การประยุกต์หลักพุทธธรรมในการสร้างความเข้มแข็งทางจิตใจต่อโลกธรรม ๘

Name: พระพิเชฐ ปญฺญาธโร (โพธิ์ศิริ)

Organization : ผู้วิจัย

keyword: การประยุกต์หลักพุทธธรรม

; ความเข้มแข็งทางจิตใจ

; โลกธรรม ๘

Abstract: วิทยานิพนธ์นี้ มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ ได้แก่ (1) เพื่อศึกษาแนวคิดและทฤษฎีเกี่ยวกับการสร้างความเข้มแข็งทางจิตใจตามศาสตร์ตะวันตก (2) เพื่อศึกษาหลักพุทธธรรมที่เกี่ยวข้องกับการสร้างความเข้มแข็งทางจิตใจต่อโลกธรรม 8 (3) เพื่อประยุกต์ใช้หลักพุทธธรรมในการสร้างความเข้มแข็งทางจิตใจต่อโลกธรรม 8 เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยใช้การศึกษาจากข้อมูลด้านเอกสาร และการสัมภาษณ์เชิงลึก โดยการเลือกตัวอย่างแบบเจาะจง จำนวน 6 รูป/คน ผลการวิจัย สรุปได้ 3 ประเด็นใหญ่ๆ ตามวัตถุประสงค์ของการวิจัย ดังนี้ 1) แนวคิดและทฤษฎีเกี่ยวกับการสร้างความเข้มแข็งทางจิตใจตามศาสตร์ตะวันตก ผลการวิจัย พบว่า การสร้างความเข้มแข็งทางจิตใจ นำมาใช้ในการจัดการแก้ปัญหาในชีวิตประจำวันได้ ต้องเข้าใจปัญหาและทำใจรับมือกับปัญหานั้น อีกทั้งการปรับตัวและปรับใจให้รับปัญหาได้ทัน และต้องมีสติ สัมปชัญญะ และปัญญาด้วย การสร้างความเข้มแข็งทางจิตใจจึงเน้นไปทางด้านกายภาพ ส่วนทางด้านจิตใจจำเป็นต้องอาศัยหลักพุทธธรรมทางพระพุทธศาสนาเป็นตัวชี้ให้บรรลุผล คือ ให้สามารถแก้ไขปัญหาได้อย่างเป็นรูปธรรม 2) หลักพุทธธรรมที่เกี่ยวข้องกับการสร้างความเข้มแข็งทางจิตใจต่อโลกธรรม 8 ผลการวิจัย พบว่า หลักพุทธธรรมที่เกี่ยวข้องกับการสร้างความเข้มแข็งทางจิตใจต่อโลกธรรม 8 มีหลายอย่าง แต่ที่สำคัญที่เห็นได้ชัด คือ หลักสติปัฏฐาน โดยพิจารณาแยบคาย(โยนิโสมนสิการ) ธรรมทำให้งาม (ขันติ-โสรัจจะ) และธรรมมีอุปการะมาก 2 (สติ-สัมปชัญญะ) เพื่อไม่ให้จิตยินดียินร้ายต่อกิเลสที่เข้ามากระทบ และพัฒนาให้เกิดมีสัมปชัญญะ และทำปัญญาให้เกิดขึ้นในที่สุด 3) การประยุกต์ใช้หลักธรรมในการสร้างความเข้มแข็งทางจิตใจต่อโลกธรรม 8 ผลการวิจัย พบว่า แนวทางในการสร้างความเข้มแข็งทางจิตใจตามหลักพระพุทธศาสนา สามารถแบ่งได้เป็นปัจจัยภายนอกและปัจจัยภายใน ซึ่งปัจจัยภายนอก ได้แก่ การเลือกอยู่ในสิ่งแวดล้อมที่เหมาะสม เปิดใจรับข้อมูลที่เป็นประโยชน์แล้วนำมาพิจารณาโดยแยบคาย เพื่อให้เกิดความเข้าใจที่ถูกต้องและนำไปสู่คำพูดและการกระทำที่ถูกต้อง และปัจจัยภายใน ได้แก่ การฝึกฝนพัฒนาองค์ประกอบแต่ละข้อในอริยมรรคมีองค์ 8 โดยการฝึกเจริญสติตามรู้ความเป็นไปของกาย เวทนา จิต และธรรมที่เกิดขึ้น ให้เห็นว่าการเกิดขึ้น ตั้งอยู่ และดับไปของสรรพสิ่งเป็นธรรมดา และเมื่อเกิดวิกฤตแล้วสามารถตั้งสติและนำความเข้าใจเหล่านั้น มาจัดการกับสภาวะจิตใจของตนเอง โดยเข้าใจถึงความเป็นธรรมดาของความเปลี่ยนแปลงและละวางจากความยึดมั่นของตนได้

Abstract: This thesis focused on 3 objectives: (1) to study the concepts and theories on mental strength according to Western science, (2) to study the Buddhist teachings related to mental strengthening towards the eight worldly conditions of life, (3) to apply the Buddhist teachings for building mental strength towards the 8 worldly conditions. It was qualitative research by using a study from documented data and in-depth interviews by selecting a specific sample of 6 person. The results of the research can be summarized into 3 issues as per a research objective: 1) Regarding to the concepts and theories of mental strengthening according to Western science, it revealed that those who applied the mental strength in daily life have to identify the problems, preparing to involve the problem, adjusting themselves to cope with problems, and being aware using knowledge for best solution. Mental strength building mostly focuses on physical condition, but for the mentality, it necessarily relies on the Buddhist principles as a measurement to achieve the desirable results or a concrete solution. 2) Buddhist teachings related to mental strength building towards the eight worldly conditions, were found that there are many Buddhist principles related to build the mental strength towards the eight worldly conditions, including the teachings of Satipaṭṭhana through Yonisomanasikāra or analytical thinking, patience and modesty which cause good deeds (Khanti-Soracca) and mindfulness and awareness (Sati-Sampajañña) which are supportive virtues so that the mind will not allow the defilements overwhelmed but develop awareness and wisdom in advance instead. 3) The application of Buddhist teachings for mental strength building towards the eight worldly conditions showed that guidelines for building mental strength based on Buddhist principles can be divided into external factors and internal factors. The external factors include living in a suitable environment, applying useful information with clear consideration in order to gain accurate knowledge which leads to the right speech and actions. The internal factors include the developing each component of the Noble Eightfold Path by mindfulness exercise observing the true state of body, feelings, mind, and thought that are arising and observing the rise, remaining, and cessation of all things. When facing a crisis, one should be mindful and applying such knowledge to manage their own mental conditions by realizing the law of change and let go of one’s attachment.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. สำนักหอสมุดและเทคโนโลยีสารสนเทศ

Address: กรุงเทพมหานคร

Email: library@mcu.ac.th

Name: ดร.นวลวรรณ พูนวสุพลฉัตร

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: ผศ. ดร.ธานี สุวรรณประทีป

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2565

Modified: 2023-07-11

Issued: 2566-05-11

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: สาขาวิชาพระพุทธศาสนา

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	U9vvYmedPdUcZ8su8tIAjd14digKvzAOuGAtf5nh.pdf	3.93 MB	17	2026-01-08 11:49:45

ใช้เวลา

0.028077 วินาที