การศึกษาแนวคิดความเชื่อเชิงวัฒนธรรมในการสร้างปราสาทศพ ของชาวพุทธล้านนา

Name: พระมหาจรัญ จิตฺตสํวโร (กันธิมา)

Organization : ผู้วิจัย

keyword: การศึกษา

; ความเชื่อ

; วัฒนธรรม

; การสร้างปราสาทศพ

Abstract: งานวิจัยนี้ มีวัดถุประสงค์เพื่อศึกษาความเชื่อพิธีกรรมงานศพของชาวพุทธล้านนา และเพื่อศึกษาแนวคิดความเชื่อเชิงวัฒนธรรมในการสร้างปราสาทศพของชาวพุทธล้านนา โดยนำข้อมูลที่ได้มาทำการวิเคราะห์เชิงพรรณนาความเชื่อเกี่ยวกับพิธีกรรม งานศพสมัยพุทธกาล พบว่า ชาวอินเดียสมัยพุทธกาลได้จัดพิธีกรรมงานศพ 2 ลักษณะ คือ การเผาศพ และการทิ้งศพความเชื่อเกี่ยวกับพิธีกรรมงานศพของชาวพุทธล้านนา พบว่ พิธีการจัดงานศพของชาวพุทธล้านนานั้น มีการจัดการศพ 2 ประเภท คือ ศพของบุคคลที่ตาย คือ ตายดามปกติธรรมดา จะมีการจัดการศพด้วยวิธีการเผาโคยมีขั้นตอนพิธีกรรมอย่างพิถีพิถัน ส่วนบุคคลที่ตายร้าย (ตายโหง)มีการจัดพิรีศพด้วยการฝัง และ ไม่มีพิธีกรรมทางศาสนาตามขั้นตอนเหมือนงานศพของคนตายดีประวัติความเป็นมาของการสร้างปราสาทศพของชาวพุทธล้านนา พบว่า ปราสาทศพเกิดขึ้นจากความเชื่อของคนเรา ซึ่งเกิดจากความเชื่อที่มาในพุทธและศาสนาพราหมณ์ คือเรื่องเขาพระสุเมรุอันเป็นแกนกลางของจักรวาล ซึ่งเป็นความเชื่อของศาสนาพราหมณ์ ส่วนในทางพระพุทธศาสนาจะเป็นเรื่องพิธีกรรมของสงฆ์ สำหรับการทำปราสาทศพไม่มีหลักฐานที่ชัดเจนว่าเริ่มทำขึ้นเมื่อใจ แต่หลักฐานเก่าแก่จากพงศาวดาร โยนก พบว่า การใช้วิมานหรือบุษบก ซึ่งเป็นตันแบบของปราสาทศพในปัจจุบัน มีขึ้นปลายสมัยราชวงศ์มังรายครองเมืองเชียงใหม่แนวคิดเชิงวัฒนธรรมในการสร้างปราส าวพุทธล้านนา พบว่า จากเดิม งานศพเป็นของญาติมิตร หมู่บ้านและชุมชนทั้งหม กลายเป็นงาน ศพของธุรกิจขายโลงขายปราสาทศพ ขายพวงหรีต ธุรกิจของกลุ่มณาปนกิจสงเคราะห์ และกิจกรรมซื้อขายการจัดการพิธีกรรมพัฒนาการงานศพของชาวล้านนาในสังคมสมัยใหม่ โดทั่วไปแล้ว ยังคงมีแนวโน้มการพัฒนารูปแบบ การทำทาย การประชันขันแข่ง การย่อส่วน และการไม่กล้ำปฏิเสธบรรทัดฐานหรือประเพณีเดิม อันเป็นลักษณะค่นิยมการใช้ปราสาทศพและลากปร าสาทศพในการทำพิธีปลงศพอยู่รวมทั้งยังมีการตานตูบหรือทานเฮือนผีให้แก่ผู้ตายสืบมาจนถึงปัจจุบัน ความเชื่อเชิงวัฒนธรรมในการสร้างปราสาทศพของชาวพุทธล้นนา โดยเฉพาะด้านมรดกทางภูมิปัญญาของท้องถิ่น ซึ่งความเชื่อเช่นนี้กลายเป็นวัฒนธรรมของคบล้าน าตั้งแต่อดีดสืบมาจนถึงปีจจุบัน ค้านความกตัญญูกตเวที ชาวพุทธล้านนามีคติความเชื่อเชิงวัฒนธะ รรมที่ว่า การสร้างปราสาทศพให้แก่ผู้วายชน นม์นั้น เป็นการแสดงออกซึ่งความกตัญญูกตเวทิตาธ ม ตามหลักการแห่งพระพุทธศาสนา ค้านการยกย่องเชิดรูเกียรติ เมื่อยังมีชีวิตอยู่ก็แสดงออกซึ่งความกตัญญูกตเวทีต่อบรรพชน ครั้นล่วงลับดับสังขารก็ยกช่องเชิดซูเกียรติ ซึ่งวัฒนธรรมของคนล้านนาเกี่ยวกับพิธีศพนั้น เป็นความเชื่อที่ฝังร ากลึกในวิถีชีวิตของคนเมืองมานานนับร้อยปี เมื่อมีคนตายจะต้องจัดงานศพขึ้นเพื่อเป็นการไร้อาสัยแก่คนตายอย่างสมเกียรติ พีศพของคนสั้นนาจะมีความแตกต่างจากพิธีศพของคนในภาคอื่น คือการจัดแต่งปราสาทใส่พประดับประดาด้วยดอกไม้สดหรือดอกไม้แห้งให้ แลดูสวยงาม นัยว่าเพื่อเป็นการยกช่องผู้ตายให้ไห้ขึ้นไปสู่สรวงสวรรค์

