การวิเคราะห์บทสนทนาว่าด้วย ปัญหาอุภโตโกฎิ (ปัญหาสองเงื่อน) ในคัมภีร์มิลินทปัญหา

A dialogical analysis of dilemma argument in the mulindapanha

Name: เนาวรัตน์ พันธ์วิไล

ThaSH: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ -- วิทยานิพนธ์. ศศ.ม. (ปรัชญาและศาสนา) 2560.

Classification :.LCCS: BQ2613.T35.น517

ThaSH: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. -- สาขาปรัชญาและศาสนา -- วิทยานิพนธ์

ThaSH: มิลินทปัญหา

ThaSH: พุทธศาสนา -- คำถามและคำตอบ

ThaSH: ธรรมะ

Abstract: การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ คือ (1) เพื่อศึกษา “เมณฑกปัญหา” ในคัมภีร์มิลินทปัญหา (2) เพื่อศึกษาวิเคราะห์วิธีตอบปัญหาอุภโตโกฏิในพุทธปรัชญา (3) เพื่อศึกษาวิเคราะห์วิธีตอบปัญหาอุภโตโกฏิในคัมภีร์มิลินทปัญหา ผลการศึกษาพบว่าปัญหาอุภโตโกฏิ (ปัญหาสองเงื่อน) เป็นปัญหาที่ปรากฏในกัณฑ์ที่ 4 ในคัมภีร์มิลินทปัญหามีชื่อว่าเมณฑกปัญหา มีหลักฐานที่เชื่อได้ว่าเกิดขึ้นประมาณคริสต์ศักราช 100 ในพุทธศาสนานิกายเถรวาท ประเทศศรีลังกาซึ่งแตกต่างจากกัณฑ์อื่นโดยเฉพาะกันฑ์ที่ 1-3 ซึ่งไม่ชัดเจนว่าเป็นของนิกายใด จากการศึกษาวิเคราะห์วิธีการตอบปัญหาอุภโตโกฏิในพุทธ ปรัชญาพบว่ามีสมมตฐานความเป็นไปได้ในการตอบปัญหาอุภโตโกฏิ ถึง 20 กรณีแบ่งเป็นกรณีที่ นำไปสู่การได้มาซึ่งคำตอบ 10 กรณี และกรณีที่ไม่นำไปสู่การได้มาซึ่งคำตอบ 10 กรณี ส่วนปัญหาอุภโตโกฏิในคัมภีร์มิลินทปัญหา พบว่าปัญหาส่วนใหญ่ที่ผูกขึ้นมีการอ้างเหตุผลผิดจัดเป็น ตรรกวิบัติประเภทการเล่นแง่อย่างผิด ๆ (The Fallacy of False Dilemma) แต่พบว่าชุด กระบวนการตอบปัญหาอุภโตโกฏิในพุทธปรัชญาสามารถหลีกออกจากปัญหาสองเงื่อนเหล่านั้น ได้เป็นอย่างดี การตอบปัญหาอุภโตโกฏิในคัมภีร์มิลินทปัญหาสามารถแบ่งเป็น 3 กลุ่มหลัก ได้แก่ กลุ่มที่ 1 ตอบปัญหาได้ด้วยชุดการตอบปัญหาในกรณีสมมตฐานที่ 5 (D) ( วิธีวิภัชชพยากรณ์ ปฏิปุจฉาพยากรณ์และการอ้างเหตุผลแบบอุปมาอุปไมยร่วมกัน) กลุ่มที่ 2 ใช้ชุดการตอบปัญหาใน กรณีสมมตฐานที่ 6 (E) (วิภัชชพยากรณ์และการอ้างเหตุผลแบบอุปมาอุปไมยร่วมกัน) กลุ่มที่ 3 ใช้ชุดการตอบปัญหาในกรณีสมมตฐานที่ 11 (J) วิธีวิภัชชพยากรณ์เพียงวิธีเดียว โดยพบว่าชุดการตอบปัญหาทั้งหมดเป็นชุดของการตอบปัญหาที่นำไปสู่การได้มาซึ่งคำตอบสอดคล้องตามวัตถุประสงค์ของการผูกปัญหาอุภโตโกฏิขึ้นมาเพื่อสร้างรูปแบบการตอบปัญหาสำหรับการป้องกันปรัปวาทในอนาคต การตอบปัญหาอุภโตโกฏิจึงเป็นการสะท้อนให้เห็นถึงแนวคิดในการนำหลักพุทธปรัชญามาเป็นแนวทางในการปกป้องคำสอนหรืออรรถาธิบายคำสอนอย่างมีเหตุผล The objectives of this research were (1) to study Meṇḍakapañha in the Milindapañha scripture (2) to analyze the methods of defending against Buddhist dilemma in Buddhist philosophy. And (3) to analyze the methods of defending against Buddhist dilemma in the Milindapañha scripture. The findings indicate that these Buddhist dilemmas are found in the fourth division of the scripture which is known as Meṇḍakapañha. Some evidences point out that this division is written in A. D. 100 in Sri Lanka in Theravada sect. Additionally, the characters are different from the first three parts of the scripture due to their ambiguous characteristics. First, according to the analytical study in the method of defending against the dilemmas in Buddhist philosophy, it is found that there were 20 hypothetical methods to attack the dilemma, comprising of the 10 methods of answerable cases and the 10 methods for unanswerable cases. Next, for the problem of dilemma in Milindapañha, It is found that most problems have sprung from the fallacy of false dilemma. However, the findings show that the process of Buddhist argument can avoid those dilemmas perfectly. The answers to those dilemmas can be categorized into 3 groups: the 5th hypothetical method (D) (vibhajjabyākaraṇa, paṭipucchābyākaraṇa, and analogy argument), the 6th hypothetical method (E) (vibhajjabyākaraṇa and analogy argument), and the 11st hypothetical method (J) (only vibhajjabyākaraṇa). It reveals that all of the hypothetical methods lead to answerable cases conformed to the objectives of the construction of Buddhist dilemma which was formed some responses preventing future Buddhist apologists. Therefore, the answers to dilemmas is the reflection of applying the Buddhist philosophy principles in order to defend rationally the Buddhist teaching or explication.

มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. สำนักหอสมุด

Address: กรุงเทพมหานคร

Email: tdckulib@ku.ac.th

Name: ธเนศ ปานหัวไผ่

Role: อาจารย์ที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์หลัก

Name: ธีรัตม์ แสงแก้ว

Role: อาจารย์ที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์ร่วม

Created: 2560

Modified: 2566-06-07

Issued: 2566-06-07

วิทยานิพนธ์/Thesis

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

URL: https://kasetsart.idm.oclc.org/login?url=https://www.lib.ku.ac.th/KUthesis/2560/naowarat-pan-all.pdf

CallNumber: BQ2613.T35.น517

tha

DegreeName: ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: ปรัชญาและศาสนา

Grantor: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

©copyrights มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	naowarat-pan-all.pdf	109.71 MB	15	2026-05-26 18:16:01

ใช้เวลา

0.037123 วินาที