การจัดการพื้นที่คุ้มครองแบบมีส่วนร่วม กรณีศึกษา อุทยานแห่งชาติคลองลาน จังหวัดกำแพงเพชร

Co-management of protected areas case study of Khlong Lan National Park, Kamphaengphet province

Name: ทรงเดช ทรงกิติพิศาล

ThaSH: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ -- วิทยานิพนธ์. วท.ม. (วนศาสตร์ชุมชน) 2560.

Classification :.LCCS: S934.T35

ThaSH: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. -- สาขาวนศาสตร์ชุมชน -- วิทยานิพนธ์

ThaSH: พื้นที่คุ้มครอง -- อุทยานแห่งชาติคลองลาน

ThaSH: พื้นที่คุ้มครอง -- การจัดการ

Abstract: การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาพัฒนาการผู้มีส่วนได้ส่วนเสียและปัจจัยที่เอื้อต่อการจัดการอุทยานแห่งชาติคลองลานแบบมีส่วนร่วม จังหวัดกำแพงเพชร ใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ ได้แก่ การวิจัยเอกสาร การสังเกตการณ์ การสัมภาษณ์เชิงลึกจากผู้ให้ข้อมูลหลัก จำนวน 32 คน และการประชุมกลุ่มวิเคราะห์ผลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการศึกษาพบว่า การจัดการแบบมีส่วนร่วมของอุทยานแห่งชาติคลองลาน พัฒนามาจากปัญหาความขัดแย้งระหว่างเจ้าหน้าที่และราษฎรในพื้นที่ โดยมีคณะกรรมการที่ปรึกษาอุทยานแห่งชาติคลองลาน เป็นกลไกสำคัญในการสร้างกระบวนการมีส่วนร่วมพัฒนาการของการจัดการแบบมีส่วนร่วมแบ่งได้ 4 ช่วง คือ ช่วงที่ 1 จุดเริ่มต้นของความขัดแย้ง ( พ.ศ. 2521 - พ.ศ. 2529 ) ช่วงที่ 2 ความคิดที่แตกต่างสู่ทางที่แตกแยก ( พ.ศ. 2530 - พ.ศ. 2544 ) ช่วงที่ 3 จุดต่างทางความคิดสู่จุดเปลี่ยนของ การจัดการ (พ.ศ. 2545 - พ.ศ. 2548 ) และช่วงที่ 4 ความร่วมมือสู่การยอมรับ ( พ.ศ. 2549 -ปัจจุบัน) ทั้งนี้ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียที่สำคัญ ได้แก่ กลุ่มผู้ใช้ประโยชน์จากทรัพยากรป่าไม้อุทยานแห่งชาติคลองลาน คณะกรรมการที่ปรึกษาอุทยานแห่งชาติคลองลาน องค์การปกครองส่วนท้องถิ่นและผู้นำชุมชนเป็นต้น บทเรียนสำคัญที่ได้จากการจัดการอุทยานแห่งชาติคลองลานแบบมีส่วนร่วม ได้แก่ 1) บุคคลที่จะเข้ามาเป็นคณะกรรมการที่ปรึกษาควรเป็นที่ยอมรับมีความสนใจหรือประสบการณ์ร่วมกัน 2) รูปแบบการจัดการควรมีความประนีประนอม ไม่ยึดติดตามกรอบของกฎหมายเพียงอย่างเดียว 3) การเป็นพันธมิตรแม้นมีอำนาจไม่เท่าเทียมแต่ควรรับฟังความคิดเห็น ยกย่อง ให้เกียรติซึ่งกันและกัน และ 4) การยอมรับการมีตัวตนและสิทธิของคนในพื้นที่ที่จะเข้ามาร่วมในการจัดการอุทยานแห่งชาติ ปัจจัยที่เอื้อ เช่น ลักษณะของหัวหน้าอุทยานแห่งชาติ กระบวนการเรียนร่วมกัน การบริหารจัดการที่โปร่งใส การสื่อสารที่มีประสิทธิภาพ เป็นต้น This study aims to examine the development, stakeholders, and factors that effected participatory management of Khlong Lan National Park, Kampaengpetch Province. Qualitative methodology was employed with data generation techniques including archival reviews, observations, in - depth interviews with 32 key informants, and group meetings. Content analysis was used to analyze data. The results indicate that the participatory management at Khlong Lan National Park has been developed from conflicts between Park authority and local residents. The Protected Area Committee (PAC) has become an important mechanism to create a participatory process. The participatory management can be categorized into four stages. Stage 1 is an origin of conflicts (2521 - 2529 B.E.). Stage 2 is diverse thoughts led to separate ways (2530 - 2544 B.E.). Stage 3 is different points of views converged to changing management (2545 - 2548 B.E.). Stage 4 is from collaboration to acknowledgement (2549 B.E. - present). The majority of stakeholders are forest resources users, Khlong Lan National Park, Khlong Lan PAC, local administrative offices, and community leaders. Significant lessons learned from Khlong Lan National Park participatory management are: (1) a prospective PAC member should be a respected person and should have shared interests or experience with other members, (2) management types should be flexible and not entirely focused on legal compliance, (3) all participated parties should respect each other, and (4) acknowledgment of each party’s existence and local’s rights to participate in national park management are expected. The factors effect to participatory management such as characteristic of superintendent, participatory learning process, transparency management, and effective communication.

มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. สำนักหอสมุด

Address: กรุงเทพมหานคร

Email: tdckulib@ku.ac.th

Name: รัชนี โพธิแท่น

Role: อาจารย์ที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์หลัก

Name: สุรินทร์ อ้นพรม

Role: อาจารย์ที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์ร่วม

Name: โกมล แพรกทอง

Role: อาจารย์ที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์ร่วม

Created: 2560

Modified: 2566-05-16

Issued: 2566-05-16

วิทยานิพนธ์/Thesis

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

URL: https://kasetsart.idm.oclc.org/login?url=https://www.lib.ku.ac.th/KUthesis/2560/songdej-son-all.pdf

CallNumber: S934.T35.ท17

tha

Spatial: อุทยานแห่งชาติคลองลาน

DegreeName: วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: วนศาสตร์ชุมชน

Grantor: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

©copyrights มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	songdej-son-all.pdf	2.39 MB	2	2026-10-18 12:35:36

ใช้เวลา

0.032679 วินาที