ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความร่วมมือในการใช้ยาและประสิทธิผลการเยี่ยมบ้านโดยเภสัชกรที่มีต่อการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 จังหวัดสกลนคร

Factors associated with medication adherence and effectiveness of Pharmacist Home care on glycemic control in type 2 diabetes millitus patients in Sakon Nakhon province

Name: สิระ บูชา

ThaSH: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ -- วิทยานิพนธ์. ส.ม. 2560

Classification :.LCCS: RC662.18

ThaSH: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. สาขาสาธารณสุขศาสตร์ -- วิทยานิพนธ์

ThaSH: เบาหวาน -- ผู้ป่วย

ThaSH: เบาหวานชนิดไม่พึ่งอินซูลิน

Abstract: ตวามร่วมมือในการใช้ยาเป็นสิ่งที่ช่วยทําให้ผู้ป่วยโรคเรื้อรังควบคุมโรคได้ตามเป้าหมาย แต่การศึกษาที่ผ่านมายังพบว่าผู้ป่วยโรคเรื้อรัง โดยเฉพาะผู้ป่วยเบาหวาน ส่วนมากยังมีความร่วมมือ ในการใช้ยาอยู่ในระดับต่ํา ดังนั้นการดำเนินงานเพื่อให้ผู้ป่วยมีความร่วมมือในการใช้ยาจึงมีความสำคัญ การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความร่วมมือในการใช้ยา และผลการเยี่ยมบ้านโดยเภสัชกรที่มีต่อการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 จังหวัดสกลนคร แบ่งการศึกษาเป็น 2 ระยะ ในระยะที่ 1 เป็นเชิงสํารวจ มีจํานวนตัวอย่าง 356 ราย และระยะที่ 2 เป็นแบบกึ่งทดลอง มีจํานวนตัวอย่างในกลุ่มควบคุม 36 ราย และกลุ่มทดลอง 32 ราย เก็บข้อมูลโดยใช้แบบสอบถามและบันทึกเวชระเบียนผู้ป่วยวิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติ Chi-Square, Paired t-test, Wilcoxon Signed Rank test, Independent t-test, Mann-Whitney U test และ Correlation กำหนดนัยสำคัญที่ระดับ 0.05 ผลการวิจัยเชิงสำรวจ พบว่าผู้ป่วยร้อยละ 61.20 มีความร่วมมือในการใช้ยาอยู่ในระดับต่ำปัจจัย ที่มีความสัมพันธ์กับความร่วมมือในการใช้ยา ได้แก่ ระดับการศึกษา อาชีพ การดื่มแอลกอฮอล์ความรู้เกี่ยวกับโรคและยา ทัศนคติต่อการใช้ยา การสนับสนุนทางสังคม แบบแผนการใช้ยา (จำนวนรายการและ จำนวนเม็ดยาทั้งหมดที่ใช้ต่อวัน จำนวนรายการและจำนวนเม็ดยาลดน้ำตาลที่ใช้ต่อวัน ความถี่ของใช้ยา ลดน้ำตาลต่อวัน) และจำนวนอาการไม่พึงประสงค์จากยา ส่วนปัจจัยที่ไม่มีความสัมพันธ์กับความร่วมมือ ในการใช้ยา ได้แก่ เพศ อายุ สถานภาพสมรส การสูบบุหรี่ ระยะเวลาป่วยเบาหวาน จำนวนโรคร่วม และ รูปแบบยาลดน้ำตาลที่ใช้ และพบว่าคะแนนความร่วมมือในการใช้ยามีความสัมพันธ์ในทิศทางลบกับค่า HbA1c อย่างมีนัยสำคัญ (r= -0.420, p=0.001) ส่วนการศึกษากึ่งทดลอง พบว่าหลังดำเนินการเยี่ยมบ้าน โดยเภสัชกร ผู้ป่วยกลุ่มทดลองมีความร่วมมือในการใช้ยาสูงกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญ (p=0.006) โดยมีคะแนนความร่วมมือในการใช้ยาเฉลี่ยเท่ากับ 5.17±1.08 และ 4.35±1.27 ตามลำดับ ด้านผลการควบคุมระดับ HbA1c พบว่าหลังดำเนินการกลุ่มทดลองมีระดับ HbA1c ต่ำกว่ากลุ่มควบคุมอย่าง มีนัยสำคัญ (p = 0.006) โดยมีค่าเฉลี่ย HbA1c เท่ากับร้อยละ 8.44±2.05 และ 9.85±2.07 ตามลำดับ ดังนั้นจึงควรส่งเสริมให้มีการเยี่ยมบ้านผู้ป่วย เพื่อค้นหาปัญหาเกี่ยวกับยาตามบริบทของ ผู้ป่วยและเลือกใช้วิธีการที่เหมาะสมเพื่อเพิ่มความร่วมมือในการใช้ยาและนำไปสู่การควบคุมโรคได้ ตามเป้าหมายต่อไป Medication Adherence [MA] can improve the control of blood sugar level (Haemoglobin A1c [HbA1c]) in Type 2 Diabetes Millitus [T2DM] patients. In the past study reported that MA level among patients with chronic diseases especially T2DM is low level. Thus, Medication adherence is very important. This study aimed to identify factors associated with MA and measured the effectiveness of Pharmacist Home Care [PHC] on MA and HbA1c in the T2DM patients in Sakon Nakhon Province. There were 356 participants in survey study and 68 participant in quasi-experimental study, 36 in the control group and 32 in the experimental group. Data were collected from questionnaire and Medical record. Data analyzed by Chi-Square, Paired t-test, Wilcoxon-test, Independent t-test, Mann-Whitney U test and Correlation. Significance level was set at p-value < 0.05 The results in survey study showed that 61.20% of T2DM had low MA level. Factors associated with MA were educational level, occupation, alcoholic beverage drinking, knowledge about disease and medication, social support and drug regimen (quantity of drug items, quantity of pills and frequency of drug use/day). Factors not associated with MA were sex, marry status, age, cigarette smoking, comorbidity, duration of illness and drug dosage forms. MA was correlated with HbA1c (r= -0.420, p=0.001). In quasi-experimental study showed that after received PHC patients in Intervention group had MA score higher than control group (5.17±1.08 and 4.35±1.27 respectively, p=0.006) and patients in intervention group had HbA1c level lower than control group (8.44±2.05 and 9.85±2.07 % respectively, p=0.006). This research has recommended that the PHC can identify drug problems in contex of each patients. Healthcare professionals should take proper intervention to improve MA for good control of Diabetes Millitus.

มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. สำนักหอสมุด

Address: กรุงเทพมหานคร

Email: tdckulib@ku.ac.th

Name: สุขสมัย สมพงษ์

Role: อาจารย์ที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์หลัก

Created: 2560

Modified: 2566-05-19

Issued: 2566-05-19

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

URL: https://kasetsart.idm.oclc.org/login?url=https://www.lib.ku.ac.th/KUthesis/2560/sira-buc-all.pdf

CallNumber: RC662.18.ส37

tha

DegreeName: สาธารณสุขศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: สาธารณสุขศาสตร์

Grantor: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

©copyrights มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	sira-buc-all.pdf	3.23 MB	16	2025-06-20 15:02:24

ใช้เวลา

0.031887 วินาที