condition of doubt arose from the practice, the Vipassana Master must help solve the problems correctly and 3) Teamwork, there must be staff to manage the general workload and facilitate service, 4) Money, there was money to spend on basic necessities of the organization. These included money from merit-making from Buddhists and government budgets. 5) Materials, including: (1) basic facilities and equipment for Dharma practitioners (2) equipment that was compatible with modern technology 6) Management, including: (1) establishment of a network of Dharma practice centers (2) organization of the physical environment management system 3. Proposed management model of Dharma practicing monasteries in Saraburi Province integrating with the Itthipada 4, as a framework for integration into concrete practices, namely: 1) Chanda, Love and faith in work. Training and seminars were organized to develop the potential of the staff involved in the administration of the Dharma Practicing monasteries and workshops on the development of Vipassana teachers, etc. 2) Viriya, persistence. There was constant and continuous development of the physical environment in the monasteries area that had been developed to have a green area, reduce global warming and organized activities to draw young people into the monasteries to practice Dharma. There should be a short-term meditation activity every weekend. This may be a certificate course given to participants in the event, for example. 3) Citta, dare to present. dare to think and dare to make decisions to have Vipassana activities from monasteries to homes, to communities, to schools on important occasions, on holidays or every weekend, etc. 4) Vimamsa, contemplating with wisdom. There were regulations, announcements, and regulations related to the administration of the Dharma practicing monasteries for use within the monasteries and for external Buddhists in order to have a framework of guidelines for the practice in the same direction and in accordance with the law of the country prescribed by the government or relevant government agencies and the rules or announcements of the Supreme Sangha Council.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. สำนักหอสมุดและเทคโนโลยีสารสนเทศ

Address: พระนครศรีอยุธยา

Email: library@mcu.ac.th

Name: ผศ. ดร.ประเสริฐ ธิลาว

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: พระมหาสุนันท์ สุนนฺโท, ผศ. ดร.

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2564

Modified: 2566-06-10

Issued: 2566-06-10

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต

Level: ปริญญาเอก

Descipline: สาขาวิชาการจัดการเชิงพุทธ

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	iZkQNqjyxywQ9YHRrfRWcRhCt5MErQk90lsuK1CX.pdf	7.19 MB	1	2024-12-30 11:43:23

ใช้เวลา

0.031065 วินาที