ระบบลาดตระเวนเชิงคุณภาพต่อประสิทธิภาพการคุ้มครองเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง จังหวัดอุทัยธานีและตาก

SMART patrol system affecting protection efficiency in Huai Kha Khaeng wildlife sanctuary, Uthai Thani and Tak province

Name: สมโภชน์ มณีรัตน์

ThaSH: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ -- วิทยานิพนธ์. วท.ม. (การบริหารทรัพยากรป่าไม้และสิ่งแวดล้อม) 2560

Classification :.LCCS: SD414.T35

ThaSH: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. สาขาการบริหารทรัพยากรป่าไม้และสิ่งแวดล้อม -- วิทยานิพนธ์

ThaSH: การอนุรักษ์ป่าไม้ -- ไทย

ThaSH: การอนุรักษ์สัตว์ป่า -- ไทย

ThaSH: การลาดตระเวน

ThaSH: พื้นที่อนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ -- ไทย

ThaSH: เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง -- การอนุรักษ์

Abstract: เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้งเป็นพื้นที่อนุรักษ์ที่จัดตั้งขึ้นเพื่อเป็นที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่า โดยปลอดภัยเพื่อรักษาไว้ซึ่งพันธุ์สัตว์ป่าให้อยู่รอดและสามารกระจายพันธุ์ไปพื้นที่อื่น การจัดการและคุ้มครองแหล่งที่อยู่อาศัยและประชากรสัตว์ป่าจึงเป็นภารกิจสำคัญ ระบบลาดตระเวนเชิงคุณภาพ (SMART Patrol) ถูกนำมาเป็นเครื่องมือในการคุ้มครองพื้นที่และสัตว์ป่าตั้งแต่ พ.ศ. 2548 จนถึงปัจจุบัน การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ศึกษาประสิทธิภาพระบบลาดตระเวนเชิงคุณภาพต่อการคุ้มครองเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้งระหว่างปีงบประมาณ 2554 ถึง 2558 โดยการวิเคราะห์หาความสัมพันธ์เป็นรายเดือนระหว่างความเข้มข้นของระบบลาดตระเวนเชิงคุณภาพกับข้อมูลภัยคุกคามและสัตว์ป่าใกล้สูญพันธุ์ (วัวแดง Bos javanicus) ผลการศึกษาพบว่าการลาดตระเวนเชิงคุณภาพทั้งหมด 60 เดือนได้ระยะทางรวมทั้งหมด 100,121.25 กิโลเมตร มีค่าเฉลี่ยรายเดือนของระยะทาง 1700.60 + 108.61 กิโลเมตร ครอบคลุมพื้นที่ 714.58 + 23.04 ตารางกิโลเมตร จำนวนเจ้าหน้าที่ 149.50 + 3.62 คน ระยะทางเฉลี่ยต่อคน 11.28 + 0.53 กิโลเมตร จำนวนครั้ง 61.14 + 1.31 ครั้ง จำนวนวัน 304.07 + 8.50 วัน และร้อยละพื้นที่ลาดตระเวน 25.70 + 0.83 ของพื้นที่ทั้งหมด พบว่า ปัจจัยความเข้มข้นการลาดตระเวนเชิงคุณภาพมีความสัมพันธ์เชิงลบกับการล่าสัตว์ป่า การทำไม้ และการเก็บหาของป่าโดยการครอบคลุมพื้นที่ของการลาดตระเวน และร้อยละพื้นที่ลาดตระเวนมีค่าสหสัมพันธ์เชิงลบอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05 และp<0.01) กับการทำไม้ และการเก็บหาของป่าตามลำดับ ความเข้มข้นของการลาดตระเวนเชิงคุณภาพ 5 ปัจจัยคือระยะทาง จำนวนเจ้าหน้าที่ ระยะทางเฉลี่ยต่อคน จำนวนครั้งและจำนวนวันลาดตระเวน มีค่าสหสัมพันธ์เชิงบวกอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) กับจำนวนตัว จำนวนรอยตีนและจำนวนกองมูลของวัวแดง จากผลการศึกษาครั้งนี้ สามารถชี้ให้เห็นถึงประสิทธิภาพของการลาดตระเวนเชิงคุณภาพต่อการคุ้มครองเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง รวมถึงกรณีศึกษาสัตว์ป่าใกล้สูญพันธุ์อย่างวัวแดงได้เป็นอย่างดียิ่ง เนื่องจากผลที่ได้รับ จากการปฏิบัติงานทำให้ภัยคุกคามที่สำคัญลดลง และยังทราบถึงการแพร่กระจายการคงอยู่ของประชากรสัตว์ป่า และสถานการณ์ของปัจจัยุคุกคามต่าง ๆ สามารถนำมาปรับใช้ในการวางแผนให้เกิด ประสิทธิผล (effectiveness) ต่อการคุ้มครองพื้นที่นี้และสามารถนำระบบลาดตระเวนเชิงคุณภาพไปประยุกต์ใช้ในพื้นที่ป่าอนุรักษ์แห่งอื่นได้ Huai Kha Khaeng Wildlife Sanctuary (HKK) is a harbour area for endangered species in mainland Southeast Asia. The Sanctuary’s main objectives are conserving biodiversity and providing protection for wildlife and their habitat. Wildlife management and protection are considered to be crucial and urgently needed for wildlife conservation. Since 2005, the SMART Patrol System (SPS) was implemented in HKK to increase the effectiveness of law enforcement in order to protect wildlife species and their habitat. In this study, we conducted monthly efficiency assessments of the SPS in HKK on factors affecting protection of HKK and on an endangered species, the banteng (Bos javanicus) during 2011-2015. We found a total patrol distance of 100,121.25 km and a mean patrol distance of 1,700.60 + 108.61 km per month which covered a patrol area of 714.58 + 23.04 km2 /month (25.70 + 0.83%). The average number of rangers patrolling per month was 149.50 + 3.62 rangers/month with patrol distance averaging 11.28 + 0.53 km/ranger/month. HKK rangers patrolled 61.14 + 1.31 times/month and 304.07 + 8.50 days/month. The results indicated that the occurrence of threats i.e., logging and non-timber forest product (NTFP) were significantly and negatively correlated (P<0.05 and P<0.01) with two major factors i.e., covered patrol area and percentage of the area covered. Threats i.e., poaching, logging and NTFP, which were negatively correlated with three major factors: average patrol distance, actual patrol area covered and percentage of total area. The results indicated that the occurrence of banteng was significantly and positively correlated (P<0.05) with five major factors i.e., patrol distance, number of rangers, average patrol distance, no. of patrols/month, and no. of patrol days/month. The results indicated that the SPS was efficient and also provided useful information about the distribution of endangered wildlife species. Therefore, SPS should be implemented as a long term activity in HKK and expanded to adjacent protected areas in both Thailand and the region.

มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. สำนักหอสมุด

Address: กรุงเทพมหานคร

Email: tdckulib@ku.ac.th

Name: ประทีป ด้วงแค

Role: อาจารย์ที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์หลัก

Name: อนรรฆ พัฒนวิบูลย์

Role: อาจารย์ที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์ร่วม

Created: 2560

Modified: 2566-05-19

Issued: 2566-05-19

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

URL: https://kasetsart.idm.oclc.org/login?url=https://www.lib.ku.ac.th/KUthesis/2560/sompoch-man-all.pdf

SD414.T35.ส164

tha

Spatial: เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง

Spatial: ไทย

DegreeName: วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: การบริหารทรัพยากรป่าไม้และสิ่งแวดล้อม

Grantor: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

©copyrights มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	sompoch-man-all.pdf	13.84 MB	1	2024-11-13 10:15:39

ใช้เวลา

0.031694 วินาที