การพัฒนาระบบการจัดการขยะมูลฝอยขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในจังหวัดปทุมธานี ด้วยระบบเศรษฐกิจหมุนเวียน

Name: วิภาต อภิปาลกุลดำรง

Organization : ผู้วิจัย

keyword: การจัดการขยะมูลฝอย

; องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น

; จังหวัดปทุมธานี

; เศรษฐกิจหมุนเวียน

Abstract: ปัญหาขยะมูลฝอยเป็นหนึ่งในปัญหาสิ่งแวดล้อมที่รุนแรงทีมีสาเหตุมาจากปริมาณสะสมอย่างมากและมีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้นๆ ทั้งนี้ประเด็นที่สำคัญคือประชาชนและการประกอบธุรกิจต่างๆ ไม่มีการแยกขยะมูลฝอย รวมทั้งการจัดการขยะมูลฝอยที่ยังด้อยประสิทธิภาพไม่ถูกหลักวิชาการ โดยปัญหาขยะมูลฝอยเป็นปัญหาทีเผชิญในองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) ทั้งหลายรวมทั้ง อปท.ในจ.ปทุมธานี (พื้นทีศึกษาของโครงการ) ด้วยแนวคิดการจัดการขยะมูลฝอยเชิงเศรษฐศาสตร์คือเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy) จึงเป็นทีมาของการศึกษานี้ การดำเนินการวิจัยเป็นรูปแบบผสมทั้งเชิงคุณภาพและเชิงปริมาณ กล่าวคือการวิจัยเชิงคุณภาพประกอบด้วย การทบทวนเอกสาร การสังเกตการณ์ในพื้นที่ การส่งแบบสอบถามไปยังอปท (กองช่างสุขาภิบาล)จำนวน 20 แห่ง พร้อมสนทนากลุ่มกับนายช่างบางอปท. ส่วนการวิจัยเชิงปริมาณประกอบด้วยการวิเคราะห์ผลในรูปสัดส่วนของคำตอบแบบสอบถาม: สอดคล้อง หรือทราบ ไม่แน่ใจ ไม่ทราบหรือไม่สอดคล้อง ผลการศึกษาคือผู้ตอบแบบสอบถามร้อยละ 85 ทราบปัญหาขยะมูลฝอย นโยบาย แผนยุทธศาสตร์ และพันธกิจ เกี่ยวกับเรื่องการจัดการปัญหาขยะมูลฝอย ของอปท. แต่การจัดการขยะมูลฝอยนำไปปฏิบัติได้ยาก และ ผู้ตอบแบบสอบถาม ร้อยละ 60 ทราบถึงเทคโนโลยีสมัยใหม่ และกระบวนการใหม่ ในการจัดการขยะมูลฝอยเช่น การใช้ขยะมูลฝอยเป็นเชื้อเพลิงในการผลิตไฟฟ้า เรียกว่าโรงไฟฟ้าขยะ การผลิตน้ำมันจากขยะมูลฝอยพลาสติก เป็นต้น แต่ยังไม่มีการจัดการขยะมูลฝอยแบบนี้ ซึ่งอาจจะมีแผนการสร้างโรงไฟฟ้าขยะมูลฝอยในอาคตได้ สำหรับความรู้ความเข้าใจเกียวกับการจัดการขยะมูลฝอยด้วยหลักเศรษฐกิจหมุนเวียนผู้ตอบแบบสอบถามร้อยละ 70 บ่งถึงความจำเป็นถึงในการประยุกต์ใช้เศรษฐกิจหมุนเวียน โดยร้อยละ 75 มีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการจัดการขยะมูลฝอยตั้งแต่ต้นทาง ร้อยละ 60 รับทราบว่ามีการแยกขยะมูลฝอยระหว่างเส้นทางการเก็บขนขยะมูลฝอย อย่างไรก็ตามการนำการจัดการขยะมูลฝอยด้วยหลักเศรษฐกิจหมุนเวียนไปดำเนินการนั้น ขึ้นอยู่กับการตัดสินใจและสั่งการเป็นบทบาทและหน้าที่ของผู้บริหาร (นายก อปท.) และผู้ปฏิบัติจะต้องมีแผนการดำเนินงานอย่างเป็นระบบด้วยกระบวนการมีส่วนร่วม อีกประเด็นหนึ่งคือถ้ามีการสั่งการจากระดับกระทรวงคือกระทรวงมหาดไทยจะสามารดำเนินการได้ นอกจากนี้ ผู้ตอบแบบสอบถามร้อยละ 75 ให้คำตอบว่า อปท. มีความรู้ความเข้าใจใน กระบวนการจัดการปัญหาขยะมูลฝอย 5 Rs (Reduce การลดของที่จะทิ้งให้น้อยลง Reuse การใช้ซ้ำ Repair การซ่อมแซมสิ่งของต่าง ๆ ให้สามารถนำมาใช้ใหม่ได้ Refurbish การนำเศษวัสดุ มาทำเป็นของใช้ใหม่ Recycle การนำขยะมูลฝอยรีไซเคิล ไปแปรสภาพผ่านกระบวนการผลิตเป็นผลิตภัณฑ์ชิ้นใหม่) ผู้ตอบแบบสอบถามร้อยละ 65 ทราบเกี่ยวกับกระบวนการในการจัดตั้งกลุ่ม ธนาคารขยะมูลฝอยหรือกลุ่มคัดแยกขยะมูลฝอย เพื่อสร้างรายได้ให้กับประชาชน ในพื้นที่ และจัดเป็นกลุ่มสวัสดิการ ออมทรัพย์ เป็นต้น ผู้ตอบแบบสอบถามร้อยละ 80 เข้าใจระบบการจัดการขยะมูลฝอย สามารถจะบริหารจัดการได้ อย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล โดยการใช้ระบบเศรษฐกิจหมุนเวียนด้วยข้อเสนอแนะดังนี้ (1) ระดับนโยบายควรกำหนดเป็นเป้าหมาย และพันธกิจด้านการจัดการขยะมูลฝอยด้วยรูปแบบเศรษฐกิจหมุนเวียน โดยระยะเร่งด่วน การสั่งการจากระดับผู้บริหาร และระยะสั้น การกำหนดเป็นกฏระเบียบพร้อมมาตรการทีต้องดำเนินการและประเมินผลด้วยตัวชี้วัดโดยหน่วยงานต้นสังกัด คือกระทรวงมหาดไทย ตลอดจนสร้างความเข้าใจหลักการเศรษฐกิจหมุนเวียนในการจัดการขยะมูลฝอยสำหรับผู้บริหารระดับสูง โดยเฉพาะการลดปริมาณขยะมูลฝอยด้วยการเพิ่มมูลค่าเชิงเศรษฐกิจของขยะมูลฝอยทีสามารถนำกลับมาใช้ได้ (2) ระดับปฏิบัติ ควรจัดทำแผนปฏิบัติโดยหน่วยงานที่รับผิดชอบคือกองช่างสุขาภิบาล โดยให้ชุมชนมีส่วนร่วมในการร่วมคิด ร่วมออกแบบ ร่วมดำเนินการ ร่วมรับผิดชอบซึ่งจะช่วยให้เกิดการจัดการขยะมูลฝอยโดยชุมชนด้วยตนเองและสนับสนุนโดยอปท.ร่วมด้วย ดังนี้ (1) การปรับฐานคิดในเรื่องการสร้างมูลค่าจากขยะมูลฝอย โดยการจัดอบรมให้ความรู้แก่ประชาชนและดำเนินกิจกรรมเกี่ยวกับเศรษฐกิจหมุนเวียนอย่างต่อเนื่องทั้งกิจกรรมในชุมชน วิสาหกิจชุมชน โรงเรียน เป็นต้น (2) การส่งเสริมการแปรสภาพขยะมูลฝอยตามครัวเรือน ด้วยการคัดแยกขยะมูลฝอยประเภทต่างๆ ขยะรีไซเคิล เศษอาหารทำปุ๋ยชีวภาพ ขยะทีเผาได้ทำขยะเชื้อเพลิง ขยะทีเหลือฝังกลบ เป็นต้น การจัดตั้งธนาคารขยะ รวมทั้งกิจกรรมอื่นๆเช่นการแลกชยะกับของต่างๆ การประกวดชุมชนสะอาด การสนับสนุนการขายสินค้าทีทำจากขยะรีไซเคิล เป็นต้น ทั้งนี้เทศบาลระดับต่างๆควรพิจารณากระบวนการจัดการขยะด้วยรูปแบบเศรษฐกิจหมุนเวียนตั้งแต่ต้นทาง (สนับสนุนการคัดแยกขยะ จัดตั้งธนาคารขยะ) กลางทาง(คัดแยกระหว่างเส้นทางแบบถูกสุขลักษณะและตามสภาพทีสามารถทำได้) และ ปลายทาง (จัดบริเวณการคัดแยกขยะให้กับชาวบ้านทีมีอาชีพขายของเก่า และผู้รับซื้อของเก่า การทำก้อนหรือแท่งขยะเชื้อเพลิง การสร้างโรงไฟฟ้าขยะตามความเหมาะสม เป็นต้น)

