การพัฒนาและเสริมสร้างสุขภาวะผู้สูงอายุ จังหวัดพะเยา ตามหลักพุทธธรรม

Name: พระครูศรีวรพินิจ

Organization : ผู้วิจัย

Name: นภาพร หงษ์ทอง

Organization : ผู้วิจัย

Name: ชญาภา คชสารเสนีย์

Organization : ผู้วิจัย

keyword: การพัฒนาและเสริมสร้างสุขภาวะ

; ผู้สูงอายุจังหวัดพะเยา

; หลักพุทธธรรม

Abstract: การศึกษาวิจัยเรื่อง "การพัฒนาและเสริมสร้างสุขภาวะของผู้สูงอายุจังหวัดพะเยาตามหลักพุทธธรรม" เป็นการวิจัยแบบผสมผสาน ทั้งในเชิงคุณภาพและเชิงปริมาณ โดยการใช้แบบสอบถามและการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้สูงอายุจากสำนักปฏิบัติธรรม 5 แห่ง ในจังหวัดพะเยา ได้แก่ สำนักปฏิบัติธรรมวัดศรีโคมคำ สำนักปฏิบัติธรรมวัดใหม่แท่นคำ สำนักปฏิบัติธรรมวัดโพธาราม สำนักปฏิบัติธรรมวัดหลวงราชสัณฐาน และสำนักปฏิบัติธรรมวัดห้วยแก้วป่าฝาง แล้วนำข้อมูลที่ได้มาวิเคราะห์ และสังเคราะห์ เพื่ออธิบายผลการวิจัยตามวัตถุประสงค์ 3 ประการ คือ เพื่อศึกษาสุขภาวะของผู้สูงอายุในจังหวัดพะเยาตามหลักพุทธธรรม เพื่อศึกษาการพัฒนาและเสริมสร้างสุขภาวะของผู้สูงอายุตามหลักพุทธรรม และเพื่อศึกษาผสสัมฤทธิ์ของการพัฒนาและเสริมสร้างสุขภาวะผู้สูงอายุในจังหวัดพะเยาตามหลัพุทธธรรม ผลการศึกษาพบว่า 1) ผู้สูงอายุที่เข้ามาปฏิบัติธรรมในสำนักปฏิบัติธรรมทั้ง 5 แห่ง โดยส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง ซึ่งมีอายุระหว่าง 51 - 60 ปี มากกว่าผู้ที่มีอายุ 60 ปีขึ้นไป มีสถานภาพเป็นผู้ที่สมรสแล้ว และจำนวนเกือบครึ่งหนึ่งเป็นผู้ที่มีโรคประจำตัว แต่ไม่พบว่ามีอุปสรรคต่อการปฏิบัติธรรม จุดมุ่งหมายของการปฏิบัติธรรมคือ ต้องการเป็นผู้สูงอายุที่มีคุณค่และมีความสุข ดังแนวคิดการพัฒนาสุขภาวะผู้สูงอายุโดยทั่วไป ผู้สูงอายุเหล่านี้เป็นผู้ที่มีความศรัทธาในพระพุทธศาสนา ต้องการศึกษาหลักธรรมและการปฏิบัติธรรมที่ถูกต้อง ด้วยมีความเชื่อในอานิสงส์ของการปฏิบัติธรรม เพื่อให้เกิดความสงบสุขทางใจ ตลอดจนเป็นแบบอย่างที่ดีแก่ลูกหลาน 2) ในสำนักปฏิบัติธรรมทั้ง 5 แห่ง ได้มีการนำหลักภาวนา 4 มาใช้ในการพัฒนาและเสริมสร้างสุขภาวะของผู้สูงอายุ ดังนี้ การพัฒนาสุขภาวะทางกาย (กายภาวนา) ใช้วิธีการสวดมนต์เดินจงกรม นั่งสมาธิ วิปัสสนา การทานอาหารเจหรืออาหารมังสวิรัติในทุกวันพระ การพัฒนาสุขภาวะทางสังคม (ศีลภาวนา) โดยการรักษาศีล 5 ทุกวัน และรักษาศีล 8 ทุกวันพระ การเข้าร่วมกิจกรรมในชุมชน การบริจาคทรัพย์สิ่งของเพื่อช่วยเหลือชุมชนกับเด็กด้อยโอกาส การพัฒนาสุขภาวะทางจิตและปัญญา (จิตภาวนาและปัญญาภาวนา) โดยการฟังเทศน์ ฟังธรรม เรียนธรรมะ เดินจงกรม นั่งสมาธิวิปัสสนา เจริญสติ เป็นต้น 3) ผลสัมฤทธิ์ของการพัฒนาสุขภาวะผู้สูงอายุในจังหวัดพะเยา พบว่า ผู้สูงอายุที่เข้ารับการปฏิบัติธรรมสามารถนำหลักพุทธธรรมมาใช้แก้ปัญหาในชีวิตประจำวันได้ โดยการให้ความสำคัญกับการพัฒนาสุขภาวะทางจิตสูงที่สุด มีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 3.14 รองลงมาคือ การพัฒนาทางปัญญา มีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 3.13 การพัฒนาทางสังคม มีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 2.95 และการพัฒนาทางกาย มีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 2.86 สรุปโดยภาพรวมของการพัฒนาสุขภาวะของผู้สูงอายุในจังหวัดพะเยาตามหลักพุทธธรรม มีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 3.02 ถือว่าอยู่ในระดับมากจะเห็นได้ว่า ผู้สูงอายุได้ให้ความสำคัญกับการพัฒนาสุขภาวะทางจิตและปัญญาในระดับที่สูง ตามมาด้วยการพัฒนาทางสั่งคม และทางกาย สอดคล้องกับแนวคิดทางพระพุทธศาสนาที่ให้ความสำคัญกับการพัฒนาสุขภาวะทางปัญญาเป็นเบื้องต้นก่อน เพราะเป็นพื้นฐานของความสุขทั้งทางกาย สังคม และจิต ด้วยปัญญาจะทำให้เห็นว่า ความทุกข์ใจของมนุษย์นั้นเกิดจากความยึดมั่นถือมั่นในสิ่งต่างๆ เมื่อไม่ยึด ใจก็ไม่ทุกข์ อันจะช่วยให้ใจปล่อยวางและทำให้ทุกข์หลุดไปจากใจได้ แม้ในวัยสูงอายุจะต้องเผชิญกับความเจ็บป่วย ความพลัดพราก สูญเสีย แต่ก็ยังมีความสุขได้