Abstract: This research aims to study the belief of funeral ritual of Buddhist people in Lanna and to study the concept of cultural belief ofa corpse's castle making of Buddhist people in Lanna. The data obtained were analyzed in descriptive. At the Buddha era, the belief of funeral ceremony is found that the Indian performed a funeral ceremony into three types: cremation of corpses, burying of corpses, and leaving of corpses. The Belief of the funeral rites of the Buddhist people in Lanna are found that there are two types of funeral rites are: the bodies of people who die naturally, the funeral ceremony of cremation will be held step by step. But the bodies of people who die accidently, the funeral ceremony of burying will be beld without any religious ceremony. History of the corpse's castle making of the Buddhist people in Lanna is found that the corpse's castle is based on the human faith in which comes from Buddhism and Brahmanism. That is Sumeru Mountain of the central axis of the universe in the Brahmani nism. But in Buddhism is associated with the ecclesiastical rituals. However, the corpse's castle making is not clear whenit was iniliated. But the evidence from ancient chromicles Yonok found that the use of mowable throne is the prolotype of the coryse's castle at the present. It began at the end of tbe dynasty Mangrai who had ruled Chiang Mai. The cultural conce epts of corpse's castle making of Buddhist Lanna people found that at the beginning the funeral was organized by relatives, friends, villagers and local communities. But lafer it become the funeral business, such as sale coflin, sale corpse's castles, sale wreath, business of crematon and the business and mana agement of the funeral riles of the Lanna culture in modern society. Generally there is si still a trend to develop its model, competition, challenge, foreshortening and do not dare to deny the norms s in which is character of values of using the coryse's castle and dragging the corpse's castle remains s in a ceremony of cremation as well as a oflering the bouse or Tan Huen P'hi for dead until today. The Cultural beliefs of a corpse's castle making of Buddhist people in Lanna especially the beritage of knowledge of local wisdom become es a culture of Lanna people daling froms the past to the present. In tbe part of gratitude, the cultural beliets of Buddhist people in Lanna are based on the principles of Buddhism. In tbe part of praising, when their relatives alive, they express gratitude to tbem, but tbeir relalives whenever pass away, they perfoom the praising to ther. The culture of funeral ceremony of Lanna peuple is deeply rooted in the way of life for hundreds of years. When people are dead, tbey beld the funenal ceremoey in order to o mourn the dead with tbe best. The fureral ceremo emony of Lanna people is different from other regions. That is tbe decoration of the corpse's castle with fresh or dried flowers to look beautiful. This symbol means to honor the dead in onder to send them to beavenly warkd.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. สำนักหอสมุดและเทคโนโลยีสารสนเทศ

Address: กรุงเทพมหานคร

Email: library@mcu.ac.th

Name: พระครูปริยัติยานุสาสน์

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: พระมหาดวงจันทร์ คุตตสึโร

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: เทพประวิณ จันทร์แรง

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2553

Modified: 2566-06-09

Issued: 2566-06-09

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: สาขาวิชาพระพุทธศาสนา

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	พระมหาจรัญ จิตฺตสํวโร (กันธิมา).pdf	1.87 MB	3	2025-01-31 17:21:23

ใช้เวลา

0.023461 วินาที