Abstract: Solid waste is one of the adverse environmental problems encountered by many local organization authorities (LOAs), including LOAs of Pathum Thani Province where was the study area. The propose of this research is to develop and examine the solid waste management (SWM) using circular economy (CE) approach for LOAs of Pathum Thani Province. This research employed qualitative and quantitative methods. The qualitative method employed literature review, observation, and commissioning questionnaire together with interview. The quantitative method was made through analysis of the questionnaire responding as for the ratio of agreement (recognizing), uncertainty, and disagreement to the designated questions, respectively. The questionnaire was sent to 20 LOAs (Sanitary Division) of Pathum Thani Province. The study results indicated that 80% of the respondents on SWM recognition on solid waste problem, inability on solid waste disposal coping with the designated policy and strategy. Respondents of 60% was for realization of modern technology and process for solid waste disposal such as waste to energy, oil production from plastic waste (pyrolysis oil). However, it is unable to make it at present, it will be possible for future. Perception of CE for solid waste management; 70% of respondents emphasized for the necessity and 75% for 5 Rs (Reduce, Reuse, Repair Refurbish and Recycle); 65% for solid waste segregation through solid waste bank of the community and school. Respondents of 80% understood that CE would be the effective method for solid waste disposal. Development of solid waste management on CE principle would be the effective system based on following recommendations; for the policy level by setting target development and strategy on SWM-CE concept consisting of following action plans; the urgency plan through commanding by the Mayor of LOAs, and the short plan by issuing regulation on SWM-CE through the Ministry of Interior; knowledge management for the high level administrators on CE beneficial to solid waste management. Regarding the action plan on solid waste management using CE model, it should be responsible by the Sanitary Division, and setting the LOAs cluster for solid waste management with CE collaboration as well as enhancing and disseminating the knowledge of CE on solid waste management. The SWM-CE has to make through the upstream ( enhancing solid waste segregation at household, setting up garbage bank at community, community enterprises, schools, exchanging solid waste with the necessary things, cleanliness community competition, selling products made of recycle materials, etc.); mid-stream ( hygienic wastes segregation on garbage truck base on the handling capacity, waste segregation at garbage transfer station (if have); downstream (allocating waste segregation area for the villagers, garbage sellers at solid waste landfill site; making refuse derived fuel, waste to energy plant, etc.).

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. ส่วนหอสมุดกลาง

Address: พระนครศรีอยุธยา

Email: library@mcu.ac.th

Name: รศ.ดร.โกนิฏฐ์ ศรีทอง

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: ดร.วสันต์ ลิ่มรัตนภัทรกุล

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2565

Modified: 2023-07-07

Issued: 2566-05-15

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต

Level: ปริญญาเอก

Descipline: สาขาวิชาการพัฒนาสังคม

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	8lJLXFwzi2RO92PQgq97WIlRfOpCxI7aTXH5YqbL.pdf	3.44 MB	101850	2025-11-03 15:47:20

ใช้เวลา

0.02334 วินาที