การศึกษาอิทธิพลของอายตนะ (สื่อ) ที่มีต่อการพัฒนาคุณภาพชีวิต

Name: พระมหาบูรณะ ชาตเมโธ (โพธิ์นอก)

Organization : ผู้วิจัย

keyword: การศึกษา

; อายตนะ(สื่อ)

; การพัฒนาคุณภาพชีวิต

; โยนิโสมนสิการ

; มหาสติปัฏฐานสูตร

Abstract: งานวิจัยนี้ มีจุดมุ่งหมายเพื่อศึกษาอิทธิพลของอายตนะ(สื่อ)ที่มนุษย์บริโภคอยู่ทุกวัน ตั้งแต่ตื่นนอนจนกระทั่งหลับว่าอายตนะมีอิทธิพลต่อการพัฒนาคุณภาพชีวิตอย่างไร เพราะการเรียนรู้โลกทั้งหมด มนุษย์เรียนรู้ได้โดยอาศัยอายตนะเท่านั้น แต่อายตนะนั้นมีขอบเขตจำกัดในการเห็น การได้ยิน แต่ความต้องการอยากรู้อยากเห็นของมนุษย์ไม่มีที่สิ้นสุด มนุษย์จึงพัฒนาเครื่องมือที่ช่วยในการดูการฟัง ทำให้สามารถรับรู้เรื่องราวต่าง ๆได้ทั่วโลกในระยะเวลาอันรวดเร็ว แต่เรื่องราวที่รับรู้ย่อมมีทั้งคุณและโทษถ้าไม่รู้จักเลือกรับเลือกพิจารณาที่จะรับรู้ เมื่ออายตนะมีความสำคัญอย่างนี้ มนุษย์รู้จักควบคุมหรือพัฒนาอายตนะให้เกิดประโยชน์อย่างไรผู้วิจัยได้แบ่งการศึกษาออกเป็น 5 บทในแต่ละบทมีรายละเอียดที่จะศึกษา ดังนี้ บทที่ 1 บทนำความเป็นมาและความสำคัญของปัญหาวัตถุประสงค์ของการวิจัยปัญหาที่ต้องการทราบเอกสารและรายงานวิจัยที่เกี่ยวข้องวิธีดำเนินการวิจัยหรือขอบเขตการวิจัยและประโยชน์ที่คาดว่าจะได้จากการวิจัย บทที่ 2 ความหมายของคำว่า "อายตนะ" ตามรูปศัพท์และความหมายที่ประสงค์เอาในงานวิจัยนี้จำนวนอายตนะที่ปรากฏในคัมภีร์ต่าง ๆ และความสำคัญของอายตนะที่เกี่ยวข้องกับสื่อที่ถูกสร้างขึ้นซึ่งมีจำนวนมากและได้รับการพัฒนาไม่มีที่สิ้นสุดแต่ก็เป็นเพียงปัจจัยเกื้อหนุนให้เกิดการรับรู้อารมณ์ได้มากยิ่งขึ้นเท่านั้นพร้อมทั้งผลต่าง ๆ คือความสุขและความทุกข์ที่เกิดจากการรับรู้นั้น บทที่ 3 ลักษณะของสื่อทางพระพุทธศาสนาจัดตามหน้าที่ที่ทำและจัดตามชนิดของสื่อไม่ก้าวก่ายหรือปะปนกันสื่อเหล่านั้นทำหน้าที่ของตนได้อย่างสมบูรณ์ทำให้เกิดการรับรู้อารมณ์ต่าง ๆ บุคคลผู้ที่รับอารมณ์แล้วเสวยผลเป็นสุขหรือทุกข์ขึ้นอยู่กับพื้นฐานทางจิตใจที่ได้รับอบรมมาปัจจัยที่ส่งเสริมให้มีความคิดวินิจฉัยที่ถูกต้องเมื่อได้รับอารมณ์คือความมีเพื่อนดีและมีโยนิโสมนสิการคุณธรรมทั้ง 2 ประการนี้ควรปลูกฝังให้เกิดมีขึ้นในจิตใจเพราะเป็นทางเจริญแก่บุคคลโดยส่วนเดียว บทที่ 4 เครื่องมือควบคุมสื่อที่สำคัญคือสติแต่สติจะเกิดขึ้นและสมบูรณ์ถึงขั้นใช้เป็นเครื่องมือควบคุมอารมณ์ได้จะต้องได้รับการฝึกหัดมาก่อน กระบวนการการฝึกสตินั้นมีทั้งสมถะและวิปัสสนาในกระบวนการทั้ง 2 นี้ต่างก็เป็นปัจจัยของกันและกัน โดยอาศัยฐานการฝึกอยู่ที่ตัวของผู้ฝึกเองนิยมใช้สื่อภายในช่วยในการฝึกเพราะมีอยู่พร้อมแล้วทั้งรูปและนามคือกายกับใจเหตุนั้นเมื่อฝึกแล้วจึงสามารถควบคุมจิตไม่ให้ตกเป็นทาสของอารมณ์ได้แม้ได้รับอารมณ์ทั้งที่ชอบใจและไม่ชอบใจก็ไม่หวั่นไหวไปตามสามารถควบคุมอารมณ์ความรู้สึกไว้ได้และรู้จักพิจารณาสิ่งที่ได้พบเห็นตามความเป็นจริงไม่ตกเป็นทาสของสิ่งนั้นบุคคลนั้นชื่อว่าพัฒนาตนเองให้พ้นจากทุกข์ได้ บทที่ 5 สรุปผลการวิจัยและข้อเสนอแนะจากการวิจัยทำให้ทราบว่าอายตนะเป็นเครื่องมือที่มีความสำคัญต่อมนุษย์และสัตว์มาเพราะใช้เป็นสื่อรับรู้อารมณ์ภายนอกได้ทั้งหมดแต่ในการรับรู้นั้นถ้าไม่รู้จักเลือกรับเลือกพิจารณาเสพเสวยก็จักก่อทุกข์ให้แก่ตนแต่ถ้ามีสติรับรู้ก็จักได้ประโยชน์ตามประสงค์ จึงเสนอแนะให้มีการส่งเสริมการศึกษาและสอนวิธีฝึกสติตามแนวของมหาสติปัฏฐานสูตรให้มากเพราะผู้ที่ศึกษาและปฏิบัติดีแล้วสามารถพัฒนาตนเองให้ไปสู่ความเจริญยิ่ง ๆ ขึ้นไปได้