Abstract: The study entitled 'The Development and Promoting Health Elderly by Buddha - Dhamma in Phayao Province' was mixed-method research by using qualitative research method and quantitative research method. The research instruments were in-depth interview and questionnaire. The data were collected from elderlies from 5 meditation retreats in Phayao province as follows; Wat Sri Khom Khum meditation retreat, Wat Mhai Thankum meditation retreat, Wat Pho Tha Rammeditation retreat, WAt Loungrajasantharn meditation retreat , and Huy Keaw Pha Fang meditation retreat. The data were analyzed and synthesized in order to describe the results according to 3 objectives as follows; 1. To study elderies' well-being in Phayao province through Buddhism, 2. To study the enhancement and development of well-being enhancement through Buddhism, and 3. To study the achievement of well-being development and enhancement of Phayao elderlies through Buddhism. The results revealed as follows. 1.Most of elderlies were female age between 51-60. The majority of them were married. Half of them had chronic disease but it was not a problem to do meditation. The main objective of meditation was giving value to themselves and being happy. It was corresponded to the elderlies' general well- being concept.These elderlies were strong Buddhist. They wanted to study Buddhist principles and correct meditation. They believed in the merit of practicing meditation; having peaceful mind and being a good role model to their family. 2) The five meditation retreat used Bhavana 4 principles to use in the well-being development and enhancement of elderlies as follows; external development by using praying , practicing meditation, eating vegetarian food, social well-being development by keeping 5 percepts and 8 percepts every Buddhist days as well as participating in community activities in order to help children, mind and wisdom well-being development by listening to sermons, studying Dharma and practicing meditation. 3) The achievement of well-being development of elderlies in Phayao province was found that elderlies who practiced Dharma and meditation could solve their daily life problems effectively by placing importance on mind well-being development(x̄= 3.14), wisdom development (x̄= 3.13), social development (x̄= 2.95), and external development (x̄= 2.86) respectively. To sum up, the whole image of Phayao elderlies' well -being development through Buddhism was at high level (x̄=3.02). The results could be summarized that elderlies placed importance on mind well-being at high level and followed by social development and external development. It was corresponded to Buddhist concept which places importance on wisdom well-being because it was considered to be the external happiness, social happiness, and social happiness. Human's sorrow came from clinging to everything. So, elderlies should place importance on living through the Buddhist middle way in order to live happily.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. ส่วนหอสมุดกลาง

Address: พระนครศรีอยุธยา

Email: library@mcu.ac.th

Name: ได้รับทุนอุดหนุนการวิจัยจาก มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย MCU RS 610759182

Role: ผู้ให้ทุน

Created: 2559

Modified: 2566-05-20

Issued: 2566-05-16

งานวิจัย/Research report

application/pdf

tha

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	2559-182 พระครูศรีวรพินิจ, ดร..pdf	3.19 MB	5	2023-11-29 13:25:49

ใช้เวลา

0.03557 วินาที