Abstract: The aim of this research is to study the influcnces of sense-organs and objects (media) on human beings in everyday life from getting up to going to bed and how the sense-organs and objects are taken up to dcvelop the quality of life. It is true that human beings learn the whole world only through sensc-organs and objects which are limited to seeing and hearing. As human beings' curiousity is not Iimited, human beings develop some instruments to support secing and hearing which cnablc them to concieve various things throughout the world within a shot period of time. The conceived matters canbe of both advantage and disadvantage if there is no choice of conception. When sene - organs and objects are of such importance, human beings must know how to control or develop them. The researcher divides the subject of study into 5 chapters in cach of which there are details of study as follows : Chapter 1 : Introduction, background and importance of problem, objectives of research, problems to know, document and rescarch report concerned the ways of procedure in research, scope of research and expected usefulness from this research. Chapter 2 : Meaning of Sense organs and objects as the words implied and the meaning wanted in this research, the numbers of sense - organs and objects in different scriptures the importance of sense-organs and objects in connection with the media of various kinds and endless development, supporting the conception of emotion more and more, including the different results in the form of happiness and suffering arising from the conception. Chapter 3 : The aspects of Buddhist communication classified according to the duties performed and the kinds of communication. They do not interfere or mix with one another. Those communications can carry ont their own dutie very completely. which cause the conception ofdifferent emotions to arise. That a man enjoys heppiness or experences suffering after getting in touch with emotions depends on mental background which has long been associated with. The factor which upholds the right investigation when comming across some emotions is the association with good friends and the possession of fixing one's attention throughly. These two moral qualities should be established in one's mind, because they are definitely ways and means of setting progress for every body. Chapter 4 : The important apparatus to control communication is mindfulness, but the mindfulness that will arise and become so complcte as to be used as the apparatus must have received training before. The process of training the mindfulness consists of both tranquillity and insight. These two are mutual factors according to the trainer's basic practice. It is true that the use of inner communication is very popular, because the communication is in

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. สำนักหอสมุดและเทคโนโลยีสารสนเทศ

Address: กรุงเทพมหานคร

Email: library@mcu.ac.th

Name: พระมหาวิเชาว์ ปญฺญาวชิโร,ดร.

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: พระมหาเทียบ สิริญาโณ,ดร.

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: รศ.บำรุง สุขพรรณ์

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2543

Modified: 2025-10-01

Issued: 2566-05-27

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: สาขาวิชาธรรมนิเทศ

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	พระมหาบูรณะ ชาตเมโธ (โพธิ์นอก).pdf	43.8 MB

ใช้เวลา

0.060025 วินาที